Το να φοράμε αντηλιακό είναι ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για την υγεία μας. Πάνω από το 80% των περιπτώσεων καρκίνου του δέρματος από μελάνωμα προκαλείται από ηλιακά εγκαύματα – και ο αριθμός αυτός αυξάνεται κάθε χρόνο.
Εκτιμάται ότι υπάρχουν 1,5 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου του δέρματος σε παγκόσμιο επίπεδο κάθε χρόνο, ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί κατά 50% μέχρι το 2040.
Ωστόσο παρά την πληροφόρηση και τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις σχετικά με τους κινδύνους από την έκθεση στον ήλιο, υπάρχει μεγάλη σύγχυση σχετικά με το πώς και πότε πρέπει να εφαρμόζεται το αντηλιακό.
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
Γιατί πρέπει να προστατεύουμε το δέρμα μας από τον ήλιο;
Όταν είμαστε εκτεθειμένοι στον ήλιο, η υπεριώδης ακτινοβολία βλάπτει το DNA, τις πρωτεΐνες και άλλα μόρια που βρίσκονται μέσα στα κύτταρα του δέρματός μας. Σε μέτριες ποσότητες, η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ηλιακού φωτός βοηθά τα κύτταρα του δέρματός μας να παράγουν βιταμίνη D. Όσο περισσότερο όμως εκθέτουμε το δέρμα μας στην ηλιακή ακτινοβολία, το δέρμα δεν μπορεί να προστατευτεί και παθαίνουμε έγκαυμα.
Η ακτινοβολία από τον ήλιο είναι δυνητικά καρκινογόνος, ακόμη και σε χαμηλές δόσεις.
Τι είναι ο δείκτης προστασίας και πόσο χρειαζόμαστε;
Ο δείκτης SPF στα αντηλιακά προϊόντα αναφέρεται στον Παράγοντα Προστασίας Ηλιακών Ακτίνων (Sun Protection Factor). Αυτός ο δείκτης μετρά την προστασία που παρέχει ένα αντηλιακό προϊόν στην υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου. Η τιμή του SPF αντιπροσωπεύει την ικανότητα του προϊόντος να προστατεύσει το δέρμα από την υπεριώδη ακτινοβολία (UVB).
Επομένως, όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης SPF, τόσο πιο προστατευμένο είναι το δέρμα σας. Η ποσότητα της υπεριώδους ακτινοβολίας στην οποία είμαστε εκτεθειμένοι αλλάζει κατά τη διάρκεια της ημέρας – καθώς οι ακτίνες του ήλιου γίνονται ισχυρότερες, είμαστε εκτεθειμένοι σε περισσότερη ηλιακή ενέργεια. Οι ακτίνες του ήλιου είναι ισχυρότερες μεταξύ 10.00 και 16.00.
Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να βάζετε αντηλιακό;
Μελέτη του 2018 διαπίστωσε ότι μετά την εφαρμογή του αντηλιακού, ένα μέρος της προστασίας από την υπεριώδη ακτινοβολία ενεργοποιείται αμέσως – αν και χρειάζονται περίπου 10 λεπτά για να σταθεροποιηθεί. Ωστόσο, οι ειδικοί συνήθως συνιστούν στους ανθρώπους να εφαρμόζουν το αντηλιακό 20-30 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο, ώστε να υπάρχει χρόνος για να απορροφηθεί από το δέρμα. Αφού βάλετε αντηλιακό, επαναλάβετε γιατί έτσι θα καλύψετε τυχόν περιοχές που δεν καλύψατε με την πρώη φορά. Οι επιστήμονες συμβουλεύουν επίσης να βάζουμε πάλι αντηλιακό σε περίπτωση που ιδρώσουμε, βραχούμε ή εάν το αντηλιακό φύγει με την τριβή στα ρούχα, στην άμμο κλπ.
Μην αναμειγνύετε το αντηλιακό με την ενυδατική κρέμα
Είναι επίσης σημαντικό να μην αναμειγνύετε το αντηλιακό με άλλα προϊόντα για το δέρμα, όπως η ενυδατική κρέμα, λέει ο Ρίτσαρντ Μπλάκμπερν (Richard Blackburn), καθηγητής βιώσιμων υλικών του Πανεπιστημίου του Ληντς (Leeds). Αυτό συμβαίνει επειδή πολλά αντηλιακά που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματικά, όταν αναμειχθούν με προϊόντα που κάποια από τα συστατικά τους είναι ασύμβατα μεταξύ τους.
Λήγει το αντηλιακό;
Το αντηλιακό γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό με την πάροδο του χρόνου, λένε οι ειδικοί. Τα περισσότερα αντηλιακά στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ένα σύμβολο βάζου που υποδεικνύει πόσους μήνες θα διαρκέσει το προϊόν αφού ανοιχτεί. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στις ΗΠΑ απαιτεί όλα τα αντηλιακά προϊόντα να έχουν διάρκεια ζωής μετά την αγορά τους τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός εάν φέρουν ημερομηνία λήξης και υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν αποθηκευτεί σε άμεσο ηλιακό φως ή υπερβολική θερμότητα. Ιδανικά πάντως να φυλάτε το περυσινό αντηλιακό σας στο ψυγείο. Μην ξεχνάτε επίσης να το ανακινείτε πολύ καλά, πριν από κάθε χρήση
Πόσο αντηλιακό πρέπει να χρησιμοποιούν οι ενήλικες;
Ο FDA συμβουλεύει ότι 2 mg αντηλιακού πρέπει να εφαρμόζονται στο δέρμα για δοκιμές, πράγμα που σημαίνει ότι αν βάζουμε λιγότερο από αυτό, δεν θα έχουμε την προστασία που αναγράφεται στην ετικέτα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου έξι κουταλάκια του γλυκού για το πρόσωπο και το σώμα ενός ενήλικα. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι βάζουν πολύ λιγότερο αντηλιακό από ό,τι χρειάζονται και επομένως, δεν προστατεύονται όσο νομίζουν.
Πόσο αντηλιακό πρέπει να χρησιμοποιούν τα νήπια και τα μικρά παιδιά;
Το δέρμα των μικρών παιδιών είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στην υπεριώδη ακτινοβολία. Τα παιδιά πρέπει να αποφεύγουν την άμεση έκθεση στον ήλιο τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 2 ετών, ενώ είναι απαραίτητο να λαμβάνουμε γι’ αυτά όλα τα μέτρα προστασίας από την UV.
Συνιστάται να βάζετε:
- δύο κουταλάκια του γλυκού αντηλιακό για τα δίχρονα παιδιά,
- τρία κουταλάκια του γλυκού για τα πεντάχρονα παιδιά,
- τέσσερα κουταλάκια του γλυκού για τα εννιάχρονα παιδιά,
- και πέντε κουταλάκια του γλυκού για τα 13χρονα παιδιά.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά, οι επιστήμονες συνιστούν να επαναλαμβάνετε τη δόση του αντηλιακού κάθε δύο ώρες.
Ένα αντηλιακό με SPF 50 με προστατεύει καλύτερα από ένα αντηλιακό με SPF 30;
Σύμφωνα με το Μedical Pharmaquality, είναι σημαντικό το αντηλιακό που επιλέγετε να καλύπτει τη UVA, καθώς και UVB ακτινοβολία. Ο αριθμός SPF σας δείχνει πόσος χρόνος χρειάζεται η ηλιακή υπεριώδης ακτινοβολία για να κοκκινίσει το δέρμα σας, όταν χρησιμοποιείτε το αντηλιακό με τις ιδανικές συνθήκες. Δηλαδή όπως ακριβώς το περιγράφει ο κατασκευαστής του, σε σχέση με το χρόνο που θα χρειαζόταν αν δε φορούσατε αντηλιακό. Έτσι, με SPF 30 θα πάρει 30 φορές περισσότερο χρόνο για να κάψει ο ήλιος το δέρμα παρά αν δεν φορούσε κάποιος καθόλου αντηλιακό.
Το SPF 30 επιτρέπει περίπου 3% της ακτινοβολίας UVB να χτυπήσει το δέρμα σας, ενώ το SPF 50 επιτρέπει το 2% της ακτινοβολίας, δηλαδή διαφορά 1%.
Υπό ιδανικές συνθήκες (όπως σε ένα εργαστήριο), ένα αντιηλιακό με υψηλότερη προστασία SPF και κάλυψη ευρέος φάσματος UVA & UVB προσφέρει περισσότερη προστασία από το ηλιακό έγκαυμα, τη βλάβη UVA και τη ζημιά στο DNA, σε σύγκριση με χαμηλότερες τιμές SPF.
Αλλά η πραγματική ζωή δεν είναι σαν το εργαστήριο. Στην πραγματική ζωή, τα προϊόντα με πολύ υψηλά SPF συχνά δημιουργούν μια ψεύτικη αίσθηση ασφάλειας. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν τείνουν να μένουν έξω στον ήλιο για πολύ περισσότερο χρόνο από αυτό που επιτρέπεται. Δε κάνουν συχνή χρήση του αντηλιακού, δεν αναζητούν σκιά, ούτε καλύπτονται με καπέλο ή ρούχα. Έτσι, καταλήγουν να έχουν πολύ περισσότερη UV βλάβη στο δέρμα τους.
Ως κανόνα κρατείστε αυτό που μας λέει ο δερματολόγος κ. Μάρκος Μιχελάκης : Να προτιμάτε, τα αντηλιακά που απορροφούν τόσο την υπεριώδη ακτινοβολία (UVA) όσο και την υπεριώδη ακτινοβολία Β (UVB) και να τα εφαρμόζετε όποια ώρα της ημέρας κι αν πρόκειται να βγείτε από το σπίτι. Η UVA, που ευθύνεται για τη φωτογήρανση (ρυτίδες, κηλίδες κ.λπ.), είναι σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας ενώ η UVB, που σχετίζεται με το μελάνωμα, έχει τη μέγιστη έντασή της το μεσημέρι και νωρίς το απόγευμα. Επομένως χρειάζεστε προστασία από την UV από την ανατολή έως τη δύση του ηλίου.
Πηγή: BBC, Μedical Pharmaquality
