Νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δρομολογεί η κυβέρνηση, με στόχο να διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή κατοικία και να αυξήσει τον αριθμό των διαθέσιμων ακινήτων. Στο επίκεντρο της Εθνικής Στρατηγικής για την Προσιτή Κατοικία 2026-2035 βρίσκεται το «Σπίτι μου 3», ένα πρόγραμμα που αναμένεται να προσφέρει στεγαστικά δάνεια έως 230.000 ευρώ, με διευρυμένα ηλικιακά, εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Το νέο πρόγραμμα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου που περιλαμβάνει κοινωνικές κατοικίες, αξιοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας, πολεοδομικά κίνητρα, στήριξη εργαζομένων σε περιοχές με υψηλό στεγαστικό κόστος και δημιουργία ενιαίου μηχανισμού για τον συντονισμό της στεγαστικής πολιτικής.
«Σπίτι μου 3»: Τα βασικά χαρακτηριστικά του προγράμματος
Το «Σπίτι μου 3» σχεδιάζεται να ενεργοποιηθεί από τον Ιανουάριο του 2027 και αναμένεται να καλύψει τις ανάγκες περίπου 17.000 έως 20.000 νοικοκυριών. Βασικός στόχος είναι να καταστεί ευκολότερη η απόκτηση πρώτης κατοικίας μέσω στεγαστικών δανείων με ευνοϊκούς όρους και μειωμένο κόστος χρηματοδότησης.
Σε σχέση με τον προηγούμενο κύκλο, προβλέπεται σημαντική διεύρυνση των προϋποθέσεων συμμετοχής. Το ηλικιακό όριο αναμένεται να αυξηθεί στα 55 έτη, από τα 50 έτη που ίσχυαν στο «Σπίτι μου 2». Παράλληλα, αυξάνεται η ανώτατη αξία του ακινήτου που μπορεί να αγοραστεί, από τις 250.000 στις 300.000 ευρώ.
Η χρηματοδότηση εκτιμάται ότι θα μπορεί να καλύπτει έως και το 90% της αξίας του ακινήτου, ενώ το ανώτατο ποσό του δανείου αναμένεται να διαμορφωθεί στις 230.000 ευρώ, έναντι 190.000 ευρώ στον προηγούμενο κύκλο. Η αύξηση αυτή διευρύνει τις επιλογές των δικαιούχων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια
Αλλαγές προβλέπονται και στα εισοδηματικά όρια, ώστε να μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα περισσότερα νοικοκυριά που σήμερα δυσκολεύονται να αποκτήσουν ιδιόκτητη κατοικία.
Για τους δικαιούχους χωρίς παιδιά, το εισοδηματικό όριο αναμένεται να διαμορφωθεί στις 25.000 ευρώ. Για τους έγγαμους, το όριο θα φτάνει στις 35.000 ευρώ, με πρόσθετη προσαύξηση 7.000 ευρώ για κάθε παιδί.
Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το εισοδηματικό όριο προβλέπεται να ανέρχεται στις 39.000 ευρώ, ενώ θα προστίθενται επιπλέον 7.000 ευρώ για κάθε παιδί πέραν του πρώτου. Οι τελικές λεπτομέρειες, όπως οι ακριβείς διαδικασίες υποβολής αιτήσεων και τα επιλέξιμα ακίνητα, αναμένεται να εξειδικευτούν πριν από την έναρξη του προγράμματος.
Ενιαίος φορέας για τη στεγαστική πολιτική
Σημαντική θεσμική αλλαγή αποτελεί η δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής. Ο φορέας αναμένεται να λειτουργήσει ως κεντρικός μηχανισμός σχεδιασμού, συντονισμού και παρακολούθησης των στεγαστικών παρεμβάσεων.
Μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012, υπήρξε ανάγκη για έναν ενιαίο θεσμικό μηχανισμό που θα έχει συνολική εικόνα της αγοράς κατοικίας. Στις αρμοδιότητες του νέου φορέα θα περιλαμβάνονται η ανάλυση των τάσεων στην αγορά, η αξιολόγηση των στεγαστικών προγραμμάτων και η υποστήριξη του σχεδιασμού νέων μέτρων.
Ο φορέας προβλέπεται να συνδεθεί και με το Κτηματολόγιο, ώστε να συγκεντρώνονται αξιόπιστα δεδομένα για τα ακίνητα, τις τιμές, τη διαθεσιμότητα και τις ανάγκες κάθε περιοχής. Με αυτόν τον τρόπο, οι πολιτικές θα μπορούν να σχεδιάζονται με βάση πραγματικά στοιχεία και όχι αποσπασματικές εκτιμήσεις.
Πολεοδομικά κίνητρα και αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών
Ένας ακόμη βασικός άξονας της στρατηγικής αφορά την αύξηση του οικιστικού αποθέματος. Για τον σκοπό αυτό εξετάζεται η αξιοποίηση πολεοδομικών εργαλείων, όπως η αύξηση του συντελεστή δόμησης σε συγκεκριμένες περιοχές, υπό την προϋπόθεση ότι μέρος της πρόσθετης επιφάνειας θα διατίθεται για προσιτή ή κοινωνική κατοικία.
Τα κίνητρα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε περιοχές με δυνατότητα οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης, αλλά και σε ζώνες όπου υπάρχουν μεγάλα ανενεργά ή υποαξιοποιημένα ακίνητα. Η αξιοποίηση αυτών των χώρων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων κατοικιών χωρίς να ενισχύεται αποκλειστικά η πίεση στα ήδη κορεσμένα αστικά κέντρα.
Κοινωνική κατοικία με κρατικές εγγυήσεις
Στο συνολικό σχέδιο περιλαμβάνεται η ανάπτυξη μηχανισμού κοινωνικής κατοικίας με συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Οι κρατικές εγγυήσεις θα μπορούσαν να περιορίζουν τον κίνδυνο για ιδιοκτήτες και επενδυτές σε περιπτώσεις καθυστερήσεων ενοικίων ή ζημιών στα ακίνητα.
Παράλληλα, εξετάζονται οικονομικά κίνητρα, όπως επιδοτήσεις, στεγαστική ενίσχυση, εγγυήσεις και χαμηλότοκα δάνεια. Στόχος είναι να αυξηθεί ο αριθμός των κατοικιών που διατίθενται με κοινωνικούς ή προσιτούς όρους, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η ζήτηση υπερβαίνει σημαντικά την προσφορά.
Στέγαση εργαζομένων στα νησιά
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις νησιωτικές περιοχές, όπου το υψηλό κόστος ενοικίασης και η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών δημιουργούν σοβαρά προβλήματα για εργαζομένους σε κρίσιμες υπηρεσίες.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η παραχώρηση δημόσιας γης για την κατασκευή κατοικιών που θα προορίζονται για γιατρούς, νοσηλευτές, πληρώματα του ΕΚΑΒ, εκπαιδευτικούς, αστυνομικούς, λιμενικούς, πυροσβέστες και εργαζομένους σε δήμους ή άλλες δημόσιες υπηρεσίες.
Για την περίοδο 2024-2025 καταγράφηκαν ενδεικτικά 3.086 ανάγκες στέγασης εργαζομένων, από τις οποίες καλύφθηκαν μόλις 233, ποσοστό περίπου 8%. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για μόνιμες λύσεις, ιδιαίτερα σε νησιά με έντονη τουριστική δραστηριότητα και υψηλές τιμές κατοικίας.
Εθνικός δείκτης τιμών ακινήτων
Η Εθνική Στρατηγική προβλέπει επίσης τη δημιουργία εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων. Ο δείκτης θα βασίζεται σε δεδομένα από μισθώσεις, αγοραπωλησίες, τραπεζικές πηγές και φορολογικές πληροφορίες.
Στόχος είναι να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για τις μεταβολές στις τιμές αγοράς και ενοικίασης σε ολόκληρη τη χώρα. Η αξιόπιστη καταγραφή των δεδομένων θα βοηθήσει στον εντοπισμό των περιοχών με τις μεγαλύτερες πιέσεις και στον σχεδιασμό πιο στοχευμένων παρεμβάσεων.
Η δεκαετής στρατηγική για την περίοδο 2026-2035 επιχειρεί να αντιμετωπίσει το στεγαστικό ζήτημα από πολλές πλευρές: με ενίσχυση της ιδιόκτητης κατοικίας, αύξηση των διαθέσιμων ακινήτων, δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και καλύτερη παρακολούθηση της αγοράς.
Το «Σπίτι μου 3» αποτελεί την πιο άμεση παρέμβαση, καθώς προβλέπει υψηλότερα ποσά δανειοδότησης και διευρυμένα κριτήρια. Ωστόσο, η επιτυχία του συνολικού σχεδίου θα εξαρτηθεί και από την αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες εφαρμογής, ώστε το «Σπίτι μου 3» και τα υπόλοιπα μέτρα να μπορέσουν να προσφέρουν ουσιαστική και μακροπρόθεσμη ανακούφιση στα νοικοκυριά.
