Επιστήμονες στην Αυστραλία έχουν καταγράψει ένα σημαντικό ορόσημο στην έρευνα του καρκίνου: για πρώτη φορά, ανοσοκύτταρα επιτίθενται και καταναλώνουν ζωντανά καρκινικά κύτταρα μελανώματος.
Αυτή η ανακάλυψη προέρχεται από μια καινοτόμο ομάδα ερευνητών του Ινστιτούτου Ιατρικής Έρευνας Garvan, οι οποίοι επικεντρώθηκαν σε μια υποτιμημένη ομάδα ανοσοκυττάρων που ονομάζονται μακροφάγα.
Αυτά τα κύτταρα παίζουν κρίσιμο ρόλο στην καταπολέμηση του καρκίνου, καθώς εντοπίζονται στις άκρες των όγκων μελανώματος, όπου περιβάλλουν και «καταπίνουν» συνεχώς καρκινικά κύτταρα, εμποδίζοντας την ανάπτυξή τους.
Ο ρόλος των μακροφάγων στην καταπολέμηση του καρκίνου
«Είναι η πρώτη φορά που κάποιος καταγράφει ένα μακροφάγο να επιτίθεται και να καταπίνει ένα ζωντανό καρκινικό κύτταρο σε πραγματικό χρόνο», επιβεβαιώνει η Δρ. Γιούκι Κιθ, πρώτη συγγραφέας της μελέτης. «Ήδη υποψιαζόμασταν ότι τα μακροφάγα εκτελούν περισσότερες λειτουργίες από όσες πιστεύαμε – τώρα έχουμε το οπτικό υλικό για να το αποδείξουμε», προσθέτει.
Τα μακροφάγα μπορεί να εκπροσωπούν έως και το 30% των κυττάρων εντός ενός όγκου μελανώματος. Παρά τον γνωστό ρόλο τους στο ανοσοποιητικό σύστημα, η ακριβής επιρροή τους στη δυναμική ανάπτυξης των όγκων παραμένει ασαφής.
Τα ευρήματα της μελέτης
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τη Δρ. Κιθ, χρησιμοποίησε μικροσκοπία δύο φωτονίων in vivo, επιτρέποντας την παρακολούθηση κυτταρικών διαδικασιών σε ζωντανά οργανισμούς.
Μέσα από πειράματα με ποντίκια, οι επιστήμονες παρατήρησαν CD169-θετικά μακροφάγα να καταπίνουν ζωντανά καρκινικά κύτταρα μελανώματος. Παρόμοια αποτελέσματα εντοπίστηκαν και σε δείγματα ανθρώπινων ιστών.
Ο ρόλος των CD169-θετικών μακροφάγων
Η μελέτη έδειξε ότι όταν οι ερευνητές απομάκρυναν επιλεκτικά τα CD169-θετικά μακροφάγα, οι όγκοι μελανώματος παρουσίασαν αυξημένη ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι μακροφάγοι διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση της ανάπτυξης του καρκίνου, λειτουργώντας ως «οικονομικοί» του οργανισμού, αλλά και ως «πληροφοριοδότες» για το ανοσοποιητικό σύστημα.
«Αφού καταβροχθίσουν μια απειλή, τα μακροφάγα τη τεμαχίζουν και την εκθέτουν στην επιφάνειά τους, λειτουργώντας ως βιολογική ‘κόκκινη σημαία’ για άλλους ανοσοποιητικούς παράγοντες», εξηγεί η Δρ. Κιθ. «Πιστεύουμε ότι αυτά τα CD169-θετικά μακροφάγα παίζουν κρίσιμο ρόλο στην ενεργοποίηση των Τ-κυττάρων για την καταπολέμηση του καρκίνου».
Επιπτώσεις για την ανοσοθεραπεία του καρκίνου
Τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να έχουν σημαντικές προεκτάσεις για την ανοσοθεραπεία του καρκίνου. Μολονότι οι θεραπείες που χρησιμοποιούν αναστολείς σημείων ελέγχου επικεντρώνονται στα Τ-λεμφοκύτταρα, περίπου οι μισοί ασθενείς δεν ανταποκρίνονται. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι οι «ψυχροί όγκοι», οι οποίοι εμποδίζουν τα Τ κύτταρα να εισέλθουν και να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα.
«Μπορούμε να σκεφτούμε τα μακροφάγα ως τον δεύτερο στρατό του ανοσοποιητικού συστήματος», προσθέτει ο καθηγητής Τρι Φαν, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Η ανακάλυψη αυτή μας επιτρέπει να εντοπίσουμε στρατηγικές για την ενίσχυση της δράσης τους, ώστε να βοηθήσουν στην κινητοποίηση των Τ-κυττάρων».
Η ομάδα των ερευνητών εξετάζει νέες θεραπείες που θα μπορούσαν να συνδυάσουν την ενίσχυση των CD169-θετικών μακροφάγων με υπάρχουσες ανοσοθεραπείες. «Αν μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε αυτό τον πληθυσμό μακροφάγων, ίσως να έχουμε έναν ανοσοποιητικό στρατό έτοιμο να δράσει για την καταστροφή του καρκίνου», υπογραμμίζει ο καθηγητής Φαν. «Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλες μορφές καρκίνου, καθώς τα μακροφάγα είναι παρόντα στους περισσότερους συμπαγείς όγκους».
