Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα και η παρατεταμένη ξηρασία δοκιμάζουν σκληρά τις αντοχές των Γάλλων αγροτών, με τα λιβάδια να μετατρέπονται σε ξερά, άγονα τοπία, τα κοπάδια να πιέζονται και το κόστος παραγωγής να ανεβαίνει μήνα με τον μήνα. Εκεί όπου άλλοτε υπήρχε πλούσιο γρασίδι, ικανό να στηρίξει τη θερινή βόσκηση, σήμερα κυριαρχεί η σκόνη και το κιτρινισμένο έδαφος. Κτηνοτρόφοι σε ολόκληρη τη χώρα αναγκάζονται ήδη να ανοίξουν αποθήκες και να χρησιμοποιήσουν ζωοτροφές που είχαν προβλεφθεί για τον χειμώνα, μια επιλογή που λειτουργεί σαν προσωρινό «μπάλωμα», αλλά προμηνύει σοβαρές δυσκολίες για τους επόμενους μήνες.
Η Εθνική Ομοσπονδία Παραγωγών Γάλακτος (FNPL) επιβεβαίωσε ότι, ήδη από τα τέλη Ιουλίου, πολλοί παραγωγοί είχαν ξεκινήσει να καταναλώνουν αποθέματα χειμερινής σίτισης. Η τάση αυτή δεν αφορά μεμονωμένες περιοχές, αλλά εξαπλώνεται σχεδόν παντού, καθώς οι ίδιες ακραίες καιρικές συνθήκες επικρατούν σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Στη φάρμα La Recette, στο Échouboulains του νομού Σεν-ε-Μαρν, ανατολικά του Παρισιού, η εικόνα είναι ενδεικτική της κατάστασης. Οι αγελάδες του Φιλίπ Ντιφούρ, που κανονικά περνούν όλο το καλοκαίρι στα λιβάδια, βόσκοντας γρασίδι που μπορεί να φτάσει ακόμη και το μισό μέτρο, φέτος δεν έχουν σχεδόν τίποτα να βρουν. Τα χωράφια έχουν «καεί» από τον ήλιο και η φυσική αναγέννηση της βλάστησης δείχνει να έχει σταματήσει.
Το φετινό καλοκαίρι η Γαλλία βίωσε πέντε κύματα καύσωνα, με θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 40°C σε αρκετές περιοχές και με ρεκόρ να καταρρίπτονται επανειλημμένα, όχι μόνο στη χώρα αλλά και σε άλλα σημεία της Δυτικής Ευρώπης. Ο Ιούλιος του 2026 καταγράφηκε ως ο δεύτερος πιο ξηρός Ιούλιος στην Ευρώπη, με μοναδική εξαίρεση τον Ιούλιο του 2022, που ήταν ακόμη πιο άνυδρος.
Η συνεχής ζέστη έχει στεγνώσει εδάφη ήδη επιβαρυμένα, εντείνοντας το υδατικό έλλειμμα που προκαλεί η περιορισμένη βροχόπτωση. Σύμφωνα με στοιχεία της κυβερνητικής υπηρεσίας παρακολούθησης VigiEau, στις αρχές Αυγούστου σχεδόν τα δύο τρίτα των υπόγειων υδάτων της Γαλλίας —τα βασικά αποθέματα νερού της χώρας— βρίσκονταν κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Αυτό σημαίνει λιγότερο νερό για άρδευση, λιγότερη υγρασία στο έδαφος και ακόμη μεγαλύτερη αδυναμία των λιβαδιών να ανακάμψουν.
«Δεν έχουμε καθόλου γρασίδι εδώ και περισσότερο από έναν μήνα. Μοιάζει λίγο με έρημο. Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο», δήλωσε ο Ντιφούρ στο RFI. Εκτρέφει βοοειδή της ράτσας Blonde d’Aquitaine εδώ και 40 χρόνια, όμως φέτος δηλώνει ότι η απογοήτευση είναι διπλή: ο σανός που είχε συγκομίσει νωρίτερα μέσα στη χρονιά ήταν εξαιρετικής ποιότητας, αλλά η συνέχεια της σεζόν ακύρωσε κάθε προγραμματισμό.
Οι κτηνοτρόφοι είναι αναγκασμένοι να προσαρμοστούν
Από τον Ιούνιο, το γρασίδι δεν ανέκαμψε. Η ανάπτυξή του σταμάτησε και ο Ντιφούρ αναγκάστηκε να στραφεί στα χειμερινά αποθέματα για να διατηρήσει το κοπάδι του σε στοιχειώδες επίπεδο διατροφής. «Πριν ξεκινήσει η χειμερινή σίτιση, τον Νοέμβριο, θα έχουμε ήδη καταναλώσει το 30% έως 40% των χειμερινών ζωοτροφών», εξηγεί, δείχνοντας μια αποθήκη που είναι μόλις κατά το ήμισυ γεμάτη. «Αντιμετωπίζουμε την κατάσταση αντιδρώντας αντί να προνοούμε. Ωστόσο, προσαρμοζόμαστε».
Ο πρόεδρος της FNPL, Γιοάν Μπαρμπ, ανέφερε τον Ιούλιο ότι πολλοί κτηνοτρόφοι έχουν ήδη ανοίξει τα χειμερινά τους αποθέματα, επειδή η έντονη ξηρασία έχει πλήξει τα λιβάδια σε μεγάλο μέρος της Γαλλίας. Στη Λαντ, στη νοτιοδυτική χώρα, το τοπικό Επιμελητήριο Γεωργίας σημείωσε ότι οι αγρότες άρχισαν να χρησιμοποιούν αποθέματα ήδη από τον Ιούλιο και εκτίμησε πως θα χρειαστούν επιπλέον 13.000 τόνοι ζωοτροφών, ποσότητα που μεταφράζεται σε νέο οικονομικό βάρος και σε αβέβαιη διαθεσιμότητα.
Η αναζήτηση σανού από άλλες περιοχές μπορεί να αποδειχθεί αδιέξοδη, καθώς οι ίδιες συνθήκες επηρεάζουν όλη τη χώρα. Όπως λέει ο Ντιφούρ, ακόμη και μια βροχή δεν αρκεί: «Θα χρειαστούμε 100 έως 150 χιλιοστά βροχής για να αρχίσει ξανά να αναπτύσσεται το γρασίδι. Δεν θα έχουμε γρασίδι πριν από τον Οκτώβριο». Με άλλα λόγια, η κρίση δεν είναι στιγμιαία, αλλά παρατεταμένη, και ο χρονικός ορίζοντας ανάκαμψης μετατίθεται συνεχώς.
Οι επιπτώσεις στα ζώα και στην παραγωγή
Η ξηρασία δεν επηρεάζει μόνο τη διαθεσιμότητα τροφής, αλλά και τη φυσιολογία των ζώων. Η υπερβολική ζέστη μπορεί να οδηγήσει σε αποβολές και επιπλοκές στην αναπαραγωγή, ενώ η γενικότερη καταπόνηση επηρεάζει τη γαλακτοπαραγωγή. Ο Ντιφούρ σημειώνει ότι οι αγελάδες παράγουν λιγότερο γάλα, παρότι συμπληρώνει τη διατροφή τους με δημητριακά. Αυτό, με τη σειρά του, χτυπά και τα μοσχάρια: «Ακόμη κι αν καλύπτουμε εν μέρει αυτό το διατροφικό έλλειμμα, τα μοσχάρια δεν είναι τόσο εύρωστα όσο αυτά που έχουμε συνήθως».
Το οικονομικό αποτύπωμα είναι βαρύ. Ο ίδιος υπολογίζει το επιπλέον κόστος λειτουργίας της φάρμας του σε περίπου 15.000 ευρώ τον μήνα και δηλώνει ότι δεν γνωρίζει για πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει. Όταν οι ζωοτροφές καταναλώνονται πρόωρα, οι επιλογές στενεύουν: είτε αγοράζεις ακριβότερα από την αγορά, είτε μειώνεις κοπάδι, είτε αποδέχεσαι πτώση παραγωγής — και συχνά συμβαίνουν και τα τρία.
Έκτακτη κρατική στήριξη και προετοιμασία για το μέλλον
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Γαλλίδα υπουργός Γεωργίας, Ανί Ζενεβάρ, ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση έχει καταρτίσει ένα «ολοκληρωμένο σχέδιο στήριξης» για τον αγροτικό τομέα, ο οποίος πλήττεται από καύσωνες, ξηρασία και δασικές πυρκαγιές. Τα έκτακτα κονδύλια αναμένεται να διατεθούν από τις 3 Σεπτεμβρίου και να κατανεμηθούν σε όλη τη Γαλλία, με στόχο την «ενίσχυση της ρευστότητας και την αναζωογόνηση της παραγωγής», όπως δήλωσε η ίδια στην εφημερίδα Sud Ouest.
Η ξηρασία του 2026, όπως τόνισε, «είναι εξαιρετική και επηρεάζει κάθε περιοχή, ακόμη και τη Βρετάνη», υπογραμμίζοντας την ανάγκη να υπάρξει προετοιμασία για παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον, ώστε η αγροτική παραγωγή να μπορεί να τις αντιμετωπίζει πιο οργανωμένα και με λιγότερες απώλειες.
Το βέβαιο είναι ότι, όσο ξεραίνονται τα λιβάδια και αδειάζουν οι αποθήκες ζωοτροφών, η πίεση στους κτηνοτρόφους θα αυξάνεται. Η φετινή κρίση δεν είναι απλώς ένα δύσκολο καλοκαίρι· είναι ένα μήνυμα ότι οι ακραίες συνθήκες μπορούν να ανατρέψουν τον προγραμματισμό μιας ολόκληρης χρονιάς. Και όσο η ξηρασία επιμένει, τόσο πιο αναγκαίες γίνονται οι λύσεις που θα στηρίζουν άμεσα την επιβίωση των εκμεταλλεύσεων και, ταυτόχρονα, θα θωρακίζουν την παραγωγή απέναντι στις επόμενες δοκιμασίες.
