Επιστήμονες από τις Ηνωμένες Πολιτείες ανακάλυψαν μια ομάδα εγκεφαλικών κυττάρων που λειτουργούν ως μετρητής απογοήτευσης, σημειώνοντας τις στιγμές που η πραγματικότητα δεν ανταγωνίζεται τις προσδοκίες.
Στην πρόσφατη μελέτη τους, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Current Biology», οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Όρεγκον περιγράφουν μια συγκεκριμένη ομάδα νευρώνων που ενεργοποιούνται όταν τα ποντίκια περιμένουν μια ανταμοιβή και είτε λαμβάνουν λιγότερη από την αναμενόμενη είτε καθόλου.
Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι το αίσθημα της απογοήτευσης δεν είναι μόνο υποκειμενική εμπειρία, αλλά και ένα φαινόμενο που συγκεκριμένα κύτταρα του εγκεφάλου είναι προγραμματισμένα να ανιχνεύουν και να καταγράφουν.
Ο ρόλος της απογοήτευσης στα νευροψυχιατρικά νοσήματα
Η χαρτογράφηση των εγκεφαλικών κυττάρων που ευθύνονται για την απογοήτευση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέα φάρμακα κατά των νευροψυχιατρικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη και ο εθισμός. «Όταν μελετάς μια νευροψυχιατρική νόσο, είναι κρίσιμο να ξέρεις ποια “κουμπιά” να ρυθμίσεις για να επανέλθει η λειτουργία.
Γνωρίζοντας ότι ένας συγκεκριμένος τύπος κυττάρων επηρεάζεται στην κατάθλιψη, μπορούμε να σχεδιάσουμε στοχευμένα φάρμακα», δήλωσε η Έμιλι Σίλβεστρακ, επίκουρη καθηγήτρια βιολογίας και επικεφαλής της έρευνας.
Η ερευνητική ομάδα εστίασε σε μια μικρή αλλά εξελικτικά σημαντική δομή στον εγκέφαλο, την lateral habenula.
Προγενέστερες έρευνες είχαν δείξει ότι αυτή η περιοχή ενεργοποιείται κατά τη διάρκεια προσδοκιών που διαψεύδονται, αποκαλώντας την ανεπίσημα το “κέντρο αντι-ανταμοιβής” του εγκεφάλου.
Πώς λειτουργεί ο «μετρητής απογοήτευσης»
Προηγούμενες έρευνες είχαν αναγνωρίσει τον συγκεκριμένο τύπο κυττάρου αλλά δεν είχαν δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε αυτά. Η Σίλβεστρακ ανακάλυψε αυτά τα κύτταρα κατά τη διάρκειά μιας πειραματικής διαδικασίας που αφορούσε κοντινές περιοχές του εγκεφάλου.
Όταν ένα ποντίκι περιμέναν ανταμοιβή αλλά δεν την έπαιρνε, παρουσίασε σποραδικά σήματα στα κύτταρα που παρακολουθούσε.
Μετά από αρκετές έρευνες με ποντίκια που είχαν εκπαιδευτεί να αγγίζουν μια φωτισμένη θυρίδα για να λάβουν ζαχαρόνερο ως ανταμοιβή, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι νευρώνες δεν απλώς ενεργοποιούνταν ξαφνικά, αλλά η δραστηριότητά τους αυξανόταν ανάλογα με το μέγεθος της απογοήτευσης.
«Μπορούμε να δούμε από τη δραστηριότητα των νευρώνων τους αν έλαβαν μια, δύο ή τρείς δόσεις ζαχαρόνερου ενώ περίμεναν πέντε», εξήγησε η Σίλβεστρακ. Ουσιαστικά, οι νευρώνες αυτοί λειτουργούν ως αξιόπιστοι μετρητές της διαφοράς ανάμεσα στην προσδοκία και το επακόλουθο αποτέλεσμα.
Επιπλέον, η έρευνα αποκάλυψε ότι οι συγκεκριμένοι νευρώνες δεν αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα αρνητικά ερεθίσματα.
Αυτό υποδηλώνει ότι είναι εξειδικευμένοι στη ματαίωση που προκύπτει από την αναγκαία ανταμοιβή, επισημαίνοντας τη σημασία αυτής της εξειδίκευσης.
Από τα εγκεφαλικά κύτταρα στις ψυχολογικές θεραπείες
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο εγκέφαλος μπορεί να βασίζεται σε ξεχωριστά νευρωνικά κυκλώματα για να αναγνωρίζει διάφορες αρνητικές καταστάσεις. Παρόλα αυτά, αυτές οι γνωστικές διαδικασίες μπορούν να διαταραχθούν σε περιπτώσεις νευροψυχιατρικών διαταραχών.
Οι ερευνητές σκοπεύουν να στραφούν από την παρακολούθηση της νευρωνικής δραστηριότητας στη ρύθμιση αυτών των κυκλωμάτων.
Μέσω της αναστολής ή τροποποίησης των συγκεκριμένων νευρώνων κατά τη διάρκεια πειραμάτων, αναζητούν να συγκεντρώσουν πληροφορίες για το πώς αυτοί οι τύποι κυττάρων μπορούν να καθοδηγήσουν μια υγιή αναζήτηση ανταμοιβής και πώς η δυσλειτουργία τους μπορεί να προκαλεί νευροψυχιατρικές διαταραχές όπως ο εθισμός και η κατάθλιψη.
