Νομοσχέδιο που προβλέπει τη δημιουργία εθνικού μηχανισμού ελέγχου άμεσων ξένων επενδύσεων για λόγους εθνικής ασφάλειας και δημόσιας τάξης κατατέθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών στη Βουλή. Το σχέδιο νόμου συνιστά την κεντρική θεσμική παρέμβαση της κυβέρνησης στον τομέα της προστασίας κρίσιμων τομέων της οικονομίας από επενδυτικές διεισδύσεις αμφίβολης προέλευσης ή σκοπιμότητας.
Η πρωτοβουλία φέρει τη σφραγίδα του υπουργού Γιώργου Γεραπετρίτη, ενώ τις λεπτομέρειες παρουσίασε στην Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου. Στόχος του πλαισίου είναι να προληφθεί η απόκτηση ελέγχου σε επιχειρήσεις και υποδομές στρατηγικής σημασίας από επενδυτές που ενδέχεται να εξυπηρετούν γεωπολιτικά ή άλλα αδιαφανή συμφέροντα.
Ο μηχανισμός θα καλύπτει τρεις κρίσιμες κατηγορίες:
-
Τομείς ζωτικής σημασίας όπως η εθνική άμυνα, η ενέργεια, οι μεταφορές, οι ψηφιακές και κυβερνο-υποδομές, καθώς και η τεχνητή νοημοσύνη.
-
Λιμενικές και υποθαλάσσιες υποδομές που θεωρούνται ευαίσθητες για την ασφάλεια της χώρας.
-
Τουριστικές επενδύσεις σε παραμεθόριες περιοχές, κατόπιν σχετικών παρεμβάσεων βουλευτών για αυξημένη τουρκική επιχειρηματική παρουσία σε Θράκη και Βορειοανατολικό Αιγαίο.
Η λειτουργία του μηχανισμού θα ασκείται μέσω Διυπουργικής Επιτροπής Ελέγχου Ξένων Επενδύσεων (ΔΕΕΑΞΕ), στην οποία θα συμμετέχουν γενικοί γραμματείς από τα συναρμόδια υπουργεία. Η εισήγηση της Επιτροπής θα είναι συμβουλευτική, με τον τελικό λόγο να ανήκει στον Υπουργό Εξωτερικών. Η απόφαση θα πρέπει να εκδίδεται εντός 60 ημερών — σε διαφορετική περίπτωση, η επένδυση θεωρείται αυτομάτως εγκεκριμένη.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ταυτοποίηση του τελικού δικαιούχου (beneficial owner), ώστε να αποτρέπεται η συγκάλυψη μέσω σύνθετων νομικών σχημάτων ή μετοχικών δομών. Αν και δεν προβλέπεται αποκλεισμός βάσει εθνικότητας, η Ελλάδα προχωρά σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο διαφάνειας και εθνικού ελέγχου.
Το νέο πλαίσιο έρχεται να συμπληρώσει τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 2019/452, ο οποίος παρέχει εργαλεία για διακρατικό έλεγχο των ξένων επενδύσεων, υπό την αίρεση της ενεργοποίησής του από εννέα τουλάχιστον κράτη-μέλη. Ωστόσο, η σχετική διαδικασία έχει αποδειχθεί βραδυκίνητη — όπως φάνηκε και στην περίπτωση της εξαγοράς της ιταλικής Piaggio από τουρκικά κεφάλαια.
Με τη νομοθετική αυτή πρωτοβουλία, η Αθήνα επιχειρεί να διασφαλίσει την κυριαρχία και την ασφάλεια κρίσιμων τομέων, εισάγοντας ένα γρήγορο, σαφές και νομικά θωρακισμένο σύστημα ελέγχου για κάθε στρατηγική επένδυση που εισέρχεται στη χώρα.
