Οι νεότερες γενιές διαγιγνώσκονται συχνότερα και σε μικρότερη ηλικία με ψυχωτικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια, σε σύγκριση με άτομα που γεννήθηκαν σε προηγούμενες δεκαετίες, σύμφωνα με μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό CMAJ (Canadian Medical Association Journal).
Η έρευνα έρχεται να ενισχύσει την ανησυχία της επιστημονικής κοινότητας για την ψυχική υγεία εφήβων και νεαρών ενηλίκων, καταγράφοντας σαφή αύξηση των νέων διαγνώσεων τα τελευταία χρόνια.
Δεδομένα από περισσότερα από 12 εκατ. άτομα
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερα από 12 εκατομμύρια άτομα που γεννήθηκαν στο Οντάριο του Καναδά μεταξύ 1960 και 2009. Από το σύνολο αυτό, 152.587 άτομα διαγνώστηκαν με κάποια μορφή ψυχωτικής διαταραχής.
Η ανάλυση κάλυψε την περίοδο 1997–2023, επιτρέποντας τη σύγκριση διαφορετικών γενεών και ηλικιακών ομάδων.
Αύξηση 60% στους εφήβους και νεαρούς ενήλικες
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η ετήσια συχνότητα εμφάνισης ψυχωτικών διαταραχών αυξήθηκε κατά 60% στα άτομα ηλικίας 14 έως 20 ετών, ενώ παρέμεινε σταθερή ή παρουσίασε μείωση στις ηλικίες 21 έως 50 ετών.
Η αύξηση των νέων περιστατικών έγινε εμφανής κυρίως σε άτομα που γεννήθηκαν από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Ενδεικτικά, όσοι γεννήθηκαν την περίοδο 2000–2004 εμφάνισαν 70% υψηλότερο ποσοστό νέων διαγνώσεων σε σύγκριση με όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1975–1979.
Περισσότερες διαγνώσεις πριν από τα 30
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός ατόμων που διαγνώστηκαν με ψυχωτική διαταραχή μέχρι την ηλικία των 30 ετών αυξήθηκε κατά 37,5% για τη γενιά 1990–1994, σε σύγκριση με εκείνη των γεννημένων το 1975–1979.
Το εύρημα αυτό υποδεικνύει μετατόπιση της ηλικίας εμφάνισης των διαταραχών προς νεότερα έτη.
Διαφορές φύλου και κοινωνικοί παράγοντες
Η αύξηση των διαγνώσεων παρατηρήθηκε τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, με τους άνδρες ωστόσο να παραμένουν συνολικά σε υψηλότερο κίνδυνο.
Ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά καταγράφηκαν σε άτομα με μη συναισθηματικού τύπου ψυχωτικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια. Οι περιπτώσεις αυτές αφορούσαν συχνότερα:
- άνδρες,
- κατοίκους περιοχών χαμηλού εισοδήματος,
- μακροχρόνιους κατοίκους του Καναδά,
- άτομα με προϋπάρχουσα επαφή με υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή χρήσης ουσιών.
Παρόμοια ευρήματα σε Δανία και Αυστραλία
Αντίστοιχες τάσεις έχουν καταγραφεί και σε πρόσφατες μελέτες από τη Δανία και την Αυστραλία, οι οποίες διαπίστωσαν αύξηση των διαγνώσεων σχιζοφρένειας σε νεότερες ηλικιακές ομάδες με την πάροδο του χρόνου.
Πιθανοί παράγοντες κινδύνου
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αύξηση των περιστατικών πιθανότατα οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως:
- η μεγαλύτερη ηλικία των γονέων,
- το κοινωνικοοικονομικό στρες,
- οι αρνητικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία,
- καθώς και η αυξημένη χρήση ουσιών, όπως κάνναβη, διεγερτικά, παραισθησιογόνα και συνθετικά ναρκωτικά, ιδιαίτερα τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση, πρόληψη και ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ειδικά για παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες.
