Η κυβέρνηση δρομολογεί επτά παρεμβάσεις για την αγορά κατοικίας με αιχμή του δόρατος το πρόγραμμα Σπίτι μου ΙΙΙ. Παράλληλα, θεσπίζονται μέτρα για τον ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς, την αναζωογόνηση κενών ακινήτων, την παράταση της αναστολής ΦΠΑ σε νεόδμητα, την παράταση περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε συγκεκριμένες περιοχές, καθώς και σημαντικές αλλαγές στη φορολογία μεταβίβασης για πολίτες τρίτων χωρών. Ο στόχος είναι διττός: να βελτιωθεί η πρόσβαση σε προσιτή πρώτη κατοικία και να περιοριστούν οι πιέσεις που ωθούν ανοδικά τις τιμές, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Τι αλλάζει με το Σπίτι μου ΙΙΙ
Το Σπίτι μου ΙΙΙ διαθέτει προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ και προσφέρει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας με ευνοϊκότερους όρους από τους προηγούμενους κύκλους. Τα βασικά σημεία:
– Ανώτατο όριο ηλικίας δικαιούχων: από τα 50 στα 55 έτη.
– Μέγιστο ποσό δανείου: από 190.000 σε 230.000 ευρώ, με ανώτατη χρηματοδότηση έως το 90% της αξίας.
– Ανώτατη εμπορική αξία επιλέξιμου ακινήτου: από 250.000 σε 300.000 ευρώ, ώστε να ευθυγραμμίζεται με τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς.
– Πολύτεκνες οικογένειες: αυξάνεται το επιτρεπόμενο εμβαδόν. Πέραν των 150 τ.μ., προστίθενται 10 τ.μ. για κάθε παιδί πάνω από τα τέσσερα.
– Εισοδηματικά όρια: για ζευγάρια 35.000 ευρώ, με προσαύξηση 7.000 ευρώ ανά παιδί (από 5.000 προηγουμένως). Ενδεικτικά, τετραμελής οικογένεια με εισόδημα έως 49.000 ευρώ μπορεί να ενταχθεί.
Τα δύο πρώτα προγράμματα επικεντρώθηκαν στους νέους, καθώς η ιδιοκατοίκηση στην ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών έχει υποχωρήσει περί το 11%. Ωστόσο, στο Σπίτι μου ΙΙ η μέση ηλικία των ωφελούμενων ήταν 38 έτη, εύρημα που λαμβάνεται υπόψη στον νέο σχεδιασμό, ώστε να διευρυνθεί η πρόσβαση χωρίς να ακυρώνεται ο κοινωνικός στόχος του προγράμματος.
ΕΝΦΙΑ: κατάργηση σε περισσότερους μικρούς οικισμούς από το 2027
Από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους –και έως 2.200 στη Δυτική Μακεδονία– επεκτείνοντας το μέτρο σε ακόμη 131 οικισμούς. Συνολικά οι οικισμοί που θα καλύπτονται ανέρχονται σε 12.855 και οι επιπλέον δικαιούχοι ιδιοκτήτες υπολογίζονται σε περίπου 62.000. Η παρέμβαση λειτουργεί ως κίνητρο παραμονής και επιστροφής στην περιφέρεια, στηρίζει τη μικρή ιδιοκτησία και συμβάλλει στην ανάσχεση της δημογραφικής συρρίκνωσης.
Φόρος μεταβίβασης για πολίτες τρίτων χωρών: αύξηση από Ιούλιο 2027
Από τον Ιούλιο του 2027 ο φόρος μεταβίβασης για αγορά κατοικίας από πολίτες τρίτων χωρών (εκτός ΕΕ/ΕΟΧ) που δεν διαθέτουν καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος αυξάνεται από 3% σε 15%. Μαζί με την εισφορά 3% επί του φόρου υπέρ των δήμων, η συνολική επιβάρυνση διαμορφώνεται σε 15,45% από 3,09% σήμερα. Εξαιρούνται οι ομογενείς και οι επί μακρόν διαμένοντες. Η αύξηση αφορά αποκλειστικά μεταβιβάσεις κατοικιών και όχι αγορές επαγγελματικών χώρων, οικοπέδων ή άλλων ακινήτων χωρίς οικιστική χρήση κατά τον χρόνο μεταβίβασης.
Το μέτρο στοχεύει στον περιορισμό της επενδυτικής ζήτησης που προέρχεται από το εξωτερικό σε περιοχές με υψηλή στεγαστική πίεση, ενισχύοντας τη θέση των μόνιμων κατοίκων στην αγορά.
Κενά ακίνητα, ανακαινίσεις και ΦΠΑ στα νεόδμητα
Επεκτείνεται η απαλλαγή από τον φόρο για κενά ακίνητα που επαναφέρονται στην αγορά μίσθωσης για την περίοδο 2027-2030, δίνοντας κίνητρα σε ιδιοκτήτες να αξιοποιήσουν ανενεργό αποθεματικό κατοικιών. Ταυτόχρονα, στην κλίμακα φορολόγησης των σχετικών εισοδημάτων θεσπίζεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% (ανάμεσα στο 15% και στο 35%) για πιο αναλογική κατανομή της επιβάρυνσης.
Παράλληλα:
– Παρατείνεται για τα έτη 2027-2030 η μείωση φόρου εισοδήματος για δαπάνες ενεργειακής/λειτουργικής αναβάθμισης κτιρίων.
– Επεκτείνεται έως και το 2030 η αναστολή ΦΠΑ στα νέα κτίρια, δίνοντας σταθερό ορίζοντα σε κατασκευαστικές επενδύσεις και μειώνοντας το κόστος απόκτησης νεόδμητης κατοικίας.
Βραχυχρόνιες μισθώσεις: παράταση απαγόρευσης νέων αδειών
Και για το 2027 δεν θα εκδίδονται νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης (π.χ. Airbnb) στα τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και στο Α’ διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης. Η παράταση αποσκοπεί στη συγκράτηση της τουριστικής πίεσης στο διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών στα κεντρικά σημεία των δύο μεγαλουπόλεων, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση των ενοικίων.
Επιστροφές ενοικίου και στοχευμένη στήριξη ενοικιαστών
Εντός Σεπτεμβρίου ξεκινά αναδρομική διπλή επιστροφή ενοικίου για εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην επαρχία. Τον Νοέμβριο ακολουθεί η γενική επιστροφή ενοικίου, με διευρυμένα εισοδηματικά όρια:
– Άγαμοι: από 20.000 σε 25.000 ευρώ.
– Έγγαμοι: από 28.000 σε 35.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί.
– Μονογονεϊκές οικογένειες: 39.000 ευρώ, με 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.
Η ρύθμιση εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου το 85% των ενοικιαστών, προσθέτοντας 70.000 νέους δικαιούχους και ανεβάζοντας το σύνολο σε σχεδόν 1 εκατομμύριο νοικοκυριά.
Τι να προσέξουν νοικοκυριά και επενδυτές
– Υποψήφιοι δικαιούχοι του Σπίτι μου ΙΙΙ: ελέγξτε προσεκτικά όρια ηλικίας, εισοδήματος, αξίας και εμβαδού ακινήτου. Η έγκαιρη προέγκριση δανείου και η διερεύνηση προσφερόμενων επιτοκίων θα επιταχύνουν τη διαδικασία.
– Ιδιοκτήτες σε μικρούς οικισμούς: ενημερωθείτε αν ο οικισμός σας εντάσσεται στην κατάργηση του ΕΝΦΙΑ από το 2027.
– Ιδιοκτήτες κενών ακινήτων: σχεδιάστε ανακαινίσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις ώστε να αξιοποιήσετε τόσο την απαλλαγή για κενά ακίνητα όσο και τις εκπτώσεις φόρου για εργασίες.
– Επενδυτές εκτός ΕΕ/ΕΟΧ: λάβετε υπόψη την αύξηση φόρου μεταβίβασης από τον Ιούλιο του 2027 και εξετάστε εναλλακτικές κατηγορίες ακινήτων που δεν επιβαρύνονται (π.χ. επαγγελματικά ακίνητα), αν ταιριάζουν στους στόχους σας.
