Μια πειραματική γονιδιακή θεραπεία για τον έρπητα των γεννητικών οργάνων και του στόματος σημειώνει σημαντική πρόοδο στις εργαστηριακές μελέτες σε ποντίκια. Στη μελέτη τους που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Communications», οι ερευνητές από το Κέντρο Αντικαρκινικών Ερευνών Φρεντ Χάτσινσον στο Σιάτλ των ΗΠΑ, αναφέρουν θετικά αποτελέσματα από μια πειραματική γονιδιακή θεραπεία που εξουδετέρωσε έως και το 97% του ιού σε ποντίκια. Η θεραπεία περιλαμβάνει την έγχυση μορίων επεξεργασίας γονιδίων τα οποία μπορούν να εντοπίσουν και να καταστρέψουν τον κώδικα του DNA του έρπητα που «κρύβεται» σε ομάδες νεύρων.
«Ο έρπης είναι πολύ ύπουλος. Κρύβεται ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα και στη συνέχεια επανενεργοποιείται και προκαλεί επώδυνες φουσκάλες», εξηγεί ο Δρ. Κιθ Τζερόμ, καθηγητής στο Τμήμα Εμβολίων και Λοιμωδών Νοσημάτων στο Fred Hutch. «Στόχος μας είναι να θεραπεύσουμε τους ανθρώπους από αυτή τη μόλυνση, ώστε να μην χρειάζεται να ζουν με την ανησυχία των επιδημιών ή της μετάδοσής του ιού σε άλλο άτομο» σημειώνει.
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν εκτεθεί σε τουλάχιστον έναν από τους δύο κύριους ιούς του έρπητα, τον HSV-1 και τον HSV-2. Περίπου τα 2/3 των ατόμων κάτω των 50 φέρουν τον HSV-1, τον ιό που προκαλεί επιχείλιο έρπη. Περίπου το 13% φέρει τον HSV-2, ο οποίος ευθύνεται για τις περισσότερες περιπτώσεις έρπητα των γεννητικών οργάνων.
Αν και συνήθως οι λοιμώξεις από έρπητα δεν αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες. Ο HSV-2 αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό HIV που προκαλεί το AIDS. Ορισμένες έρευνες έχουν επίσης συνδέσει τον HSV-1 με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή.
Τα υπάρχοντα αντιιικά φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση των εστιών έρπητα, αλλά δεν εξουδετερώνουν εντελώς τον ιό. Αυτό συμβαίνει επειδή ο έρπης είναι ένας λανθάνον ή επίμονος ιός. Το DNA του μπορεί να ενσωματωθεί στο γονιδίωμα των ανθρώπινων νευρικών κυττάρων που μολύνει, παραμένοντας εφ’ όρου ζωής και ενεργοποιείται ανά διαστήματα, ειδικά σε περιόδους καταπόνησης του οργανισμού, όπως σε περίοδο στρες ή μετά από μια ίωση.
Η νέα γονιδιακή θεραπεία στοχεύει στη χρήση μοριακών εργαλείων για τη χειρουργική αφαίρεση του DNA του έρπητα από τα νευρικά κύτταρα με πολύ ακριβή τρόπο.
Πώς λειτουργεί
Οι ερευνητές έγχυσαν στην κυκλοφορία του αίματος ένα μείγμα συστατικών επεξεργασίας γονιδίων συσκευασμένων μέσα σε ένα τροποποιημένο κέλυφος ιού, το οποίο ονομάζεται φορέας. Αυτός, μπορεί να διεισδύσει στα κύτταρα και να εναποθέσει τα ένζυμα επεξεργασίας γονιδίων τα οποία ονομάζονται μεγανουκλεάσες και λειτουργούν σαν μοριακό «ψαλίδι». Μόλις οι φορείς φτάσουν στις ομάδες νευρικών κυττάρων που φιλοξενούν τους λανθάνοντες ιούς του έρπητα, το μοριακό ψαλίδι ξεκινά να ψαλιδίζει δύο διαφορετικά σημεία του γενετικού κώδικα του έρπητα προκειμένου να τον παραμορφώσει. Στη συνέχεια, τα συστήματα κυτταρικής επιδιόρθωσης του σώματος αναγνωρίζουν το παραμορφωμένο ιικό DNA ως ξένο και το καταστρέφουν.
Σε ποντίκια που είχαν μολυνθεί με το στέλεχος HSV-1, μία μόνο δόση της γονιδιακής αυτής θεραπείας, εξουδετέρωσε πάνω από το 90% του ιού του έρπητα του στόματος και το 97% του ιού του έρπητα των γεννητικών οργάνων μετά από περίπου ένα μήνα. Επιπλέον, μείωσε δραματικά την ποσότητα των μολυσματικών σωματιδίων του ιού που απορρίπτονταν από τα νεύρα.
«Η νέα μας μελέτη δείχνει ότι μπορούμε να μειώσουμε τόσο την ποσότητα του ιού στο σώμα όσο και την ποσότητα του ιού που αποβάλλεται», εξηγεί ο Τζερόμ.
Οι προηγούμενες εκδόσεις της πειραματικής αυτής θεραπείας απαιτούσαν πολλαπλά ένζυμα επεξεργασίας, ενώ η τελευταία χρησιμοποιεί μόνο έναν φορέα και μία μεγανουκλεάση που κόβει το DNA του ιού σε δύο σημεία.
«Η βελτιωμένη έκδοση εξουδετερώνει αποτελεσματικά τον ιό του έρπητα και προκαλεί λιγότερες παρενέργειες στο ήπαρ και τα νεύρα», συνεχίζει ο ερευνητής. «Αυτό υποδηλώνει ότι η θεραπεία θα είναι ασφαλέστερη για τους ανθρώπους και πιο εύκολη στην παρασκευή της, καθώς περιέχει λιγότερα συστατικά» πρόσθεσε.
Αν και απαιτείται περισσότερος χρόνος και έρευνα, η ομάδα δηλώνει αισιόδοξη.
«Συνεργαζόμαστε με πολλούς εταίρους καθώς πλησιάζουμε σε κλινικές δοκιμές, ώστε να ευθυγραμμιζόμαστε με τις ομοσπονδιακές ρυθμιστικές αρχές για να διασφαλίσουμε την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της γονιδιακής θεραπείας», καταλήγει ο Τζερόμ.
ΠΗΓΗ: Studyfinds
