Η παράταση στο fuel pass και στην επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου και για το καλοκαίρι, κάνοντας χρήση του τελευταίου «κουμπαρά» των περίπου 200 εκατ. ευρώ, καθώς ο νέος γύρος μέτρων για τα καύσιμα εξετάζεται σε συνθήκες αυξημένης πίεσης από την παράταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Η κυβέρνηση καλείται να σταθμίσει την ανάγκη στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων με τα όρια που βάζει ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών, με το Fuel Pass και την παρέμβαση στο κόστος του πετρελαίου κίνησης να προκρίνονται ως τα πιο αναγκαία μέτρα.
Ωστόσο, το οικονομικό επιτελείο δεν έχει μπροστά του μόνο το ερώτημα αν θα επιλεγούν τα συγκεκριμένα δύο μέτρα αλλά πώς η οποιαδήποτε νέα παρέμβαση μπορεί να χωρέσει στο υπόλοιπο δημοσιονομικό περιθώριο, χωρίς να δημιουργηθεί απόκλιση από την πορεία των καθαρών πρωτογενών δαπανών που έχει δηλωθεί στην Κομισιόν.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση προόδου που έχει σταλεί στις Βρυξέλλες, η σωρευτική αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών, ακόμη και με την ευελιξία που προβλέπεται για τις αμυντικές δαπάνες, υπολείπεται μόλις κατά 0,1% του ΑΕΠ από το σχετικό όριο. Σε πρακτικούς όρους, αυτό μεταφράζεται σε διαθέσιμο χώρο κοντά στα 200 εκατ. ευρώ.
Αυτό το ποσό είναι και το βασικό όριο για τις επόμενες αποφάσεις. Η συνέχιση του Fuel Pass για το δίμηνο Ιουνίου – Ιουλίου εκτιμάται ότι μπορεί να απαιτήσει περίπου 130 εκατ. ευρώ, ενώ η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης για έναν ακόμη μήνα μπορεί να προσθέσει κόστος κοντά στα 40 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, μόνο τα δύο μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι μπορούν να απορροφήσουν σχεδόν όλο το διαθέσιμο περιθώριο.
Η πίεση είναι μεγαλύτερη επειδή ο προϋπολογισμός έχει ήδη επιβαρυνθεί με πρόσθετες παρεμβάσεις περίπου 800 εκατ. ευρώ, οι οποίες ανακοινώθηκαν μετά την κατάρτισή του. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Fuel Pass Απριλίου – Μαΐου, η επιδότηση στο diesel για Μάιο – Ιούνιο, η ενίσχυση στα λιπάσματα και άλλες εισοδηματικές παρεμβάσεις.
Δεδομένου ότι στις Βρυξέλλες επιλέγουν να κρατούν χαμηλά τον πήχη για ενδεχόμενη ενεργοποίηση γενικής ρήτρας διαφυγής, το ανωτέρω διευρυμένο πακέτο στήριξης που προέκυψε ως έκτακτη ανάγκη λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου, έχει ενσωματωθεί στην έκθεση προόδου και παρακολουθείται πλέον με βάση τους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Τα μηνύματα από τις Βρυξέλλες
Το μήνυμα από το διήμερο συναντήσεων των υπουργών Οικονομικών στις Βρυξέλλες κινείται στην ίδια γραμμή. Οι παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης και της γεωπολιτικής έντασης μπορούν να υπάρξουν, αλλά πρέπει να είναι προσωρινές, καλά στοχευμένες και συμβατές με τη δημοσιονομική πορεία κάθε χώρας. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει επιστροφή στη λογική των μεγάλων οριζόντιων πακέτων του 2022, καθώς πλέον υπάρχει η «δαμόκλειος σπάθη» του κανόνα δαπανών.
Η τεχνική γραμμή της Κομισιόν είναι ακόμη πιο περιοριστική. Τα ενεργειακά μέτρα δεν θεωρούνται εύκολο να αντιμετωπιστούν ως εφάπαξ δαπάνες, διότι ακόμη και όταν ξεκινούν ως προσωρινά, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος παράτασης. Αυτό αφορά άμεσα και την Ελλάδα, καθώς το ερώτημα για τα καύσιμα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει νέα στήριξη, αλλά και πόσους μήνες μπορεί να διαρκέσει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επιδότηση στο diesel είναι και το πιο «δύσκολο» μέτρο από την σκοπιά των ευρωπαϊκών κατευθύνσεων καθώς πρόκειται για παρέμβαση που μειώνει οριζόντια την τελική τιμή και δεν συνδέεται με εισοδηματικά κριτήρια, όπως το Fuel Pass.
Οι Βρυξέλλες θέτουν και ένα δεύτερο όριο. Όταν ένα κράτος μέλος δεν έχει αρκετό δημοσιονομικό χώρο, τότε η χρηματοδότηση νέων παρεμβάσεων μπορεί να απαιτεί ισοδύναμα, είτε από περικοπές άλλων δαπανών είτε από πρόσθετα έσοδα.
Το ερώτημα για την Αθήνα είναι, εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποκλιμακωθεί μέσα στους επόμενους μήνες και η κοινωνία συνεχίζει να έχει ανάγκη στήριξης, πώς θα χρηματοδοτηθεί αυτή και με ποια μέτρα αντιστάθμισης θα υποστηριχτεί, προκειμένου να μην μπει η χώρα σε δημοσιονομικές περιπέτειες.
