Με συνολικούς πόρους 5,3 δισ. ευρώ και μετά την έγκρισή του από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα περνά στη φάση υλοποίησης. Το σχέδιο περιλαμβάνει 25 στοχευμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής, στεγαστικής και μεταφορικής φτώχειας, δίνοντας προτεραιότητα στα ευάλωτα νοικοκυριά και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Ωφελούμενοι εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η ενεργοποίηση ξεκινά εντός του 2026 και συνεχίζεται έως το 2032, με αιχμή την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και επιχειρήσεων, την κοινωνική στέγαση, την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ηλεκτρικά οχήματα.
Τι προβλέπει το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα για το 2026
Από το 2026 δρομολογούνται έργα με άμεσο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο:
– Κοινωνική στέγαση: Αξιοποιούνται τρία πρώην στρατόπεδα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα για την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων που θα καλύψουν ανάγκες ευάλωτων νοικοκυριών. Παράλληλα, προχωρά η μετατροπή επιλεγμένων δημόσιων κτιρίων σε κατοικίες, προσθέτοντας περίπου 400 ακόμη κοινωνικές κατοικίες. Συνολικός προϋπολογισμός: περίπου 490 εκατ. ευρώ.
– Ενεργειακή αναβάθμιση πολύ μικρών επιχειρήσεων: Παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους για περίπου 12.000 επιχειρήσεις. Προϋπολογισμός: 395 εκατ. ευρώ.
– «Κοινωνικό leasing» ηλεκτρικών οχημάτων: Ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούν να μισθώνουν ηλεκτρικό όχημα με μηνιαίο μίσθωμα έως 150 ευρώ. Η επιδότηση φτάνει τις 12.500 ευρώ, με προσαύξηση 1.500 ευρώ για οικογένειες με μέλος ΑμεΑ. Στόχος: 15.000 νοικοκυριά. Προϋπολογισμός: 170 εκατ. ευρώ.
– Νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη: Προμήθεια 211 οχημάτων (101 για Αθήνα, 110 για Θεσσαλονίκη) με προϋπολογισμό 129 εκατ. ευρώ. Στόχος η αντικατάσταση παλαιών οχημάτων, η μείωση κατά 15% του χρόνου αναμονής στις στάσεις και η πτώση του λειτουργικού κόστους των αστικών συγκοινωνιών.
– Αντικατάσταση ταξί με ηλεκτρικά: Επιδότηση 20.000 ευρώ για αντικατάσταση συμβατικών ταξί, με 29.000 ευρώ για προσβάσιμα οχήματα ΑμεΑ. Αρχική εφαρμογή σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και σταδιακή επέκταση πανελλαδικά. Συνολικός προϋπολογισμός: 68 εκατ. ευρώ.
Παρεμβάσεις του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα από το 2027
Το 2027 ξεκινά ένα ευρύτερο κύμα παρεμβάσεων που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και την πράσινη μετάβαση:
– Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών και αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων. Προϋπολογισμός: 1,7 δισ. ευρώ.
– Δημιουργία 13 one stop shops (ένα ανά Περιφέρεια) για εξατομικευμένη υποστήριξη νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων σε όλα τα στάδια ωρίμανσης και υλοποίησης παρεμβάσεων.
– Δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά, ώστε να επιταχυνθεί ο ενεργειακός εκσυγχρονισμός κατοικιών.
– Δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης για στοχευμένη και διαφανή κατανομή πόρων.
– Εκσυγχρονισμός 15 φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή, προς όφελος περίπου 5.600 φοιτητών.
– Αύξηση κατά 100 ευρώ ετησίως του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους, για κάθε έτος από το 2027 έως και το 2032.
– 100% επιδότηση για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes σε περίπου 13.200 άτομα με αναπηρία, με στόχο την αυτόνομη μετακίνηση και την ισότιμη πρόσβαση.
– Αναβάθμιση 10 συρμών της Γραμμής 1 του Μετρό Αθηνών και των 24 σταθμών της για πλήρη προσβασιμότητα.
– Προμήθεια 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό Αθηνών για αύξηση της χωρητικότητας και της αξιοπιστίας.
– Ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους, για καλύτερη εξυπηρέτηση περιοχών με χαμηλή κάλυψη.
– Βελτίωση της μεταφοράς μαθητών με αναπηρία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
– Αναβάθμιση υποδομών προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ.
– Απόκτηση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων από πολύ μικρές επιχειρήσεις μέσω αγοράς ή μίσθωσης, καθώς και εγκατάσταση φορτιστών στους χώρους τους.
– Δημιουργία 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων σε όλη τη χώρα.
– Τέσσερις νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας μέσω του προγράμματος ATHENS MOVE στον Δήμο Αθηναίων, για κάλυψη γειτονιών με αυξημένη οικονομική και μεταφορική ευαλωτότητα.
Χρηματοδότηση, δικαιούχοι και αναμενόμενα οφέλη
Το Εθνικό Σχέδιο κινητοποιεί 5,3 δισ. ευρώ μέχρι το 2032, με σαφές κοινωνικό πρόσημο. Η στόχευση σε 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις απαντά στο υψηλό ενεργειακό και μεταφορικό κόστος, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και βελτιώνει το κτιριακό απόθεμα.
Από τις παρεμβάσεις σε δημόσιες συγκοινωνίες αναμένονται μικρότεροι χρόνοι αναμονής, χαμηλότερες εκπομπές ρύπων και μείωση του λειτουργικού κόστους.
Παράλληλα, η κοινωνική στέγαση και οι δράσεις για φοιτητικές εστίες διευρύνουν την πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία, ενώ οι επιδοτήσεις για κινητικότητα και προσβασιμότητα μειώνουν ανισότητες και ενισχύουν την καθημερινότητα των πολιτών με αναπηρία.
Δηλώσεις και στρατηγική κατεύθυνση
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η έγκριση του ελληνικού σχεδίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά ουσιαστική επιβεβαίωση της ποιότητας του σχεδιασμού και της ετοιμότητας υλοποίησης. Τονίζεται ότι, μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα εξελίσσεται σε νέο βασικό πυλώνα ανάπτυξης, δίπλα στο ΕΣΠΑ, τις αγροτικές ενισχύσεις και το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Η στόχευση των έργων υπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς: στήριξη οικογενειών και μικρών επιχειρήσεων απέναντι στο ενεργειακό βάρος, τόνωση της οικοδομής, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος, προστασία του περιβάλλοντος και εκσυγχρονισμό των δημόσιων μεταφορών.
Επιπλέον, υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα είναι μεταξύ των πρώτων χωρών που εξασφάλισαν έγκριση και η πρώτη ως προς το ύψος των διαθέσιμων πόρων, γεγονός που αποτυπώνει τη μεθοδική προετοιμασία και την ωριμότητα των παρεμβάσεων.
