Tο ολοένα αυξανόμενο κόστος χρήσης και συντήρησης έχει μετατρέψει το αυτοκίνητο σε «αγαθό πολυτελείας» για τη μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων οδηγών, σύμφωνα με την ετήσια έρευνα European Barometer του ομίλου Aramis. Κι όμως, την ίδια στιγμή, παραμένει για πολλούς ένα αναντικατάστατο εργαλείο καθημερινότητας: από τη δουλειά και τις οικογενειακές υποχρεώσεις μέχρι τις μετακινήσεις σε περιοχές με περιορισμένες δημόσιες συγκοινωνίες.
Αυτή η διπλή πραγματικότητα —αυτοκίνητο ως αγαθό πολυτελείας, αλλά και ως ανάγκη— αποτυπώνεται καθαρά στα ευρήματα της έρευνας, που πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία δημοσκοπήσεων OpinionWay σε επτά ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Βέλγιο, Γερμανία, Αυστρία και Ισπανία.
Η έρευνα καταγράφει τη δύσκολη σχέση των Ευρωπαίων με το αυτοκίνητο σε μια περίοδο όπου το κόστος διαβίωσης ανεβαίνει διαρκώς.
Το 80% των ερωτηθέντων θεωρεί πλέον την κατοχή αυτοκινήτου αγαθό πολυτελείας, ενώ το 88% δηλώνει ότι δεν θα μπορούσε να μετακινείται όπως επιθυμεί χωρίς ιδιωτικό όχημα. Με άλλα λόγια, το αυτοκίνητο γίνεται ακριβό, αλλά η εξάρτηση από αυτό δεν μειώνεται με την ίδια ταχύτητα.
Αυτοκίνητο ως αγαθό πολυτελείας: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Το ότι οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους χαρακτηρίζουν το αυτοκίνητο «αγαθό πολυτελείας» δεν είναι απλώς μια εντύπωση· είναι ένα σημάδι ότι η αυτοκίνηση περνά σε μια νέα φάση, όπου η κατοχή και η χρήση δεν θεωρούνται δεδομένες. Τα έξοδα δεν περιορίζονται μόνο στην αγορά: καύσιμα, ασφάλιση, συντήρηση, σέρβις, ανταλλακτικά, τέλη και απρόβλεπτες βλάβες συνθέτουν έναν σταθερά αυξανόμενο λογαριασμό.
Παράλληλα, η οικονομική πίεση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Άλλοι οδηγούν λιγότερο, άλλοι αναβάλουν την αντικατάσταση του παλιού οχήματος, ενώ αρκετοί αναζητούν πιο οικονομικές επιλογές (μεταχειρισμένο, μικρότερο αυτοκίνητο ή εναλλακτικό καύσιμο). Όμως η αίσθηση ότι το αυτοκίνητο έχει «ακριβύνει υπερβολικά» είναι σχεδόν καθολική.
Το αυτοκίνητο παραμένει αναγκαίο
Παρά την οικονομική επιβάρυνση, οι περισσότεροι οδηγοί εξακολουθούν να βασίζονται στο αυτοκίνητο για τις καθημερινές τους ανάγκες.
Το 66% χρησιμοποιεί το όχημά του κυρίως για τις μετακινήσεις από και προς την εργασία — στοιχείο που δείχνει ότι, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, το αυτοκίνητο συνεχίζει να λειτουργεί ως βασικό μέσο μεταφοράς και όχι ως «επιλογή άνεσης».
Αυτό εξηγεί και το φαινομενικά παράδοξο εύρημα: ενώ η κατοχή αυτοκινήτου αντιμετωπίζεται ως αγαθό πολυτελείας, οι πολίτες δηλώνουν ότι χωρίς αυτό δεν μπορούν να έχουν την κινητικότητα που χρειάζονται. Οι δημόσιες συγκοινωνίες, οι αποστάσεις, τα ωράρια εργασίας και οι οικογενειακές υποχρεώσεις δημιουργούν συχνά ένα πλαίσιο όπου το ιδιωτικό όχημα είναι η πιο ρεαλιστική λύση.
Το κόστος πιέζει τα νοικοκυριά και αλλάζει συνήθειες
Η έρευνα δείχνει ότι το 95% των Ευρωπαίων πιστεύει πως το κόστος χρήσης του αυτοκινήτου αυξάνεται συνεχώς. Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι ότι το 57% εκτιμά πως το αυτοκίνητο αποτελεί πλέον το μεγαλύτερο οικογενειακό έξοδο — μια διαπίστωση που ανατρέπει παλιές ισορροπίες στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Οι οικονομικές πιέσεις έχουν ήδη μεταφραστεί σε αλλαγές συμπεριφοράς:
– Το 64% έχει περιορίσει τις μη αναγκαίες μετακινήσεις λόγω κόστους, επιλέγοντας λιγότερες εξόδους, συνδυασμό διαδρομών ή και εναλλακτικά μέσα όπου είναι εφικτό.
– Το 38% έχει αναβάλει την αγορά ή την αντικατάσταση του αυτοκινήτου του για οικονομικούς λόγους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε στόλο γηραιότερων οχημάτων με υψηλότερα έξοδα συντήρησης.
– Το 92% ζητά από τις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα για τη μείωση των τιμών των καυσίμων, δείχνοντας ότι το θέμα έχει περάσει από την προσωπική διαχείριση στη δημόσια πολιτική.
Πόσο κοστίζει κάθε μήνα η χρήση αυτοκινήτου
Το μέσο μηνιαίο κόστος χρήσης αυτοκινήτου διαφέρει αισθητά ανάμεσα στις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, κάτι που αντανακλά διαφορές σε τιμές καυσίμων, ασφάλιστρα, φορολογία και γενικό κόστος ζωής.
Στη Γαλλία το κόστος ανέρχεται στα 283 ευρώ τον μήνα, σημειώνοντας σημαντική μείωση σε σχέση με τα 395 ευρώ του 2024. Στην Ισπανία διαμορφώνεται στα 335 ευρώ, στο Βέλγιο στα 357 ευρώ, στη Γερμανία στα 387 ευρώ, ενώ η Αυστρία καταγράφει το υψηλότερο κόστος, με 443 ευρώ μηνιαίως. Οι αριθμοί αυτοί εξηγούν γιατί το αυτοκίνητο ως αγαθό πολυτελείας δεν είναι απλώς σχήμα λόγου, αλλά μια πραγματικότητα που μετριέται σε ευρώ κάθε μήνα.
Η τιμή αγοράς καθορίζει τις επιλογές των οδηγών
Το αυξανόμενο κόστος δεν επηρεάζει μόνο τη χρήση αλλά και τις αποφάσεις για το επόμενο αυτοκίνητο. Για το 81% των Ευρωπαίων, η τιμή αγοράς είναι πλέον ο σημαντικότερος παράγοντας κατά την επιλογή νέου οχήματος. Πρόκειται για μια σαφή μετατόπιση προς πιο «λογιστικές» επιλογές, όπου το budget προηγείται της επιθυμίας.
Ακολουθούν, ως κριτήρια, η κατανάλωση καυσίμου και η αξιοπιστία (58%), το κόστος συντήρησης (51%), η μάρκα (44%) και το σχεδιαστικό ύφος (29%). Με άλλα λόγια, η αισθητική και το status υποχωρούν όταν το αυτοκίνητο αντιμετωπίζεται ως αγαθό πολυτελείας που πρέπει να δικαιολογεί κάθε ευρώ.
Στροφή προς την ηλεκτροκίνηση, παρά τις δυσκολίες
Παρά το αυξημένο κόστος, η ηλεκτροκίνηση δείχνει να κερδίζει έδαφος σε επίπεδο πρόθεσης. Το 60% δηλώνει ότι θα εξέταζε την αγορά ενός ηλεκτρικού ή plug-in υβριδικού αυτοκινήτου στην επόμενη αλλαγή οχήματος. Το ποσοστό κυμαίνεται από 50% στην Αυστρία έως 70% στην Ισπανία, υποδηλώνοντας διαφορετικούς ρυθμούς ωρίμανσης της αγοράς και πιθανώς διαφορές σε υποδομές και κίνητρα.
Παράλληλα, το 61% των συμμετεχόντων υποστηρίζει την ευρωπαϊκή απόφαση για τερματισμό των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης μετά το 2035. Αυτό δείχνει ότι, ακόμη κι αν το κόστος πιέζει και το αυτοκίνητο μοιάζει όλο και περισσότερο με αγαθό πολυτελείας, η προοπτική πιο «πράσινων» μετακινήσεων παραμένει ελκυστική για μεγάλο μέρος των πολιτών.
Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει είναι ξεκάθαρη: για τους περισσότερους Ευρωπαίους το αυτοκίνητο έχει περάσει στη σφαίρα του «ακριβού» και συχνά του δυσπρόσιτου, χωρίς όμως να έχει χάσει τον ρόλο του ως βασικού μέσου μετακίνησης. Το στοίχημα των επόμενων χρόνων θα είναι να μειωθεί αυτό το χάσμα — ώστε το αυτοκίνητο ως αγαθό πολυτελείας να μην είναι η νέα κανονικότητα, αλλά ένα φαινόμενο που θα αντιμετωπιστεί με πιο βιώσιμες, οικονομικά προσιτές λύσεις μετακίνησης.
