Παρά τις δηλώσεις από την Ουάσινγκτον περί «σημαντικής προόδου» στις προσπάθειες εφαρμογής μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, η πραγματικότητα επί του πεδίου στη Γάζα παραμένει αμείλικτη. Την Κυριακή (2/8), ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έπληξαν τον παλαιστινιακό θύλακα για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, με παλαιστινιακές ιατρικές πηγές να κάνουν λόγο για τουλάχιστον 15 νεκρούς. Το νέο αυτό αιματηρό επεισόδιο έρχεται να υπογραμμίσει το εύθραυστο κλίμα, αλλά και το πόσο γρήγορα μπορεί να ανατραπεί η όποια ελπίδα για αποκλιμάκωση, ακόμη και όταν οι διπλωματικές πρωτοβουλίες δείχνουν να κινούνται.
Από τις πρώτες ώρες της ημέρας, μαχητικά αεροσκάφη φέρεται να στόχευσαν πολλαπλές περιοχές: την πόλη της Γάζας στα βόρεια, την κεντρική Ντέιρ αλ-Μπαλά και τη νότια περιοχή Χαν Γιουνίς. Σύμφωνα με Παλαιστίνιους υγειονομικούς αξιωματούχους, οι επιδρομές αυτές οδήγησαν στον μεγαλύτερο ημερήσιο αριθμό θυμάτων εδώ και εβδομάδες, γεγονός που εντείνει την ανησυχία τόσο για την ασφάλεια των αμάχων όσο και για τις προοπτικές διατήρησης της εκεχειρίας που είχε επιτευχθεί τον περασμένο Οκτώβριο.
Το χρονικό των πληγμάτων
Οι αναφορές από ιατρικές πηγές στη Γάζα περιγράφουν μια μέρα κλιμάκωσης, με πλήγματα σε διαφορετικά σημεία του θύλακα. Η γεωγραφική διασπορά των επιθέσεων —από τον βορρά μέχρι τον νότο— καταδεικνύει ότι οι εχθροπραξίες δεν περιορίστηκαν σε μία μεμονωμένη περιοχή, αυξάνοντας το αίσθημα ανασφάλειας σε έναν πληθυσμό που ήδη δοκιμάζεται.
Η πόλη της Γάζας, πυκνοκατοικημένη και βαρύτατα επιβαρυμένη από προηγούμενους γύρους συγκρούσεων, παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη. Αντίστοιχα, η Ντέιρ αλ-Μπαλά στο κέντρο και η Χαν Γιουνίς στον νότο έχουν επανειλημμένα βρεθεί στο επίκεντρο πολεμικών επιχειρήσεων, με συνέπεια την περαιτέρω επιδείνωση των ανθρωπιστικών συνθηκών, αλλά και τη δυσκολία παροχής άμεσης ιατρικής βοήθειας μετά από κάθε νέο χτύπημα.
Την ίδια στιγμή, το πολιτικό και διπλωματικό πλαίσιο γύρω από τις επιχειρήσεις παραμένει ρευστό. Ενώ η δημόσια συζήτηση διεθνώς στρέφεται συχνά σε διαπραγματεύσεις, δηλώσεις και «παράθυρα ευκαιρίας», στη Γάζα η καθημερινότητα κρίνεται από το αν θα υπάρξει νέο πλήγμα και πόσο γρήγορα θα μπορέσουν οι ομάδες διάσωσης και τα νοσοκομεία να ανταποκριθούν.
Οι δηλώσεις Τραμπ και οι προσδοκίες για αφοπλισμό
Η αναφορά του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, την περασμένη Πέμπτη, ότι μαχητές της Χαμάς και άλλες ένοπλες παλαιστινιακές ομάδες συμφώνησαν να αφοπλιστούν, δημιούργησε μια πρόσκαιρη αίσθηση ότι ίσως ανοίγει ο δρόμος για τερματισμό της σύγκρουσης. Σε περιόδους παρατεταμένης κρίσης, ακόμη και μια δήλωση που υπονοεί πρόοδο μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης προσδοκιών, ειδικά όταν οι κοινωνίες —εντός και εκτός της περιοχής— αναζητούν ενδείξεις σταθεροποίησης.
Ωστόσο, οι εξελίξεις της Κυριακής δείχνουν ότι οι πολιτικές ανακοινώσεις δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε παύση των επιχειρήσεων. Η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική ρητορική και στην πραγματικότητα της Γάζας παραμένει μεγάλη, ενώ η εκεχειρία, όπως υποστηρίζουν οι υγειονομικές αρχές της περιοχής, έχει ήδη διαβρωθεί από διαδοχικά επεισόδια βίας.
Η στάση του Ισραήλ και ο «πλήρης έλεγχος» του θύλακα
Στο Ισραήλ, ο υπουργός Ενέργειας Ελί Κοέν δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα δώσει στη Χαμάς την ευκαιρία να αφοπλιστεί, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως είναι «πολύ επιφυλακτικός» ως προς το ενδεχόμενο αυτό. Η επιφύλαξη αυτή αποτυπώνει το βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τις σχέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών και ενισχύει την αίσθηση ότι, ακόμη κι αν υπάρξουν δεσμεύσεις, η εφαρμογή τους θα είναι δύσκολη και αβέβαιη.
Μιλώντας στο ισραηλινό στρατιωτικό ραδιόφωνο, ο Κοέν σημείωσε ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία για τον τερματισμό των επιθέσεων στη Γάζα. Παράλληλα, ανέφερε πως, εάν δεν υπάρξει αφοπλισμός, το Ισραήλ —το οποίο, όπως είπε, ήδη ελέγχει το 70% του θύλακα— ενδέχεται να επιδιώξει τον πλήρη έλεγχό του. Η τοποθέτηση αυτή σκιαγραφεί μια στρατηγική προοπτική που, εφόσον υλοποιηθεί, θα αλλάξει δραστικά τα δεδομένα ασφαλείας, διακυβέρνησης και ανθρωπιστικής διαχείρισης στην περιοχή.
Ο ανθρώπινος απολογισμός και η εύθραυστη εκεχειρία
Πέρα από τις πολιτικές δηλώσεις, ο απολογισμός των θυμάτων καταγράφει το μέγεθος της κρίσης. Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, τουλάχιστον 1.230 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί σε ισραηλινές επιδρομές από την έναρξη της εκεχειρίας τον περασμένο Οκτώβριο. Το στοιχείο αυτό, ανεξάρτητα από το πώς ερμηνεύεται στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο, δείχνει ότι η κατάπαυση του πυρός δεν σήμαινε και τερματισμό της βίας.
Το γεγονός ότι σημειώθηκε νέο κύμα επιδρομών, με τη Γάζα να μετρά 15 νεκρούς μέσα σε μία ημέρα, καταδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Και όσο οι εξελίξεις κινούνται ταυτόχρονα σε δύο παράλληλες τροχιές —διπλωματικές ανακοινώσεις από τη μία, επιχειρήσεις στο πεδίο από την άλλη— το ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει «πρόοδος», αλλά αν αυτή μπορεί να αποτυπωθεί σε απτά μέτρα που θα μειώσουν άμεσα τις απώλειες αμάχων και θα σταθεροποιήσουν την κατάσταση.
