Γεωλόγοι και βιολόγοι στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στις ΗΠΑ επανέφεραν στη ζωή αρχαίους μικροοργανισμούς που είχαν παγιδευτεί στον Αρκτικό πάγο για έως και 40.000 χρόνια. Αυτά τα βακτήρια μπορούν να επιβιώσουν χωρίς θρεπτικά συστατικά, θερμότητα ή φως για αιώνες, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ.
«Δεν πρόκειται για νεκρά δείγματα», δήλωσε ο Τρίσταν Κάρο, πρώην μεταπτυχιακός φοιτητής γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. «Είναι ικανά να φιλοξενήσουν ενεργή ζωή που μπορεί να διασπά οργανική ύλη και να την απελευθερώνει ως διοξείδιο του άνθρακα» πρόσθεσε.
Η ομάδα επιστημόνων από διάφορα μέρη της χώρας ανακάλυψε τους μικροοργανισμούς στο μόνιμα παγωμένο υπέδαφος της Αλάσκας — ένα μείγμα από έδαφος, πάγο και βράχους — σε βάθος περίπου 100 μέτρων από την επιφάνεια της γης. Τα δείγματα προήλθαν από τις σήραγγες του Permafrost Tunnel κοντά στο Φέρμπανκς, εγκατάσταση που είχε διανοιχθεί τη δεκαετία του 1960 από το Σώμα Μηχανικών Στρατού των ΗΠΑ και που περιέχει ακόμη και οστά μαμούθ από την Εποχή των Παγετώνων. Στη συνέχεια, προσπάθησαν να «ξυπνήσουν» τους μικροοργανισμούς, εκθέτοντάς τους σε νερό και θερμοκρασίες 4 έως 12°C- θερμοκρασίες σχετικά υψηλές για την περιοχή. Μετά από εξάμηνη παρατήρηση, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.
Αν και οι ομάδες βακτηρίων αναπτύχθηκαν πολύ αργά τους πρώτους μήνες, ορισμένα άρχισαν να παράγουν μια λεπτή, κολλώδη ουσία γνωστή ως βιοφίλμ, η οποία προστατεύει τους ιούς και μπορεί να βοηθήσει στη διάδοσή τους. Αυτό σημαίνει ότι τα μικρόβια μπορεί να χρειάζονται μήνες για να γίνουν ενεργά μετά από μία θερμή περίοδο. «Θέλαμε να προσομοιώσουμε τι συμβαίνει το καλοκαίρι στην Αλάσκα υπό μελλοντικές κλιματικές συνθήκες όπου αυτές οι θερμοκρασίες θα φτάνουν σε βαθύτερες περιοχές του μόνιμου πάγου», είπε ο Κάρο.
Το εγχείρημα αυτό έρχεται καθώς ο Αρκτικός πάγος λιώνει με πρωτοφανείς ρυθμούς λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η περιοχή, που εκτείνεται σε περίπου 14 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, θερμαίνεται τέσσερις φορές ταχύτερα από οπουδήποτε αλλού στη Γη από το 1979, σύμφωνα με Φινλανδούς ερευνητές. Μέχρι το 2100, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος εκτιμά ότι θα μπορούσαν να χαθούν έως και τα 2/3 του μόνιμου πάγου.
Το λιώσιμο του μόνιμου πάγου απελευθερώνει τα αέρια του θερμοκηπίου διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο, επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Ερευνητές του MIT εκτιμούν ότι ο μόνιμος πάγος περιέχει έως και 1.500 δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα — σχεδόν διπλάσια ποσότητα από αυτήν που βρίσκεται σήμερα στην ατμόσφαιρα, σύμφωνα με το NOAA.
Ωστόσο, αυτός δεν είναι ο μόνος κίνδυνος. Οι επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και χρόνια ότι ο μόνιμος πάγος φιλοξενεί άγνωστα βακτήρια και ιούς, με πιθανές σοβαρές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία.
«Δεν ξέρουμε πραγματικά τι κρύβεται εκεί πάνω», είπε η Μπιργκίτα Έβενγκαρντ, μικροβιολόγος στο Πανεπιστήμιο Umeå της Σουηδίας, στο NPR το 2016. «Αυτό είναι το Κουτί της Πανδώρας» σημείωσε.
Μερικοί από αυτούς τους μικροοργανισμούς μπορεί ήδη να είναι ανθεκτικοί στα αντιβιοτικά. Ορισμένα είδη μπορεί να είναι εντελώς νέα, καθώς έχουν προσαρμοστεί σε ακραίες συνθήκες. Γιατί λοιπόν να προσπαθήσουμε να τους αναβιώσουμε;
Τα αρχαία βακτήρια μπορεί να προκαλέσουν λοιμώξεις, αλλά θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών για ιατρική χρήση. Ένα βακτήριο που βρέθηκε στο αρκτικό έδαφος θα μπορούσε ακόμη να βοηθήσει στον καθαρισμό πετρελαιοκηλίδων. Επιστήμονες έχουν ήδη αναστήσει τους λεγόμενους «ιούς ζόμπι», χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει λόγος πανικού.
Αν και ένας αρχαίος ιός θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί και να μολύνει ανθρώπους, οι περισσότεροι ιοί που έχουν αναβιωθεί μέχρι στιγμής μολύνουν μόνο αμοιβάδες, και πολλοί είναι πολύ εύθραστοι για να επιβιώσουν στις σύγχρονες συνθήκες, σημειώνει ο Ντάγκλας Τζόνσον από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας.
«Αυτή τη στιγμή, είναι δύσκολο να πούμε πόσο πρέπει να ανησυχούμε», δήλωσε η Άντρεα Χίνγουντ, επικεφαλής επιστήμονας του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών. Ωστόσο, πρόσθεσε, «υπάρχουν λόγοι για ανησυχία».
Ο Κάρο ανέφερε ότι οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποίησαν πιθανότατα δεν μπορούν να μολύνουν ανθρώπους — αλλά η ομάδα τους κράτησε σε σφραγισμένους θαλάμους, παρ’ όλα αυτά.
ΠΗΓΗ: Independent
