Ο Γεώργιος Χρούσος, καθηγητής Ιατρικής και διευθυντής της Ενδοκρινολογικής Μονάδας του ΕΚΠΑ, μίλησε στην εκπομπή «Studio στις 3» για τις αλλαγές που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στις συνήθειες και στις γνωστικές δεξιότητες των παιδιών. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ολοένα μεγαλύτερη χρήση των οθονών, η επίδρασή τους στη μάθηση και στην όραση, αλλά και η σημασία του ύπνου, της άσκησης και της διαχείρισης του στρες.
Ο καθηγητής εξέφρασε τον προβληματισμό του για το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της παιδικής καθημερινότητας έχει μεταφερθεί από το φυσικό παιχνίδι και την άμεση κοινωνική επαφή στις ψηφιακές συσκευές. Όπως ανέφερε, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος έμαθε διαχρονικά να αναπτύσσεται.
Η επίδραση των οθονών στη μάθηση των παιδιών
«Τα παιδάκια μας τώρα που μαθαίνουν από τις οθόνες είναι σε ένα αφύσικο περιβάλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γεώργιος Χρούσος. Σύμφωνα με τον ίδιο, το φυσικό περιβάλλον μάθησης για ένα παιδί είναι το παιχνίδι. Για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, τα παιδιά μάθαιναν να εξερευνούν, να συνεργάζονται και να λύνουν προβλήματα μέσα από τη δραστηριότητα και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον τους.
Το παιχνίδι δεν αποτελεί απλώς έναν τρόπο διασκέδασης. Συμβάλλει στην ανάπτυξη της φαντασίας, της δημιουργικότητας, της κινητικότητας και των κοινωνικών δεξιοτήτων. Μέσα από το ομαδικό παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν, να διαχειρίζονται συγκρούσεις, να ακολουθούν κανόνες και να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των άλλων.
Ωστόσο, όπως επισήμανε ο καθηγητής, σήμερα ένα μικρότερο μέρος της παιδικής ηλικίας αφιερώνεται στο παιχνίδι και στην κοινωνικοποίηση με συνομηλίκους. Αντίθετα, σημαντικό κομμάτι της ημέρας περνά μπροστά από μια οθόνη, είτε πρόκειται για κινητό τηλέφωνο και tablet είτε για υπολογιστή και τηλεόραση.
Γεώργιος Χρούσος: Τι δείχνουν οι μετρήσεις για το IQ των παιδιών
Ο Γεώργιος Χρούσος αναφέρθηκε και στο λεγόμενο ακαδημαϊκό IQ, δηλαδή σε δεξιότητες που σχετίζονται με την εκτέλεση πράξεων, την ανάγνωση και την κατανόηση κειμένων. Όπως είπε, τα τελευταία 20 έως 25 χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί μετρήσεις που καταγράφουν τις επιδόσεις των παιδιών σε αυτούς τους τομείς.
«Εδώ δεν πάμε καλά», σημείωσε, εκφράζοντας την ανησυχία του για την εικόνα που παρουσιάζουν οι συγκεκριμένες γνωστικές ικανότητες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα παιδιά εμφανίζονται ιδιαίτερα ικανά στον χειρισμό των σύγχρονων τεχνολογικών συσκευών και των ψηφιακών εργαλείων.
Η εξοικείωση με τις μηχανές, όμως, δεν αρκεί από μόνη της για να αντισταθμίσει πιθανές αδυναμίες στη γλωσσική κατανόηση, στη συγκέντρωση και στη μαθηματική σκέψη. Η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο μάθησης, αλλά δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη επικοινωνία, το δημιουργικό παιχνίδι, την ανάγνωση και τη συστηματική εξάσκηση.
Η αύξηση της μυωπίας και η παρατεταμένη χρήση οθονών
Ένα ακόμη ζήτημα που έθεσε ο καθηγητής αφορά την αύξηση της μυωπίας στα παιδιά. Όπως ανέφερε, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 περίπου τα μισά παιδιά ενδέχεται να αντιμετωπίζουν μυωπία.
Σύμφωνα με τον Γεώργιο Χρούσο, ένας από τους παράγοντες που συνδέονται με αυτή την τάση είναι η πολύωρη παρακολούθηση οθονών από μικρή απόσταση. Η παρατεταμένη εστίαση σε κοντινό αντικείμενο, σε συνδυασμό με τον περιορισμένο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, μπορεί να επιβαρύνει την όραση των παιδιών.
Για τον λόγο αυτό, η ισορροπία στην καθημερινότητα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Τα διαλείμματα από τις οθόνες, η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους, η σωματική δραστηριότητα και η τήρηση των οδηγιών των ειδικών μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της υγείας των ματιών.
Η σημασία του ύπνου για τον οργανισμό και τον εγκέφαλο
Κλείνοντας, ο καθηγητής αναφέρθηκε στη σημασία ενός φυσικού τρόπου ζωής, ο οποίος περιλαμβάνει ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, επαρκή ύπνο και αποτελεσματική διαχείριση του στρες. Όπως τόνισε, ο οργανισμός χρειάζεται τις βραδινές ώρες για να ξεκουραστεί και να πραγματοποιήσει απαραίτητες διαδικασίες αποκατάστασης.
«Εκεί γίνονται οι επιδιορθώσεις. Εκεί το DNA επιδιορθώνεται», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, εξήγησε ότι κατά τη διάρκεια του βαθέος ύπνου ο εγκέφαλος απομακρύνει άχρηστες ουσίες μέσω της κυκλοφορίας του εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Παρομοίασε τη διαδικασία με ένα ποτάμι που καθαρίζει το περιβάλλον από συσσωρευμένα κατάλοιπα.
Το μήνυμα του Γεώργιου Χρούσου είναι ότι η υγεία δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα. Η περιορισμένη χρήση οθονών, το παιχνίδι, η κοινωνική επαφή, η κίνηση, η σωστή διατροφή και ο ποιοτικός ύπνος αποτελούν βασικά στοιχεία μιας ισορροπημένης ζωής. Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει σημαντικές δυνατότητες, χρειάζεται όμως να χρησιμοποιείται με μέτρο, ώστε να λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι εις βάρος της ανάπτυξης των παιδιών.
