Οι προϋπολογισμοί του 2027 μπαίνουν σήμερα (9.7.2026) στο μικροσκόπιο του Eurogroup, στη συνεδρίαση που πραγματοποιείται υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Για την Ελλάδα, η συζήτηση δεν είναι μια τυπική ανταλλαγή απόψεων στις Βρυξέλλες: λειτουργεί ως πρόωρος «δείκτης θερμοκρασίας» για το πόσο δημοσιονομικό χώρο θα υπάρχει την επόμενη χρονιά για φόρους, παροχές, κοινωνικές δαπάνες και αμυντικές ανάγκες. Παρότι το Eurogroup δεν αποφασίζει άμεσα για τους εθνικούς προϋπολογισμούς, το πολιτικό του βάρος είναι καθοριστικό, καθώς οι κατευθύνσεις που διαμορφώνονται τώρα επηρεάζουν τη σύνταξη των σχεδίων που θα σταλούν αργότερα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα συζητηθούν εκ νέου από τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης.
Στην καρδιά της ατζέντας βρίσκεται η «δημοσιονομική στάση» της ευρωζώνης: αν δηλαδή οι χώρες θα κινηθούν με πιο περιοριστική γραμμή (φρένο σε δαπάνες και μέτρα), με ουδέτερη πολιτική ή με πιο επεκτατική προσέγγιση που επιτρέπει μεγαλύτερες παρεμβάσεις. Με απλά λόγια, οι υπουργοί θα ζυγίσουν πόσος χώρος υπάρχει συνολικά για αυξήσεις δαπανών, φορολογικές ελαφρύνσεις και στοχευμένα μέτρα στήριξης, πριν μπουν στην τελική ευθεία οι εθνικοί προϋπολογισμοί του 2027.
Η συζήτηση ανοίγει με την παρουσίαση της τελευταίας έκθεσης του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου από τον πρόεδρό του, Πίτερ Χάσεκαμπ, και ακολουθεί η ανάλυση της Κομισιόν. Στόχος είναι να υιοθετηθεί μια κοινή δήλωση για τη δημοσιονομική στάση της ευρωζώνης. Δεν πρόκειται για δεσμευτική απόφαση ανά χώρα, όμως λειτουργεί ως πολιτικός «οδηγός πλεύσης»: στέλνει μήνυμα στις κυβερνήσεις για το τι θεωρείται συμβατό με τους κανόνες και το κλίμα της εποχής, ειδικά σε μια περίοδο που οι πιέσεις για δαπάνες παραμένουν έντονες.
Προϋπολογισμοί του 2027: τι σημαίνει η συζήτηση για την Ελλάδα
Για την Αθήνα, το συγκεκριμένο σκέλος είναι κρίσιμο, επειδή ο προϋπολογισμός του 2027 θα καταρτιστεί σε ένα περιβάλλον με δύο παράλληλες πραγματικότητες. Από τη μία πλευρά, η εικόνα των δημόσιων οικονομικών έχει βελτιωθεί και το χρέος ακολουθεί πτωτική πορεία. Από την άλλη, το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο εποπτείας δίνει μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στο έλλειμμα ή στο πρωτογενές αποτέλεσμα, αλλά κυρίως στην πορεία των «καθαρών δαπανών».
Με βάση τους επικαιροποιημένους κανόνες, το κεντρικό ερώτημα δεν είναι απλώς «πόσο έλλειμμα έχουμε», αλλά «πόσο μπορούν να αυξηθούν οι δαπάνες με τρόπο που να μην εκτροχιάζει τη συμφωνημένη δημοσιονομική διαδρομή». Οι καθαρές δαπάνες υπολογίζονται αφαιρώντας συγκεκριμένες κατηγορίες που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες και, στην πράξη, λειτουργούν ως ο βασικός «κόφτης» ή «μετρητής» της ετήσιας επέκτασης του κράτους.
Αυτό μεταφράζεται σε μια απλή αλλά απαιτητική εξίσωση: κάθε μόνιμο μέτρο—από φοροελαφρύνσεις και αλλαγές στην κλίμακα φορολογίας έως αυξήσεις επιδομάτων, μισθολογικές παρεμβάσεις ή νέα προγράμματα—πρέπει να χωρά μέσα στα όρια της συμφωνημένης πορείας δαπανών. Αν το Eurogroup εκπέμψει σήμα πιο «σφιχτής» γραμμής για την ευρωζώνη, τότε μειώνεται το πολιτικό περιθώριο για γενικευμένες παροχές χωρίς ισοδύναμα ή χωρίς πειστική τεκμηρίωση χρηματοδότησης.
Παροχές και φοροελαφρύνσεις: ο πήχης ανεβαίνει
Οι προϋπολογισμοί του 2027 θα κριθούν όχι μόνο από το αν παρουσιάζουν θετικούς δείκτες, αλλά από το αν τα μέτρα είναι μόνιμα ή προσωρινά, στοχευμένα ή οριζόντια, και αν εδράζονται σε ρεαλιστικές προβλέψεις. Οι Βρυξέλλες, μετά τις διαδοχικές κρίσεις της προηγούμενης περιόδου, επιδιώκουν πλέον παρεμβάσεις με καλύτερη στόχευση και καθαρή διάρκεια, ώστε να μην «κλειδώνουν» μόνιμα βάρη στους επόμενους προϋπολογισμούς.
Προϋπολογισμοί του 2027 και αμυντικές δαπάνες: ευελιξία με όρους
Το ελληνικό ενδιαφέρον δεν εξαντλείται στις κοινωνικές παροχές. Στο ίδιο δημοσιονομικό πλαίσιο εντάσσονται και οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχει αναγνώριση ότι η άμυνα απαιτεί πρόσθετους πόρους και έχουν διαμορφωθεί περιθώρια ευελιξίας. Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: δεν πρόκειται για «λευκή επιταγή». Η αξιοποίηση της ευελιξίας περνά μέσα από τη συνολική εικόνα βιωσιμότητας, τη διαφάνεια στη χρηματοδότηση και την ένταξη των δαπανών σε πειθαρχημένο μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό.
Ενέργεια και ακρίβεια: προσωρινά και στοχευμένα μέτρα
Αντίστοιχα περιορισμένα εμφανίζονται τα περιθώρια για οριζόντιες παρεμβάσεις απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια. Η γραμμή των Βρυξελλών είναι ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα—κυρίως προς ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται άμεσα—και όχι γενικευμένες επιδοτήσεις που δημιουργούν μόνιμη επιβάρυνση στον προϋπολογισμό. Με άλλα λόγια, στους προϋπολογισμούς του 2027 θα μετρήσει όχι μόνο το «αν» θα υπάρξουν παρεμβάσεις, αλλά και το «πώς» θα σχεδιαστούν.
Το Eurogroup ως προπομπός της φθινοπωρινής αξιολόγησης
Η σημερινή συζήτηση λειτουργεί ως προθάλαμος για τα επόμενα κρίσιμα βήματα. Τα κράτη της ευρωζώνης αναμένεται να αποστείλουν τα προσχέδια των προϋπολογισμών τους έως τα μέσα Οκτωβρίου στην Κομισιόν και στο Eurogroup. Στη συνέχεια, θα αξιολογηθεί αν τα σχέδια είναι συμβατά με τις συστάσεις, τη συμφωνημένη πορεία δαπανών και το πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας.
Παράλληλα, πέρα από τη δημοσιονομική στάση, οι υπουργοί θα συζητήσουν τον διεθνή ρόλο του ευρώ, με βάση την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και την ανάλυση της Κομισιόν. Στην ατζέντα βρίσκεται επίσης το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για το υπόλοιπο του έτους και το πρώτο εξάμηνο του 2027, το οποίο θα παρουσιάσει ο πρόεδρός του, Κυριάκος Πιερρακάκης. Αναμένεται ακόμη δήλωση για το δημοσιονομικό σχέδιο της Αυστρίας για το 2027, ενώ σε διευρυμένη σύνθεση θα τεθούν ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης, κυβερνοασφάλειας στον χρηματοπιστωτικό τομέα και ψηφιακής χρηματοδότησης.
Συνολικά, οι προϋπολογισμοί του 2027 δεν θα κριθούν μόνο από τις ελληνικές προτεραιότητες, αλλά και από το ευρωπαϊκό «σήμα» για το πόσο αυστηρή ή ευέλικτη θα είναι η κοινή δημοσιονομική γραμμή. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να αξιοποιήσει τη βελτιωμένη εικόνα της οικονομίας, χωρίς να ξεπεράσει τα όρια των καθαρών δαπανών, και να ισορροπήσει ανάμεσα σε κοινωνικές ανάγκες, φορολογικές επιλογές και αμυντικές απαιτήσεις. Το Eurogroup ανοίγει τον δρόμο—και οι προϋπολογισμοί του 2027 θα δείξουν ποιοι μπορούν να τον περπατήσουν με ασφάλεια και αξιοπιστία.
