Αύξηση της τάξης του 30% στο επίδομα παιδιού Α21 βρίσκεται στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών ενόψει των ανακοινώσεων στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Το μέτρο συζητείται ως ένα από τα πιο «ώριμα» σενάρια κοινωνικής ενίσχυσης, ωστόσο η τελική απόφαση για το ακριβές ύψος, τον χρόνο εφαρμογής και τον τρόπο υλοποίησης δεν έχει ακόμη «κλειδώσει». Σε κάθε περίπτωση, το επίδομα παιδιού Α21 επανέρχεται δυναμικά στην ατζέντα, καθώς αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία στήριξης των οικογενειών, ειδικά σε συνθήκες αυξημένου κόστους ζωής.
Η συζήτηση για την αύξηση συνδέεται άμεσα με πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ, η οποία εξετάζει διαφορετικές επιλογές πολιτικής για τη στήριξη των οικογενειών με παιδιά στην Ελλάδα. Στο βασικό σενάριο που ανέλυσε ο Οργανισμός, το επίδομα παιδιού Α21 αυξάνεται κατά 30% οριζόντια, χωρίς να αλλάζουν τα ισχύοντα εισοδηματικά κριτήρια και χωρίς να μεταβάλλεται ο μηχανισμός με τον οποίο προσδιορίζονται οι δικαιούχοι.
Επίδομα παιδιού Α21: Τι σημαίνει αύξηση 30% στα ποσά
Σήμερα το επίδομα παιδιού Α21 είναι εισοδηματικά κλιμακούμενο, δηλαδή το ποσό που λαμβάνει μια οικογένεια εξαρτάται από την εισοδηματική κατηγορία στην οποία εντάσσεται και από τον αριθμό των εξαρτώμενων παιδιών. Για το πρώτο και το δεύτερο παιδί, το μηνιαίο ποσό ανά παιδί διαμορφώνεται σε 70, 42 ή 28 ευρώ, ανάλογα με την κλίμακα. Από το τρίτο παιδί και μετά, τα ποσά διπλασιάζονται, δηλαδή γίνονται 140, 84 ή 56 ευρώ ανά παιδί.
Αν εφαρμοζόταν μια οριζόντια αύξηση 30% στο επίδομα παιδιού Α21, τα ποσά θα ενισχύονταν αντίστοιχα σε όλες τις κλίμακες. Ενδεικτικά:
– Από 70 σε 91 ευρώ τον μήνα για κάθε παιδί στην υψηλότερη κλίμακα
– Από 42 σε 54,60 ευρώ τον μήνα στη μεσαία κλίμακα
– Από 28 σε 36,40 ευρώ τον μήνα στη χαμηλότερη κλίμακα
Για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, η ενίσχυση θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη σε απόλυτα ποσά, καθώς από το τρίτο παιδί και μετά τα επιδόματα είναι ήδη υψηλότερα. Με απλά λόγια, το ίδιο ποσοστό αύξησης μεταφράζεται σε σημαντικότερη μηνιαία ενίσχυση για τις πολύτεκνες οικογένειες, ιδιαίτερα στις χαμηλές εισοδηματικές κατηγορίες όπου το επίδομα παίζει πιο καθοριστικό ρόλο στη συνολική οικονομική αντοχή του νοικοκυριού.
Δημοσιονομικό κόστος: Πόσο «κοστίζει» το σενάριο του ΟΟΣΑ
Το οικονομικό αποτύπωμα μιας αύξησης 30% στο επίδομα παιδιού Α21 είναι αξιοσημείωτο. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η παρέμβαση θα απαιτούσε περίπου 200 εκατ. ευρώ επιπλέον ετησίως. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, η Ελλάδα δαπανά σήμερα περίπου 700 εκατ. ευρώ τον χρόνο για το Α21 (με βάση τα στοιχεία που χρησιμοποίησε ο ΟΟΣΑ για το 2024).
Παράλληλα, υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί στήριξης που «ακουμπούν» τις οικογένειες με παιδιά, όπως το παιδικό σκέλος της φορολογικής πίστωσης για εισόδημα από εργασία, συντάξεις και αγροτική δραστηριότητα, μέσω του οποίου κατευθύνονται περίπου 400 εκατ. ευρώ. Αυτό το συνολικό πλαίσιο είναι κρίσιμο, γιατί δείχνει πως οι επιλογές πολιτικής δεν αφορούν μόνο το αν θα αυξηθεί ένα επίδομα, αλλά και το ποιο εργαλείο είναι πιο αποτελεσματικό για τον στόχο που θέτει η κυβέρνηση.
Γιατί ο ΟΟΣΑ βλέπει το επίδομα παιδιού Α21 ως πιο αποτελεσματικό κατά της παιδικής φτώχειας
Ο ΟΟΣΑ καταλήγει ότι η αύξηση του επιδόματος παιδιού Α21 είναι πιο αποτελεσματική επιλογή, εφόσον ο βασικός στόχος είναι η μείωση της παιδικής φτώχειας. Ο λόγος είναι ότι το Α21, λόγω της δομής και των εισοδηματικών κλιμάκων, κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος του οφέλους προς τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, εκεί όπου η ανάγκη είναι συνήθως πιο έντονη.
Με βάση την προσομοίωση του Οργανισμού, μια αύξηση 30% στο επίδομα παιδιού Α21 θα μπορούσε να μειώσει:
– το συνολικό ποσοστό φτώχειας κατά 0,45 ποσοστιαίες μονάδες
– την παιδική φτώχεια κατά 1,42 ποσοστιαίες μονάδες
Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι απλώς τεχνικές εκτιμήσεις: αποτυπώνουν τη διαφορά που μπορεί να κάνει μια στοχευμένη ενίσχυση στο διαθέσιμο εισόδημα των οικογενειών με παιδιά, ειδικά στις χαμηλότερες κλίμακες.
Τα εισοδηματικά κριτήρια: Τι αλλάζει και τι μένει ίδιο
Κρίσιμο στοιχείο στο σενάριο που αναλύει ο ΟΟΣΑ είναι ότι δεν προβλέπεται καμία αλλαγή στα εισοδηματικά κριτήρια. Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση 30% θα αφορά όσους ήδη είναι δικαιούχοι, χωρίς αυτόματα να διευρυνθεί ο αριθμός των οικογενειών που θα μπουν στο σύστημα.
Το επίδομα παιδιού Α21 υπολογίζεται βάσει του ισοδύναμου οικογενειακού εισοδήματος και του αριθμού των εξαρτώμενων παιδιών. Για κάθε νέο κύκλο επιδότησης, λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία της τελευταίας εκκαθαρισμένης φορολογικής δήλωσης, κάτι που επηρεάζει τόσο την ένταξη σε κλίμακα όσο και το τελικό ποσό που καταβάλλεται.
Δύο δρόμοι στήριξης: Α21 ή φορολογική πίστωση;
Η μελέτη του ΟΟΣΑ δεν περιορίζεται στην αύξηση του Α21. Συγκρίνει αυτό το σενάριο με μια εναλλακτική παρέμβαση: αύξηση κατά 76% του παιδικού σκέλους της φορολογικής πίστωσης. Και οι δύο επιλογές εκτιμάται ότι έχουν παρόμοιο κόστος (περίπου 200 εκατ. ευρώ), όμως οδηγούν σε διαφορετική κατανομή του οφέλους.
– Η αύξηση στο επίδομα παιδιού Α21 χαρακτηρίζεται πιο προοδευτική, επειδή στηρίζει περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα.
– Η αύξηση της φορολογικής πίστωσης τείνει να ωφελεί περισσότερο τα μεσαία εισοδήματα.
Στην πράξη, λοιπόν, το δίλημμα δεν είναι μόνο «πόσα χρήματα θα δοθούν», αλλά και «σε ποιες οικογένειες θα κατευθυνθούν» και ποιος στόχος προτάσσεται: η πιο άμεση ανακούφιση των οικονομικά ασθενέστερων ή μια πιο ευρεία ελάφρυνση που αγγίζει μεγαλύτερο μέρος της μεσαίας τάξης.
Καθώς πλησιάζει η ΔΕΘ, το επίδομα παιδιού Α21 βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, όχι απλώς ως ένα ακόμα μέτρο, αλλά ως επιλογή με συγκεκριμένη κοινωνική στόχευση και μετρήσιμο δημοσιονομικό κόστος. Αν τελικά προκριθεί η αύξηση 30%, θα πρόκειται για ουσιαστική ενίσχυση των δικαιούχων, με ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά που βρίσκονται πιο κοντά στο όριο της φτώχειας. Σε κάθε περίπτωση, η τελική απόφαση θα δείξει αν η κυβέρνηση επιλέγει να επενδύσει περισσότερο στο επίδομα παιδιού Α21 ως βασικό «κανάλι» στήριξης των οικογενειών ή αν θα δώσει προτεραιότητα σε εναλλακτικά φορολογικά εργαλεία.
