Παρότι η πλήρης αποτίμηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, τα πρώτα στοιχεία από τους επαγγελματίες υγείας στη Γαλλία είναι, προς το παρόν, καθησυχαστικά. Την επομένη της ολικής έκλειψης Ηλίου, που σημειώθηκε την Τετάρτη 12 Αυγούστου, καταγράφηκε έντονη κινητικότητα στα επείγοντα οφθαλμολογικά ιατρεία, με περισσότερες επισκέψεις από το συνηθισμένο. Η εικόνα, όμως, δείχνει ότι η αύξηση οφείλεται κυρίως σε ανθρώπους που ανησύχησαν πως έβλαψαν την όρασή τους — και λιγότερο σε πραγματικά σοβαρά περιστατικά οφθαλμικής βλάβης.
Στην περιοχή Ω-ντε-Φρανς, όπου συγκεντρώθηκαν τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία, οι επισκέψεις αυξήθηκαν κατά 25%. Συνολικά, 40 άνθρωποι προσήλθαν για εξέταση το πρωί της Πέμπτης (13/8), χωρίς ωστόσο να έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής κάποια σοβαρή οφθαλμολογική βλάβη. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επαγρύπνηση του κοινού ήταν αναμενόμενη: η έκλειψη προκάλεσε μεγάλη περιέργεια, αρκετοί την παρακολούθησαν για παραπάνω χρόνο από όσο συνειδητοποιούσαν και, αμέσως μετά, άρχισαν να «σκανάρουν» κάθε αίσθηση στα μάτια τους για σημάδια κινδύνου.
Τι έδειξαν οι πρώτες εξετάσεις στα επείγοντα οφθαλμολογικά
Όπως εξηγεί στο franceinfo ο Βενσάν Ντεντές, γιατρός και Πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Οφθαλμιάτρων Γαλλίας, αρκετοί ασθενείς παρακολούθησαν την έκλειψη χωρίς προστατευτικά γυαλιά και αντιλήφθηκαν εκ των υστέρων ότι η απευθείας παρατήρηση του Ήλιου μπορεί να είναι επικίνδυνη. Το αποτέλεσμα ήταν να σπεύσουν για έλεγχο με την πρώτη ενόχληση, ακόμη κι αν αυτή δεν υποδήλωνε βλάβη στον αμφιβληστροειδή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αναφορές για «αίσθημα τσιμπήματος» ή ελαφρύ κάψιμο στα μάτια. Σύμφωνα με τον γιατρό, τέτοιου τύπου ενοχλήματα είναι συχνά και μπορούν να σχετίζονται περισσότερο με ξηροφθαλμία, την εποχικότητα (ζέστη, ξηρή ατμόσφαιρα, κλιματισμός), ή με την ένταση από το επίμονο κοίταγμα ενός φωτεινού αντικειμένου — και όχι κατ’ ανάγκη με άμεση βλάβη από την έκλειψη.
Συμπτώματα που ενισχύθηκαν από το άγχος
Οι οφθαλμίατροι υπογραμμίζουν ότι η ανησυχία μετά την έκλειψη ενδέχεται να έκανε ορισμένους ανθρώπους να αντιληφθούν εντονότερα συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, αίσθημα βάρους στα μάτια, θολούρα ή δυσφορία. Πρόκειται για ενοχλήσεις που εμφανίζονται συχνά στην καθημερινότητα και δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη οφθαλμικής βλάβης.
«Η έκλειψη δεν μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο», αναφέρει ο Βενσάν Ντεντές, διευκρινίζοντας ότι αυτό που επιβαρύνει είναι η παρατεταμένη προσπάθεια εστίασης και η «κόπωση» από το κοίταγμα — κάτι που μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν κοιτάμε επίμονα μια οθόνη ή ένα φωτεινό σημείο. Όταν, όμως, προϋπάρχει φόβος για πιθανή βλάβη, ο εγκέφαλος τείνει να αποδίδει κάθε αίσθηση στο γεγονός που προκάλεσε την ανησυχία: την έκλειψη.
Παρόμοια ήταν η εικόνα και στη Μπαγιόν, όπου η έκλειψη ήταν σχεδόν ολική. Ο οφθαλμίατρος Νικολά Πραλόν είχε φροντίσει να κρατήσει διαθέσιμα επιπλέον ραντεβού για την αντιμετώπιση πιθανών σοβαρών περιστατικών, όμως τελικά εξέτασε μόλις δύο ασθενείς. Και στους δύο, όπως διαπίστωσε, δεν υπήρχε βλάβη στον αμφιβληστροειδή.
Γιατί οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί
Παρά τα ενθαρρυντικά πρώτα δεδομένα, οι γιατροί προειδοποιούν ότι είναι ακόμη νωρίς για οριστικά συμπεράσματα. Η εμπειρία από προηγούμενα φαινόμενα δείχνει ότι οι πραγματικές βλάβες μπορεί να μην γίνουν άμεσα αντιληπτές από όλους ή να μην οδηγήσουν όλους στα επείγοντα την ίδια μέρα.
Η έκλειψη του 1999 στη Γαλλία αποτελεί ένα ισχυρό σημείο αναφοράς: τότε καταγράφηκαν 250 περιστατικά οφθαλμικής βλάβης, ενώ επτά άνθρωποι έχασαν την όρασή τους και στα δύο μάτια. Η σύγκριση υπενθυμίζει πως, όσο εντυπωσιακή κι αν είναι μια έκλειψη, η απευθείας παρατήρηση του Ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία παραμένει ένας πραγματικός κίνδυνος — και όχι απλώς μια «υπερβολή» των οδηγιών.
Πολλοί παρακολούθησαν την έκλειψη με γυμνό μάτι
Στα επείγοντα οφθαλμολογικά ιατρεία του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Τουλούζης, οι πρώτες προσελεύσεις ξεκίνησαν ήδη από το βράδυ της Τετάρτης 12 Αυγούστου, λίγη ώρα μετά την έκλειψη. Συνολικά, 12 άνθρωποι προσήλθαν αναφέροντας διαταραχές στην όραση, πόνο ή έντονο φόβο ότι προκάλεσαν βλάβη στα μάτια τους, καθώς παρακολούθησαν το φαινόμενο χωρίς προστατευτικά γυαλιά.
Η επιλογή αυτή φαίνεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέθηκε και με την έλλειψη ειδικών γυαλιών σε πολλές πόλεις της Γαλλίας, γεγονός που οδήγησε κάποιους είτε να αυτοσχεδιάσουν είτε να εκτεθούν χωρίς προστασία. Ο πρώτος ασθενής έφτασε στις 20:39, ενώ ακολούθησαν και άλλοι μετά τις 22:00. Η προσέλευση συνεχίστηκε τη νύχτα και το πρωί της Πέμπτης 13 Αυγούστου, ενώ μέχρι το μεσημέρι είχαν εξεταστεί οι 10 από τους 12 και το νοσοκομείο είχε δεχθεί επιπλέον τηλεφωνικές κλήσεις για πιθανά προβλήματα όρασης.
Το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Τουλούζης διευκρίνισε ότι δεν υπήρξε μεγάλη πίεση στα επείγοντα και ότι οι υπηρεσίες ήταν προετοιμασμένες για πιθανή αύξηση περιστατικών μετά την έκλειψη. Οι ασθενείς περιέγραψαν μειωμένη οπτική οξύτητα, θολή όραση, πόνο, αίσθημα καύσου, «μυγάκια» και φωτεινές κηλίδες. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει καταγραφεί ούτε μία βλάβη στον αμφιβληστροειδή μεταξύ των περιστατικών που εξετάστηκαν στην Τουλούζη.
Οι γιατροί επιμένουν σε μια κρίσιμη διευκρίνιση: ο φόβος μπορεί εύκολα να οδηγήσει στην απόδοση οποιουδήποτε οπτικού συμπτώματος στην έκλειψη. «Με το παραμικρό σύμπτωμα στην όραση, κάποιος έρχεται να μας δει, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται απλώς για άγχος», σημειώνουν, τονίζοντας όμως ότι ο έλεγχος είναι ο σωστός δρόμος όταν υπάρχει αμφιβολία.
Συνολικά, η εικόνα μετά την έκλειψη δείχνει αυξημένη επαγρύπνηση και περισσότερες επισκέψεις στα επείγοντα οφθαλμολογικά, αλλά χωρίς – μέχρι στιγμής – κύμα σοβαρών βλαβών. Οι ειδικοί συνιστούν σε όποιον εμφανίσει οποιοδήποτε σύμπτωμα μετά την παρατήρηση της έκλειψης να απευθυνθεί σε οφθαλμίατρο, ώστε να αποκλειστεί ενδεχόμενη βλάβη και να υπάρξει καθοδήγηση.
