Με την επιστολή προς τον ΟΗΕ της 29ης Ιουλίου 2026, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ανεβάζει κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στο Κατάρ, καταγγέλλοντας ότι η Ντόχα επέτρεψε τη χρήση του εδάφους και των υποδομών της για στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά της ιρανικής επικράτειας
Το κείμενο, που κυκλοφορεί ως επίσημο έγγραφο του Συμβουλίου Ασφαλείας με το σύμβολο S/2026/632, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη διπλωματική διαμαρτυρία: συνιστά μια εκτενή νομική και πολιτική τοποθέτηση της Τεχεράνης για το ποιος φέρει ευθύνη, ποια είναι τα όρια της αυτοάμυνας και πώς μπορεί να κλιμακωθεί η ένταση στην πιο ευαίσθητη θαλάσσια δίοδο του πλανήτη, τα Στενά του Ορμούζ.
Η επιστολή παρουσιάζεται ως απάντηση σε προηγούμενη καταγγελία του Κατάρ και επιχειρεί να ανατρέψει το αφήγημα της Ντόχα, μεταφέροντας το βάρος της ευθύνης στην «παραχώρηση» εδαφών και εγκαταστάσεων προς τους επιτιθέμενους. Κατά την ιρανική πλευρά, ήδη από την έναρξη των «απρόκλητων, προμελετημένων και αδικαιολόγητων επιθετικών πράξεων» των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η επικράτεια του Κατάρ αλλά και άλλων κρατών του Περσικού Κόλπου τέθηκε στη διάθεση των δυνάμεων που εξαπέλυσαν πλήγματα κατά του Ιράν.
Οι κατηγορίες κατά του Κατάρ και τα «τεχνικά δεδομένα»
Κεντρικός άξονας της επιστολής είναι ο ισχυρισμός ότι υπάρχουν «καταγεγραμμένα τεχνικά δεδομένα» που τεκμηριώνουν τη χρήση εδάφους και εγκαταστάσεων τρίτων χωρών για επιθέσεις κατά του Ιράν, ενώ μέρος αυτών των στοιχείων—σύμφωνα με την Τεχεράνη—έχει ήδη διαβιβαστεί στα Ηνωμένα Έθνη. Το Ιράν αφήνει, μάλιστα, να εννοηθεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα διαθέσιμα στοιχεία φτάνουν έως και σε ένδειξη «άμεσης συμμετοχής» κρατών της περιοχής.
Η Τεχεράνη χαρακτηρίζει τη διευκόλυνση ή υποστήριξη των επιθέσεων ως «διεθνώς παράνομη πράξη» που γεννά διεθνή ευθύνη. Υποστηρίζει επίσης ότι είχε ενημερώσει επανειλημμένα τις καταριανές αρχές για τις θέσεις της τόσο μέσω διμερών διαύλων όσο και μέσω επιστολών προς τον ΟΗΕ, επιχειρώντας να αποδείξει ότι δεν πρόκειται για αιφνίδια αντίδραση αλλά για κλιμάκωση προειδοποιήσεων που αγνοήθηκαν.
Η νομική γραμμή της Τεχεράνης: Αυτοάμυνα, άρθρο 51 και ευθύνη τρίτων
Σε ένα εκτενές νομικό επιχείρημα, το Ιράν παρουσιάζει τις δικές του στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά αμερικανικών και ισραηλινών βάσεων/εγκαταστάσεων στην περιοχή ως άσκηση του δικαιώματος αυτοάμυνας βάσει του άρθρου 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Η λογική της Τεχεράνης είναι διπλή: αφενός, επικαλείται την ανάγκη προστασίας της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας· αφετέρου, ισχυρίζεται ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας απέτυχε να ασκήσει αποτελεσματικά τις αρμοδιότητές του, αφήνοντας το Ιράν χωρίς διεθνή προστασία απέναντι σε συνεχιζόμενες επιθετικές ενέργειες.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο ότι, όπως υποστηρίζεται, προηγήθηκαν «σαφείς και επανειλημμένες προειδοποιήσεις» προς τους εμπλεκόμενους «μέσω διαφόρων διαύλων και σε διαφορετικά επίπεδα». Με αυτόν τον τρόπο, η ιρανική πλευρά επιχειρεί να αντικρούσει κατηγορίες περί «αδικαιολόγητων» πληγμάτων σε έδαφος τρίτων χωρών, παρουσιάζοντάς τα ως αναλογική απάντηση σε μια αρχική επίθεση.
Παράλληλα, η επιστολή επιμένει ότι ένα κράτος που «φιλοξενεί και συνδράμει τους επιτιθέμενους» και καθίσταται συνεργός στις πράξεις τους δεν μπορεί, στη συνέχεια, να επικαλεστεί αυτοάμυνα έναντι μέτρων που λαμβάνονται ως απάντηση στην αρχική επίθεση. Η θέση αυτή συνοδεύεται από παραπομπή στο ψήφισμα 3314 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όπου στον ορισμό της επίθεσης περιλαμβάνεται και η περίπτωση κατά την οποία ένα κράτος επιτρέπει τη χρήση του εδάφους του από άλλο κράτος για την πραγματοποίηση επίθεσης σε τρίτη χώρα. Επιπλέον, προβάλλεται η αρχή ότι ένα κράτος οφείλει να μην χρησιμοποιεί την επικράτειά του κατά τρόπο που να προκαλεί βλάβη σε άλλα κράτη.
Καταγγελίες για θύματα και καταστροφές: «εγκλήματα πολέμου» και ευθύνη
Η επιστολή του Ιράν περιλαμβάνει και βαριές καταγγελίες κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, κάνοντας λόγο για παραβίαση του θεμελιώδους κανόνα του διεθνούς δικαίου περί απαγόρευσης της επίθεσης. Το κείμενο αναφέρει ότι οι στρατιωτικές ενέργειες συνεχίζονται και αποδίδει στις επιθέσεις τη «δειλή δολοφονία» του Ανώτατου Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, καθώς και άλλων ανώτερων αξιωματούχων.
Στο πλέον δραματικό τμήμα της επιστολής, η Τεχεράνη παραθέτει αριθμούς θυμάτων: τουλάχιστον 3.578 πολίτες, ανάμεσά τους εκατοντάδες γυναίκες και παιδιά, φέρονται να έχουν χάσει τη ζωή τους. Επιπλέον, γίνεται λόγος για εκτεταμένη καταστροφή μη στρατιωτικών υποδομών—σχολεία, νοσοκομεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, κατοικίες, δημόσιες υπηρεσίες, αεροδρόμια και άλλες κρίσιμες δομές—με την ιρανική πλευρά να χαρακτηρίζει τις ενέργειες αυτές ως «εγκλήματα πολέμου».
Στο ίδιο πλαίσιο, το Ιράν επιμένει ότι η χρήση εδαφών και εγκαταστάσεων τρίτων κρατών, συμπεριλαμβανομένου του Κατάρ, «διευκόλυνε» αυτές τις επιθέσεις και συνεπώς διευρύνει το πεδίο ευθύνης πέρα από τους άμεσους δράστες.
Στενά του Ορμούζ: Η κρίσιμη προειδοποίηση και τα «κυριαρχικά δικαιώματα»
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα Στενά του Ορμούζ, με την Τεχεράνη να δηλώνει ότι όσο συνεχίζονται οι αμερικανικές επιθέσεις και οι απειλές κατά της εθνικής ασφάλειας και των ζωτικών συμφερόντων του Ιράν, διατηρεί «το δικαίωμα και την εξουσία» να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα ως παράκτιο κράτος.
Η αναφορά αυτή δεν είναι απλή ρητορική: παραπέμπει σε δυνατότητα λήψης μέτρων «ανάλογων προς τις περιστάσεις» και συνοδεύεται από σαφή προειδοποίηση ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια με στόχο να διαταράξει ή να επηρεάσει δυσμενώς την άσκηση των ιρανικών δικαιωμάτων στα Στενά «θα αντιμετωπιστεί με την κατάλληλη απάντηση».
Η Τεχεράνη σημειώνει ότι έχει ήδη γνωστοποιήσει τη θέση αυτή στα ενδιαφερόμενα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Κατάρ, υποδηλώνοντας ότι η προειδοποίηση δεν απευθύνεται μόνο στους άμεσους αντιπάλους αλλά και στους περιφερειακούς διευκολυντές.
Η επιστολή επαναλαμβάνει την απόρριψη της Απόφασης 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας, την οποία το Ιράν χαρακτηρίζει «αδικαιολόγητη και πολιτικά υποκινούμενη», υποστηρίζοντας ότι υιοθετήθηκε με τρόπο «κατάφωρα άδικο, νομικά αστήρικτο και θεμελιωδώς αποκομμένο» από τα πραγματικά δεδομένα.
