Την ανάγκη να μετατοπιστεί το βάρος από την αποκλειστική καταστολή των πυρκαγιών στην πρόληψη και στην έγκαιρη μείωση του κινδύνου επισήμανε, μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο Γιώργος Μπούστρας, καθηγητής Εκτίμησης Κινδύνου στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Αρχικά, εξέφρασε τη θλίψη του για τους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στα πύρινα μέτωπα και τα συλλυπητήριά του στις οικογένειές τους, ενώ αναφέρθηκε με σεβασμό στους πυροσβέστες και σε όλους όσοι δίνουν επί ημέρες τη μάχη με τις φλόγες.
«Είμαστε ακόμη στις αρχές Αυγούστου και φαίνεται ότι έρχονται ακόμη πιο δύσκολες ημέρες. Έχουμε αρκετό δρόμο μπροστά μας και πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα με ψυχραιμία, αυτοσυγκράτηση και σεβασμό στους ανθρώπους που δίνουν τη μάχη για να σώσουν, πρώτα απ’ όλα, ανθρώπινες ζωές και στη συνέχεια περιουσίες και το περιβάλλον», υπογράμμισε.
«Κάθε πυρκαγιά είναι ένα διαφορετικό συμβάν»
Ο καθηγητής Εκτίμησης Κινδύνου ξεκαθάρισε ότι δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με απόλυτη ακρίβεια η εξέλιξη μιας πυρκαγιάς.
«Όποιος σας πει ότι έχει όλες τις λύσεις ή ότι γνωρίζει ακριβώς πώς θα κινηθεί η φωτιά αύριο το πρωί, θα σας πει ψέματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, παρά την επιστημονική πρόοδο, παραμένουν πολλά τα οποία δεν γνωρίζουμε για τους μηχανισμούς ανάπτυξης και μετάδοσης της φωτιάς. Η συμπεριφορά της εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες, όπως το ανάγλυφο της περιοχής, το είδος και η πυκνότητα της βλάστησης, η θέση των κατοικιών, το οδικό δίκτυο και οι μετεωρολογικές συνθήκες.
«Δεν μιλάμε γενικά για φωτιές, αλλά για κάθε φωτιά ξεχωριστά. Κάθε συμβάν είναι εντελώς διαφορετικό», τόνισε, σημειώνοντας ότι μετά την κατάσβεση είναι αναγκαίο να μελετώνται τα χαρακτηριστικά κάθε πυρκαγιάς και τα συμπεράσματα να ενσωματώνονται σε νέους κανονισμούς, αποφάσεις και επιχειρησιακά σχέδια.
Από την καταστολή στην πρόληψη
Σύμφωνα με τον κ. Μπούστρα, η δημόσια συζήτηση αρχίζει σταδιακά να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς το βασικό ερώτημα δεν πρέπει να είναι μόνο πώς θα σβήσει μια φωτιά, αλλά πώς θα μειωθεί ο κίνδυνος πριν αυτή εκδηλωθεί.
«Ξεκινήσαμε βλέποντας το πρόβλημα ως ένα μηχανικό ζήτημα, δηλαδή πώς θα μπορέσουμε να σβήσουμε τη φωτιά. Η βασική συζήτηση, όμως, που πρέπει να ανοίξουμε δεν είναι μόνο πώς θα τη σβήσουμε, αλλά πώς θα ελαττώσουμε τους κινδύνους πριν φτάσουμε σε αυτήν», επισήμανε.
Η πρόληψη περιλαμβάνει τους καθαρισμούς, τις αραιώσεις της βλάστησης, τη διαχείριση της καύσιμης ύλης και τη διαρκή φροντίδα των δασικών εκτάσεων. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, δεν αρκεί από μόνη της, καθώς απαιτείται ένα ισορροπημένο μείγμα πρόληψης και αποτελεσματικής καταστολής.
Έφερε ως παράδειγμα την Πορτογαλία και την Ισπανία, χώρες με σημαντική εμπειρία και επενδύσεις τόσο στην πρόληψη όσο και στην πυρόσβεση, οι οποίες όμως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν καταστροφικές πυρκαγιές και ανθρώπινες απώλειες.
Η ευθύνη όσων κατοικούν κοντά στο δάσος
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ατομική ευθύνη των πολιτών που διαμένουν μέσα ή κοντά σε δασικές περιοχές.
Όπως είπε, η κατοίκηση σε ένα δάσος συνεπάγεται συγκεκριμένους κινδύνους και γι’ αυτό κάθε ιδιοκτήτης πρέπει να λαμβάνει μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος χώρου της κατοικίας του.
«Αν έχω μία κατοικία μέσα στο δάσος, θα πρέπει πρώτος απ’ όλους να φροντίσω για την προστασία της», ανέφερε, εξηγώντας ότι ο καθαρισμός δεν αφορά μόνο το έδαφος και την απομάκρυνση των ξερών χόρτων. Απαιτείται επίσης κλάδεμα των δέντρων, ώστε να μην ακουμπούν σε μπαλκόνια και στέγες, καθώς και προσοχή στα υλικά των κουφωμάτων και των εξωτερικών τμημάτων ενός κτιρίου.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η λύση δεν είναι η απομάκρυνση των ανθρώπων από τα δάση, αλλά η προσαρμογή της συμπεριφοράς τους στις συνθήκες και στους κινδύνους του φυσικού περιβάλλοντος.
Οι ακραίοι άνεμοι και τα όρια των εναέριων μέσων
Αναφερόμενος στις καιρικές συνθήκες που επικράτησαν, ο κ. Μπούστρας σημείωσε ότι σε ορισμένες περιοχές καταγράφηκαν πρωτοφανείς ριπές ανέμου, οι οποίες έφτασαν περίπου τα 120 χιλιόμετρα την ώρα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, όπως εξήγησε, περιορίζεται δραματικά η δυνατότητα των εναέριων μέσων να επιχειρήσουν με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
«Από τη στιγμή που θα ξεκινούσε μια φωτιά με ανέμους 120 χιλιομέτρων την ώρα, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να σταματήσει. Γι’ αυτό, σε τέτοιες ημέρες, το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην υπάρξει έναρξη πυρκαγιάς», τόνισε.
Πρόσθεσε, επίσης, ότι μια πυρκαγιά μεγάλης έντασης δημιουργεί το δικό της μικροκλίμα, αναπτύσσοντας υψηλές θερμοκρασίες και τοπικούς ανέμους που δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την πρόβλεψη της πορείας και την κατάσβεσή της.
Η προδιαγεγραμμένη καύση και η «κουλτούρα ασφάλειας»
Μεταξύ των νέων εργαλείων πρόληψης, ο κ. Μπούστρας αναφέρθηκε στην προδιαγεγραμμένη καύση, δηλαδή στην ελεγχόμενη απομάκρυνση της πλεονάζουσας καύσιμης ύλης υπό συγκεκριμένες συνθήκες και με την επίβλεψη ειδικών.
Όπως σημείωσε, πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί σταδιακά να αξιοποιηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες και, σε βάθος χρόνου, από κατάλληλα εκπαιδευμένες και πιστοποιημένες τοπικές κοινωνίες. Ένας τέτοιος καθαρισμός μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου για διάστημα δύο ή τριών ετών.
Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι οι επενδύσεις στην ασφάλεια χρειάζονται χρόνο, καθώς προϋποθέτουν αλλαγή νοοτροπίας και ενεργή συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας.
«Η ασφάλεια είναι κουλτούρα. Για να οικοδομήσεις μια κουλτούρα χρειάζεσαι βάθος χρόνου. Χρειάζεται εκπαίδευση στα σχολεία, επιμόρφωση των πολιτών, συγκεκριμένες δράσεις και ένα σαφές νομικό πλαίσιο», ανέφερε.
«Πρέπει να δούμε τα πράγματα με ψυχραιμία και να εξετάσουμε πώς μπορούμε όλοι να συμμετέχουμε στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση των καταστροφών και της κλιματικής αλλαγής», κατέληξε.
