Εξάρχου: Η Ευρώπη βρίσκεται ενώπιον ενός δύσκολου περιβάλλοντος και θα πρέπει να αναλάβει δράση
Μπροστά σε ένα πιο δυσμενές μακροοικονομικό σκηνικό και μια επερχόμενη ενεργειακή κρίση, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Αυτό τόνισε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του 6ου Thessaloniki Metropolitan Summit, σε συζήτηση με τους δημοσιογράφους Φώτη Κόλλια και Λαλέλα Χρυσανθοπούλου. Όπως υπογράμμισε, η ήδη έντονη άνοδος στις τιμές του φυσικού αερίου αναμένεται να συνεχιστεί, ενώ η παράλληλη τάση για αυξήσεις επιτοκίων κινδυνεύει να διαμορφώσει ένα νέο, αποθαρρυντικό για τις επενδύσεις, οικονομικό περιβάλλον με σοβαρές επιπτώσεις για την Ευρώπη. Υπό αυτές τις συνθήκες, η συλλογική ευρωπαϊκή δράση αποτελεί μονόδρομο.
Συλλογική ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση
Ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί, έστω και καθυστερημένα, να υιοθετήσει κοινά εργαλεία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Στο τραπέζι, όπως είπε, βρίσκεται η έκδοση ευρωομολόγου ή μια συναφής παρέμβαση – για παράδειγμα ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης – προκειμένου να υπάρξει συντονισμός, κεντρική χρηματοδότηση και ισχυρό μήνυμα στις αγορές. Παράλληλα, επισήμανε ότι τέτοιου είδους λύσεις είναι αναπόφευκτα μεταβατικές: μπορούν να σταθεροποιήσουν την κατάσταση, αλλά δεν αντιμετωπίζουν στη ρίζα τα διαρθρωτικά αίτια της κρίσης.
Μεταβατικές λύσεις: ευρωομόλογο ή νέο Ταμείο Ανάκαμψης
Στη βάση της ανάλυσής του, η μακροχρόνια βιωσιμότητα απαιτεί θεσμική εμβάθυνση και εργαλεία μόνιμης αλληλεγγύης. Ένα ευρωομόλογο ή ένας επανασχεδιασμένος μηχανισμός ανάκαμψης θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν φθηνότερη χρηματοδότηση, να περιορίσουν τον κερματισμό της αγοράς και να επιτρέψουν στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές, αποθήκευση ενέργειας και διασυνδέσεις. Ωστόσο, χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό και ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού, προειδοποίησε, τα οφέλη θα αποδειχθούν πρόσκαιρα.
Η Ελλάδα ως παράδειγμα προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων
Ο επικεφαλής της AKTOR στάθηκε ιδιαίτερα στο παράδειγμα της Ελλάδας, η οποία αξιοποίησε την τόνωση της κατανάλωσης από το Ταμείο Ανάκαμψης για να ενισχύσει τα θεμέλια της οικονομίας και να προσελκύσει υγιή ιδιωτικά κεφάλαια. Σημαντικές ξένες επενδύσεις πραγματοποιούνται πλέον με ίδια κεφάλαια που αναλαμβάνουν επιχειρηματικό ρίσκο στη χώρα, γεγονός που, εφόσον συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου. Μια οικονομία που στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις, τόνισε, είναι λιγότερο ευάλωτη σε έκτακτα, διεθνή ή τοπικά σοκ.
Στρατηγική σημασία του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και του LNG
Με έμφαση χαρακτήρισε ο κ. Εξάρχου στρατηγικής σημασίας τη διεύρυνση του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου, αναδεικνύοντάς τον ως σημαντικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα και κρίσιμο κρίκο για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Κατά την άποψή του, η Ευρώπη δεν έχει άλλη ρεαλιστική επιλογή από το να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες LNG από τις ΗΠΑ. Μόνο οι μακροχρόνιες συμφωνίες μπορούν να προσφέρουν σταθερότητα και προβλεψιμότητα τιμών, απέναντι σε μια διεθνή αγορά με υψηλή ζήτηση και περιορισμένη προσφορά φυσικού αερίου. Σε αυτό το πλαίσιο, εξέφρασε την κριτική του για την καθυστέρηση της Ε.Ε. να κλείσει εγκαίρως συμφωνίες σε ευνοϊκούς όρους – όπως είχε καταφέρει τον Νοέμβριο του 2025 η Atlantic SEE LNG Trade – ευκαιρίες που σήμερα δεν είναι πλέον διαθέσιμες.
Η ανάγκη απεξάρτησης και η ευρωπαϊκή διχογνωμία
Παράλληλα, ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι το δίδαγμα της ενεργειακής κρίσης είναι σαφές: η Ευρώπη δεν πρέπει να ξαναβρεθεί όμηρος εξάρτησης από έναν προμηθευτή. Η ισορροπία τιμών θα επιτευχθεί μόνο αν εξασφαλιστεί παράλληλη πρόσβαση σε περισσότερους παρόχους και διαδρομές, με διαφοροποίηση πηγών και όρων προμήθειας. Ωστόσο, όπως σημείωσε, παραμένει έντονη η διχογνωμία εντός της Ε.Ε.: ορισμένα κράτη-μέλη στηρίζουν την απαγόρευση του ρωσικού αερίου, ενώ άλλα την υπονομεύουν, παραβλέποντας τον κίνδυνο να αναπαραχθεί η ίδια σχέση εξάρτησης. Έτσι, στην πράξη, καλλιεργούνται συνθήκες που μπορεί να χρηματοδοτούν τη ρωσική πολεμική μηχανή, την ίδια στιγμή που η Ευρώπη ενισχύει οικονομικά την Ουκρανία για να υπερασπιστεί την κυριαρχία της.
Στόχος χαμηλού δανεισμού και φιλόδοξο αναπτυξιακό πλάνο του Ομίλου AKTOR
Αναφερόμενος στα εταιρικά πλάνα, ο επικεφαλής της AKTOR στάθηκε στην πρόσφατη, επιτυχημένη άντληση κεφαλαίων ύψους 1 δισ. ευρώ, που θα υποστηρίξει επενδύσεις 3 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια σε νέες δραστηριότητες. Κεντρικός άξονας της στρατηγικής είναι ο χαμηλός δανεισμός και τα υψηλά ίδια κεφάλαια, με στόχο ο δείκτης δανεισμού προς EBITDA να μην ξεπεράσει ποτέ το 4x. Όπως ανέφερε, η διαδικασία άντλησης κεφαλαίων απαίτησε επίμονη προσπάθεια και τεκμηρίωση, ώστε να πεισθεί η διεθνής επενδυτική κοινότητα για τη χρηματοοικονομική υγεία, τη μεθοδικότητα και τις ρεαλιστικές προοπτικές του επενδυτικού σχεδίου. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, ο όμιλος στοχεύει σε κέρδη EBITDA 600–700 εκατ. ευρώ έως το 2031, ανοίγοντας το εύρος των δραστηριοτήτων του.
Η αξία των ΣΔΙΤ και των Παραχωρήσεων για γρήγορα και ποιοτικά έργα
Ο κ. Εξάρχου ανέδειξε τα έργα ΣΔΙΤ και Παραχώρησης ως προτεραιότητα για την AKTOR, υπογραμμίζοντας ότι αυτά τα σχήματα διασφαλίζουν ταχύτερη ολοκλήρωση και υψηλότερη ποιότητα, με σαφήνεια ρόλων και υποχρεώσεων. Αντίθετα, οι καθυστερήσεις που χαρακτηρίζουν συχνά τα παραδοσιακά δημόσια έργα δεν ευνοούν τους εργολήπτες, αλλά τους ζημιώνουν. Ως παράδειγμα προς αποφυγή – και ταυτόχρονα ως οδηγό για το τι πρέπει να γίνεται – ανέφερε το Μετρό Θεσσαλονίκης, επισημαίνοντας ότι δεν είναι δυνατόν να δημοπρατούνται έργα χωρίς ώριμες μελέτες, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και ολοκληρωμένες απαλλοτριώσεις. Η θεσμική ωριμότητα, είπε, είναι προϋπόθεση για να αποφευχθούν αντιδικίες, υπερβάσεις κόστους και χρονοδιαγράμματα που εκτροχιάζονται.
Συμπέρασμα: Ενωμένη ευρωπαϊκή δράση απέναντι στην ενεργειακή κρίση
Με φόντο την αστάθεια στις αγορές ενέργειας, την πιθανή περαιτέρω άνοδο του φυσικού αερίου και το περιβάλλον ανόδου επιτοκίων, (Incomplete: max_output_tokens)
