Για δύο βραδιές, το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου γέμισε ξανά με την ενέργεια, την προσμονή και τη σιωπηλή συγκίνηση που μόνο ένα μεγάλο καλοκαιρινό ανέβασμα μπορεί να γεννήσει. Εκεί παρουσιάστηκε η «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, μια παράσταση που φέτος ταξιδεύει σε πολλά σημεία της Ελλάδας, έχοντας τη μουσική υπογραφή του Φοίβου Δεληβοριά. Και αν η Επίδαυρος μοιάζει από μόνη της με κορυφή για κάθε καλλιτέχνη, η στιγμή που το έργο «φεύγει» από τα χέρια των συντελεστών και συναντά το κοινό είναι πάντα το αληθινό ορόσημο.
Το απόγευμα της Κυριακής, ο Φοίβος Δεληβοριάς επέλεξε να μοιραστεί αυτό ακριβώς το αίσθημα μέσα από τον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram. Ανέβασε ένα απόσπασμα από την υπόκλιση της δεύτερης παράστασης και το συνόδευσε με λόγια που δεν είχαν τίποτα το τυπικό. Ήταν μια κατάθεση ψυχής, μια προσπάθεια να χωρέσουν σε λίγες γραμμές όλα όσα δύσκολα λέγονται μετά από δύο βραδιές σε έναν τόπο φορτισμένο με ιστορία, μνήμη και προσδοκία.
Φοίβος Δεληβοριάς: λόγια που δεν χωρούν στο «ευχαριστούμε»
Με τη χαρακτηριστική του ευαισθησία, ο Φοίβος Δεληβοριάς έγραψε πως εύχεται να μπορούσε να βρει τα λόγια για να πει όλα όσα αισθάνεται — και που, όπως παραδέχεται, «δεν χωράνε στο σύνηθες “Ευχαριστούμε”». Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται κάτι βαθιά ανθρώπινο και αληθινό: η αμηχανία της ευγνωμοσύνης όταν είναι μεγάλη, η αδυναμία της γλώσσας να αποδώσει την ένταση μιας εμπειρίας που σε ξεπερνά.
Η «Ειρήνη», όπως σημείωσε, «έφυγε επιτέλους από μέσα μας». Πρόκειται για μια εικόνα που περιγράφει τέλεια το πέρασμα από τη δημιουργία στην παράδοση. Μια παράσταση —και ειδικά μια παράσταση που κουβαλά τόσες πρόβες, άγχη, επαναλήψεις, αμφιβολίες και μικρές νίκες— γίνεται για καιρό εσωτερική υπόθεση. Ζει μέσα στους ανθρώπους που τη στήνουν. Κι ύστερα, ξαφνικά, βγαίνει στο φως και παύει να τους ανήκει αποκλειστικά.
Η «Ειρήνη» στην Επίδαυρο: όταν το έργο ανήκει πια στη ζωή
Ο μουσικός συνέχισε με μια ακόμη πιο ποιητική διατύπωση: «Ανήκει πια στους άλλους, στη ζωή, στο αεράκι που παίρνει τις σελίδες από τα καλοκαιρινά βιβλία». Είναι μια φράση που συνδέει το θέατρο με το καλοκαίρι, τη συλλογική εμπειρία με την ελαφρότητα της εποχής, και ταυτόχρονα υπενθυμίζει ότι η τέχνη δεν ολοκληρώνεται στη σκηνή. Ολοκληρώνεται όταν μετακινεί κάτι μέσα στους θεατές, όταν γίνεται συζήτηση στον δρόμο, όταν επιστρέφει ως μνήμη σε μια τυχαία στιγμή.
Η «Ειρήνη» του Αριστοφάνη είναι ούτως ή άλλως ένα έργο που μιλά για την ανάγκη του ανθρώπου να ξαναβρεί την ανάσα του, να βγει από τη φθορά και τη σύγκρουση, να ονειρευτεί μια άλλη καθημερινότητα. Και το να παρουσιάζεται σε έναν χώρο όπως η Επίδαυρος δίνει σε αυτή την επιθυμία μια σχεδόν τελετουργική διάσταση. Δεν είναι μόνο μια παράσταση. Είναι μια συνάντηση. Μια υπενθύμιση του γιατί εξακολουθούμε να επιστρέφουμε στα κείμενα του Αριστοφάνη, ξανά και ξανά.
Επόμενος σταθμός: Σπάρτη και ένα ταξίδι που συνεχίζεται
Στην ίδια ανάρτηση, ο Φοίβος Δεληβοριάς αποκάλυψε και τον επόμενο σταθμό της περιοδείας: τη Σπάρτη, την ερχόμενη Τετάρτη. Παράλληλα, προανήγγειλε πως «αύριο θα ανακοινώσουμε όλους τους σταθμούς του ταξιδιού της». Έτσι, η «Ειρήνη» δεν μένει ως ένα διήμερο γεγονός στην Επίδαυρο, αλλά ως ένα ζωντανό εγχείρημα που συνεχίζει να μετακινείται, να δοκιμάζεται σε νέους χώρους και να συναντά διαφορετικά κοινά.
Κλείνοντας, ο Φοίβος Δεληβοριάς έστειλε «ένα φιλί από μακριά» σε όσους είχαν «όση ανάγκη είχαμε κι εμείς να συναντηθούμε, να ξαναζήσουμε». Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του μηνύματός του: ότι η τέχνη λειτουργεί ως αντίδοτο στην απομόνωση, ως αφορμή για επανεκκίνηση, ως τρόπος να θυμηθούμε πώς είναι να μοιραζόμαστε κάτι ταυτόχρονα, στο ίδιο μέρος, με τον ίδιο παλμό.
Γιατί, όπως γράφει, αυτό είναι και το σημείο στο οποίο μας σπρώχνει ο Αριστοφάνης «με κάθε λέξη του»: «πάλι απ’ την αρχή». Και ίσως αυτό να είναι τελικά και το πιο δυνατό συμπέρασμα από τη διπλή παρουσίαση της «Ειρήνης» στην Επίδαυρο. Ότι μέσα από τη μουσική, τη σκηνή και τη συλλογική εμπειρία, ο Φοίβος Δεληβοριάς και οι συντελεστές της παράστασης μάς θυμίζουν πως πάντα υπάρχει ένας τρόπος να ξαναρχίσουμε — πιο αληθινά, πιο μαζί, πιο ζωντανά.
