Ο Ρώσος ηγέτης της αντιπολίτευσης και σφοδρός επικριτής του Αλεξέι Ναβάλνι δολοφονήθηκε με μια θανατηφόρα τοξίνη που εντοπίζεται σε δηλητηριώδη βατράχια στη Νότια Αμερική, σύμφωνα με έρευνα στην οποία συμμετείχαν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Γαλλία.
Συγκεκριμένα, ίχνη επιβατιδίνης βρέθηκαν σε δείγματα από το σώμα του Ναβάλνι και πιθανότατα οδήγησαν στον θάνατό του στη φυλακή της Σιβηρίας πριν από δύο χρόνια.
Όπως μάλιστα αναφέρεται στην κοινή ανακοίνωση των πέντε ευρωπαϊκών δυνάμεων που έγινε στο περιθώριο των εργασιών της Διάσκεψης για την Ασφάλεια στο Μόναχο, το ρωσικό κράτος είχε τα «μέσα, το κίνητρο και την ευκαιρία» να χρησιμοποιήσει αυτήν τη θανατηφόρα τοξίνη.
Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο απέρριψε «απέρριψε κατηγορηματικά» τις «αβάσιμες κατηγορίες».
Τι είναι όμως η επιβατιδίνη;
Η επιβατιδίνη είναι μια φυσική νευροτοξίνη που απομονώθηκε από το δέρμα του δηλητηριώδους βατράχου του Ισημερινού, σύμφωνα με την τοξικολόγο Jill Johnson.
Είναι «200 φορές πιο ισχυρή» από τη μορφίνη», δήλωσε χαρακτηριστικά στο BBC Russian, ενώ μπορεί να βρεθεί φυσικά σε βατράχους στην άγρια φύση της Νότιας Αμερικής, αλλά και να παρασκευαστεί σε εργαστήριο.
Στην ανακοίνωσή τους πάντως, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι ξεκαθαρίζουν πως οι δηλητηριώδεις βάτραχοι σε αιχμαλωσία δεν παράγουν αυτήν την τοξίνη και δεν μπορεί να τη βρει κάποιος φυσικά στη Ρωσία.
Είδη γνωστά ως δηλητηριώδης βάτραχος του Άντονι και ο Φαντασματικός δηλητηριώδης βάτραχος είναι μεταξύ εκείνων που εκκρίνουν την τοξίνη στο δέρμα τους.
Αν και η επιβατιδίνη έχει ερευνηθεί ως παυσίπονο και για την ανακούφιση από επώδυνες φλεγμονώδεις πνευμονικές παθήσεις, δεν χρησιμοποιείται κλινικά λόγω της τοξικότητάς της.
Πώς δρα η επιβατιδίνη
Αυτή η ισχυρή χημική ένωση δρα στους νικοτινικούς υποδοχείς στο νευρικό σύστημα, σύμφωνα με την Johnson.
Επειδή υπερδιεγείρει αυτούς τους νευρικούς υποδοχείς, μπορεί να προκαλέσει μυϊκές συσπάσεις, παράλυση, επιληπτικές κρίσεις, επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού, αναπνευστική ανεπάρκεια και τελικά θάνατο, εξηγεί.
Από την πλευρά του, ο Alastair Hay, καθηγητής περιβαλλοντικής τοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Leeds, δήλωσε ότι οι επιδράσεις του δηλητηρίου μπορεί να οδηγήσουν σε παρεμπόδιση της αναπνοής, ενώ «κάθε άτομο που δηλητηριάζεται πεθαίνει από ασφυξία».
Όταν η τοξίνη βρεθεί στο αίμα κάποιου «υποδηλώνει σκόπιμη χορήγηση», κατέστησε σαφές.
Η τοξικότητα της επιβατιδίνης μπορεί μάλιστα να «αυξηθεί με τη συγχορήγηση ορισμένων άλλων φαρμάκων και αυτοί οι συνδυασμοί έχουν ερευνηθεί», πρόσθεσε ο Hay.
Πόσο σπάνια είναι η επιβατιδίνη
Η επιβατιδίνη είναι εξαιρετικά σπάνια και βρίσκεται μόνο σε μία γεωγραφική περιοχή και εκεί σε μικρή ποσότητα, σημειώνει η Johnson.
Ο δηλητηριώδης βάτραχος που αναφέρεται στην ανακοίνωση είναι ο δενδροβάτης του Άντονι, ένα είδος ενδημικό στον Ισημερινό και το Περού.
Οι βάτραχοι παράγουν τη χημική ουσία καταναλώνοντας τις κατάλληλες τροφές για να παραγάγουν αλκαλοειδή – έναν τύπο οργανικής ένωσης – που με τη σειρά τους σχηματίζουν την επιβατιδίνη και τη συσσωρεύουν στο δέρμα τους. Εάν αλλάξει η διατροφή του βατράχου, τα αποθέματα επιβατιδίνης του θα εξαντληθούν.
«Το να βρεις έναν άγριο βάτραχο στο σωστό μέρος, καταναλώνοντας ακριβώς την τροφή που χρειάζεται για να παράγει τα σωστά αλκαλοειδή, είναι σχεδόν αδύνατο… σχεδόν», εξηγεί η Johnson, καταλήγοντας:
«Αυτή είναι μια απίστευτα σπάνια μέθοδος ανθρώπινης δηλητηρίασης. Οι μόνες άλλες περιπτώσεις δηλητηρίασης από επιβατιδίνη που γνωρίζω ήταν εργαστηριακές και μη θανατηφόρες».
Τι υποστηρίζει η Ρωσία
Το Κρεμλίνο «απέρριψε κατηγορηματικά» τις «αβάσιμες κατηγορίες» σύμφωνα με τις οποίες το ρωσικό κράτος δολοφόνησε τον Αλεξέι Ναβάλνι με το δηλητήριο επιβατιδίνη, σχολιάζοντας το πόρισμα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε από πέντε ευρωπαϊκές χώρες.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι ο Αλεξέι Ναβάλνι, ο βασικός πολιτικός αντίπαλος του Βλαντίμιρ Πούτιν, δολοφονήθηκε πριν από ακριβώς δύο χρόνια με το σπάνιο και δυσεύρετο δηλητήριο στη σωφρονιστική αποικία της Αρκτικής όπου εξέτιε πολυετή ποινή κάθειρξης.
«Φυσικά, δεν αποδεχόμαστε αυτές τις κατηγορίες. Δεν συμφωνούμε. Τις θεωρούμε μεροληπτικές και αβάσιμες», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.
Νωρίτερα, η μητέρα του Αλεξέι Ναβάλνι ζήτησε «δικαιοσύνη» για τον γιο της, κατά τη δεύτερη επέτειο του θανάτου του.
«Επιβεβαιώνει αυτό που ξέραμε από την αρχή. Ξέραμε ότι ο γιος μας δεν πέθανε απλώς στην φυλακή, δολοφονήθηκε», δήλωσε στους δημοσιογράφους από τον τάφο του στη Μόσχα.
«Δύο χρόνια έχουν περάσει και γνωρίζουμε πλέον από τι δηλητηριάστηκε. Πιστεύω ότι θα χρειαστεί κάποιος καιρός, αλλά τελικά θα ανακαλύψουμε ποιος το έκανε» είπε, προσθέτοντας:
«Φυσικά, θέλουμε αυτό να γίνει στη χώρα μας και η δικαιοσύνη να θριαμβεύσει. Έχω ήδη πει ότι εκείνοι που έδωσαν την εντολή αυτή είναι γνωστοί σε ολόκληρο τον κόσμο. Απλώς το επαναλαμβάνω. Και θέλουμε να γίνουν γνωστοί όσοι συμμετείχαν».
Δεκάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στον τάφο του χαρισματικού ηγέτη της ρωσικής αντιπολίτευσης, πολέμιου της διαφθοράς. Ορισμένοι φορούσαν χειρουργικές μάσκες για να μην αναγνωρισθούν τα χαρακτηριστικά τους από τις υπηρεσίες του ρωσικού καθεστώτος.
Στη Ρωσία, οι οργανώσεις που είχε ιδρύσει ο Αλεξέι Ναβάλνι έχουν απαγορευθεί λόγω «εξτρεμιστικής και τρομοκρατικής δράσης» και κάθε δημόσια εκδήλωση υποστήριξης προς το κίνημά του διώκεται.
Ο Αλεξέι Ναβάλνι πέθανε στη φυλακή στις 16 Φεβρουαρίου 2024 στα 47 του χρόνια υπό απροσδιόριστες συνθήκες.
Η χήρα του Γιούλια Ναβάλναγια δήλωσε το Σάββατο ότι η δολοφονία του συζύγου της έχει πλέον αποδειχθεί από την επιστήμη.
Η Μόσχα απέρριπτε εδώ και δύο χρόνια τις κατηγορίες για τη δολοφονία του χωρίς να παρουσιάζει πειστική εκδοχή για τον θάνατό του. Οι σωφρονιστικές αρχές ισχυρίζονταν ότι υπέκυψε ύστερα από περίπατο στην σωφρονιστική αποικία του Αρκτικού Κύκλου.
Από την πλευρά του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν, που περίμενε τον θάνατό του για να προφέρει για πρώτη φορά το όνομά του, έκανε λόγο για ένα «θλιβερό γεγονός», προσθέτοντας ότι «υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις που άνθρωποι έχουν πεθάνει κατά την κράτησή τους».
Μετά τον θάνατό του, οι ρωσικές αρχές αρνήθηκαν επί πολλές ημέρες να παραδώσουν την σορό του στην οικογένειά του.
Η ρωσική αντιπολίτευση δεν συνήλθε ποτέ από τον θάνατο του Ναβάλνι
Ο Αλεξέι Ναβάλνι εξέτιε ποινή 19 ετών στην φυλακή της Αρκτικής. Το 2020 δηλητηριάσθηκε κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Σιβηρία και κόντεψε να πεθάνει. Νοσηλεύθηκε στην Γερμανία, ωστόσο επέστρεψε στη Ρωσία τον Ιανουάριο 2021 και συνελήφθη αμέσως. Ακολούθησαν δίκες και καταδίκες με διάφορες κατηγορίες και πολιτικά κίνητρα όπως κατήγγελλε και ο ίδιος.
Η φιλελεύθερη ρωσική αντιπολίτευση, θύμα μίας συστηματικής εκστρατείας καταστολής των υπηρεσιών του Κρεμλίνου, δεν συνήλθε ποτέ από τον θάνατο του Ναβάλνι.
Θύμα εσωτερικών διαιρέσεων, η ρωσική αντιπολίτευση δεν τολμά ούτε να εκφράσει σαφώς την υποστήριξή της προς το Κίεβο για να μην αποξενώσει τους Ρώσους και καταστρέψει κάθε προοπτική πολιτικής δραστηριοποίησης, γεγονός που προκαλεί επικρίσεις στην Ουκρανία και την Δύση.
Επικεντρώνοντας τη δράση του στον αγώνα κατά της διαφθοράς και τις καταχρήσεις της πολιτικής και της οικονομικής ελίτ της Ρωσίας, ο Αλεξέι Ναβάλνι παραμένει η μοναδική προσωπικότητα της ρωσικής αντιπολίτευσης που μπόρεσε να κατεβάσει χιλιάδες Ρώσους στον δρόμο για να διαμαρτυρηθούν κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν.
