Κοντά στην πόρτα της εξόδου από τη Eurovision 2027 φαίνεται πως βρίσκεται πλέον το Αζερμπαϊτζάν, καθώς οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν ένα ντόμινο που μπορεί να φτάσει μέχρι και τη σκηνή του αγαπημένου μουσικού θεσμού της Ευρώπης. Το θέμα ξεκίνησε να παίρνει πιο ξεκάθαρη μορφή μετά τις δηλώσεις του Προέδρου της χώρας, Ιλχάμ Αλίγιεφ, κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Φόρουμ Μέσων Ενημέρωσης στη Σουσά. Εκεί, ο ίδιος έστειλε σαφές μήνυμα ότι το Μπακού εξετάζει σοβαρά την πλήρη αποχώρησή του από το Συμβούλιο της Ευρώπης — μια εξέλιξη που, αν επιβεβαιωθεί, μπορεί να αποδειχθεί καταλυτική για τη Eurovision 2027.
Παρότι σε πρώτη ανάγνωση πρόκειται για καθαρά πολιτική υπόθεση, οι επιπτώσεις δεν μένουν στο επίπεδο των διπλωματικών σχέσεων. Η Eurovision, ως διοργάνωση που βασίζεται στη συμμετοχή δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων μέσω της EBU, έχει συγκεκριμένους κανονισμούς και προϋποθέσεις. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο σημείο: μια πιθανή αποχώρηση του Αζερμπαϊτζάν από το Συμβούλιο της Ευρώπης μπορεί να “κλειδώσει” τον αποκλεισμό της χώρας από τον διαγωνισμό.
Eurovision 2027 και Αζερμπαϊτζάν: Πώς το Συμβούλιο της Ευρώπης μπορεί να φέρει αποκλεισμό
Η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU) λειτουργεί με σαφές πλαίσιο συμμετοχής, το οποίο δεν επηρεάζεται από το αν μια χώρα είναι “δημοφιλής” στον διαγωνισμό ή αν έχει ιστορικό επιτυχιών. Σύμφωνα με τους επίσημους κανόνες της EBU, η ιδιότητα του πλήρους μέλους ή του παρατηρητή στο Συμβούλιο της Ευρώπης αποτελεί βασική προϋπόθεση για να διατηρεί ένας εθνικός ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός τη θέση του εντός της Ένωσης. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι, αν το Αζερμπαϊτζάν αποχωρήσει πλήρως από το Συμβούλιο της Ευρώπης, η δημόσια τηλεόραση της χώρας, İTV, ενδέχεται να χάσει το δικαίωμα συμμετοχής — άρα και το εισιτήριο για τη Eurovision 2027.
Η σχέση μεταξύ των δύο πλευρών, άλλωστε, δεν είναι ανέφελη εδώ και καιρό. Το 2024 αφαιρέθηκαν τα δικαιώματα ψήφου της Αζέρικης αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE), γεγονός που ήδη είχε πυροδοτήσει ένταση και αμοιβαία δυσπιστία. Όμως άλλο πράγμα είναι μια επιμέρους κύρωση και άλλο μια συνολική ρήξη που θα οδηγήσει σε θεσμική απομάκρυνση. Αν η κυβέρνηση Αλίγιεφ προχωρήσει στο “οριστικό διαζύγιο”, τότε η συζήτηση για τη Eurovision 2027 δεν θα αφορά απλώς το αν η χώρα “θέλει” να συμμετάσχει, αλλά το αν “μπορεί”.
Από τη δόξα του 2011 στο αβέβαιο αύριο
Το Αζερμπαϊτζάν δεν είναι μια χώρα που πέρασε αθόρυβα από τη Eurovision. Αντίθετα, από το εντυπωσιακό ντεμπούτο του το 2008, κατάφερε να χτίσει γρήγορα προφίλ “μεγάλου παίκτη”, συνδυάζοντας ανταγωνιστικές συμμετοχές με υψηλού κόστους σκηνικές παραγωγές. Η κορυφαία στιγμή ήρθε το 2011, όταν οι Ell & Nikki κέρδισαν με το “Running Scared” και έφεραν τη διοργάνωση στο Μπακού το 2012 — μια χρονιά που έμεινε στη μνήμη για τη φαντασμαγορία και τη διοργανωτική της φιλοδοξία.
Ωστόσο, η εικόνα των τελευταίων ετών δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνη την περίοδο. Η χώρα παρουσιάζει εμφανή κάμψη, με συνεχόμενες αποτυχίες πρόκρισης και μια αίσθηση ότι έχει χάσει τη σταθερή “συνταγή” που την έκανε να ξεχωρίζει. Η τελευταία εμφάνιση του Αζερμπαϊτζάν σε Μεγάλο Τελικό καταγράφηκε το 2022, όταν ο Nadir Rustamli με το “Fade to Black” κατέλαβε τη 16η θέση. Από τότε, ακολούθησε ένα αρνητικό σερί αποκλεισμών στους ημιτελικούς, το οποίο πλέον έχει πάρει διαστάσεις: τέσσερις συνεχόμενοι αποκλεισμοί, με αποκορύφωμα την 15η (και τελευταία) θέση στον Β’ Ημιτελικό φέτος, με το “Just Go” της JIVA.
Η ανησυχία των Eurofans και το “κενό” που θα αφήσει μια αποχώρηση
Δεν είναι τυχαίο ότι η είδηση έχει προκαλέσει αναστάτωση στους Eurofans διεθνώς. Ανεξάρτητα από το αν κάποιος αγαπά ή όχι τις πρόσφατες επιλογές της χώρας, το Αζερμπαϊτζάν έχει συνδεθεί με στιγμές έντονου θεάματος, “μεγάλες” παραγωγές και μια αισθητική που συχνά πυροδοτούσε συζητήσεις. Το “Land of Fire” μπορεί τα τελευταία χρόνια να μην έχει τα αποτελέσματα που επιθυμεί, όμως παραμένει ένας συμμετέχων που προσθέτει χρώμα, ανταγωνισμό και τηλεοπτική λάμψη.
Αν τελικά επιβεβαιωθεί το σενάριο αποχώρησης από το Συμβούλιο της Ευρώπης και προκύψει θεσμικό εμπόδιο για την İTV, τότε η Eurovision 2027 ενδέχεται να στερηθεί έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους και συζητημένους “παίκτες” της σύγχρονης εποχής. Και αυτό δεν θα είναι απλώς άλλη μία απουσία: θα είναι ένα ισχυρό σημάδι του πόσο άμεσα μπορούν οι πολιτικές εξελίξεις να επηρεάσουν έναν διαγωνισμό που, στη συνείδηση του κοινού, λειτουργεί ως γιορτή μουσικής και ενότητας.
Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, είναι αν θα υπάρξει διπλωματική “χρυσή τομή” που θα αποτρέψει την κλιμάκωση ή αν το Αζερμπαϊτζάν θα βρεθεί οριστικά εκτός κάδρου. Μέχρι τότε, η Eurovision 2027 αποκτά έναν επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας — και οι εξελίξεις γύρω από το Αζερμπαϊτζάν ίσως αποδειχθούν από τις πιο καθοριστικές για το τελικό παζλ συμμετοχών.
