Τη σταθερή δέσμευση της Ελλάδας στο διεθνές δίκαιο, καθώς και τη βεβαιότητα ότι τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν σήμερα ένα μοναδικό και αναντικατάστατο φόρουμ διαλόγου, συντονισμού και συνεργασίας μεταξύ κρατών και κεντρικός πυλώνας της διεθνούς τάξης, υπογράμμισε ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, στο πλαίσιο συζήτησης που διοργάνωσε το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, σε συνεργασία με τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη.
Η συζήτηση με τίτλο «Από τις Ανοιχτές Θάλασσες στον Καταναλωτή: Διασφαλίζοντας το ναυτιλιακό εμπόριο και την παγκόσμια οικονομία» πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026 στα κεντρικά γραφεία του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου της Μόνιμης Αντιπροσωπείς της Ελλάδας στον ΟΗΕ, ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε κατά την εναρκτήρια ομιλία του, ότι η ειρήνη συνδέεται άρρηκτα με το ελεύθερο εμπόριο και την οικονομική αλληλεξάρτηση που αυτό δημιουργεί.
«Η ασφαλής ναυτιλία δεν αποτελεί μόνο οικονομική αναγκαιότητα, αλλά και θεμέλιο για την ειρήνη, τη συνεργασία και την αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των εθνών», ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών, επισημαίνοντας ότι για την Ελλάδα – η οποία αποτελεί κορυφαία χώρα πλοιοκτησίας παγκοσμίως – η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εθνικής της στρατηγικής.
Όπως σημείωσε, ο ελληνόκτητος εμπορικός στόλος αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, αντιπροσωπεύοντας άνω του 20% του παγκόσμιου στόλου και περισσότερο από το 61% του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη στιγμή που η Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 0,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε τη σημασία της διασφάλισης της ναυτικής εμπορικής δραστηριότητας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, σύμφωνα με τους καθιερωμένους διεθνείς κανόνες και κανονισμούς, τονίζοντας ότι η Ελλάδα έχει θέσει τη ναυτική ασφάλεια ως ύψιστη προτεραιότητα κατά τη θητεία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και επιδιώκει την περαιτέρω ενίσχυσή της στην ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών.
«Η ανθρώπινη ευημερία και η σταθερότητα συνδέονται με τις ελεύθερες θάλασσες. Σε ένα όλο και πιο ασταθές και ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, ο κόσμος μας παραμένει βαθιά διασυνδεδεμένος, με τη θάλασσα να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο», σημείωσε ο κ. Γεραπετρίτης, εξηγώντας ότι πάνω από το 80% του διεθνούς εμπορίου κατά όγκο μεταφέρεται δια θαλάσσης, επηρεάζοντας άμεσα τις εφοδιαστικές αλυσίδες, την επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και την ευημερία των εθνικών οικονομιών.
Απειλές στη θάλασσα και η ελληνική συμβολή στη ναυτική ασφάλεια
Αναφερόμενος στις σύγχρονες απειλές στη θάλασσα – όπως η πειρατεία, η τρομοκρατία, οι παράνομες δραστηριότητες, οι επιθέσεις με drones και οι υβριδικές απειλές – ο κ. Γεραπετρίτης υπενθύμισε τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Ελλάδα για την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τον ηγετικό ρόλο της χώρας στη ναυτική επιχείρηση της ΕΕ EUNAVFOR ASPIDES, καθώς και τη συμμετοχή της στις επιχειρήσεις Atalanta στον Ινδικό Ωκεανό και Irini στη Μεσόγειο. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη συλλογικής δράσης, επισημαίνοντας τον κρίσιμο ρόλο οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Επιπλέον, τόνισε ότι απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ κρατών και ναυτιλιακής βιομηχανίας, με αξιοποίηση της τεχνογνωσίας του ιδιωτικού τομέα, προληπτικά συλλογικά μέτρα και αυστηρή τήρηση των κανόνων της διεθνούς ναυτικής τάξης. Κλείνοντας, ο Υπουργός Εξωτερικών επεσήμανε ότι στη σημερινή ρευστή παγκόσμια πραγματικότητα πρέπει να ληφθούν υπόψη τρεις κρίσιμες παράμετροι: οι εντάσεις και οι πόλεμοι σε πολλαπλά μέτωπα, οι πιέσεις στη πολυμερή συνεργασία και η υποχώρηση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες. Σε αυτό το πλαίσιο, κάλεσε τα κράτη που μοιράζονται κοινές αξίες να υιοθετήσουν μια ρεαλιστική προσέγγιση απέναντι στις νέες προκλήσεις, την οποία χαρακτήρισε ως «ρεαλισμό αξιών».
Κατά τον χαιρετισμό της, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, Αγλαΐα Μπαλτά, εστίασε στην επίδραση της ναυτικής ανασφάλειας στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και στο κόστος για τους καταναλωτές. Όπως ανέφερε, «η ναυτιλία είναι κάτι παραπάνω από μέσο εμπορίου· είναι ο σιωπηλός φύλακας της παγκόσμιας ευημερίας. Συνδέει τον κόσμο με συνέχεια και αξιοπιστία, ακόμη και σε περιόδους καθολικών κρίσεων». Τόνισε, δε, ότι κάθε διατάραξη της παγκόσμιας ναυτιλίας έχει άμεσο και απτό αντίκτυπο στους καταναλωτές, υπογραμμίζοντας πως ο διεθνής και περιφερειακός συντονισμός αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την ενίσχυση της ναυτικής ασφάλειας και τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και σταθερότητας.
Από την πλευρά του, ο Ιδρυτής και Πρόεδρος του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, Συμεών Τσομώκος, σημείωσε ότι ελάχιστα κράτη είναι καλύτερα τοποθετημένα από την Ελλάδα για να ηγηθούν της διεθνούς συζήτησης για τη ναυτική ασφάλεια, δεδομένης της βαθιάς ναυτικής της παράδοσης και του κομβικού ρόλου της στη διεθνή ναυτιλία. «Είναι ακριβώς αυτή η σύνδεση μεταξύ της ασφάλειας στη θάλασσα και της οικονομικής ευημερίας στη στεριά που καθιστά τη σημερινή συζήτηση τόσο επίκαιρη όσο και απαραίτητη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παγκόσμιες αγορές, ενεργειακή μετάβαση και θαλάσσια ασφάλεια: Προκλήσεις και ευκαιρίες
Η ενεργειακή ασφάλεια, οι παγκόσμιες αγορές και οι γεωπολιτικές προκλήσεις, αλλά και οι οικονομικές ευκαιρίες που αναδύονται, βρέθηκαν στο επίκεντρο της στρογγυλής τράπεζας που συντόνισε ο Ανώτερος Διπλωματικός Ανταποκριτής της ΕΡΤ, Φάνης Παπαθανασίου, με τη συμμετοχή των Steven Wills (Navalist, Center for Maritime Strategy, Navy League of the United States), Gregory Ehrie (Chief Security Officer, Port Authority of New York & New Jersey) και Julia Nesheiwat (Distinguished Fellow, Global Energy Center, Atlantic Council).
Στη συζήτηση, στην οποία συμμετείχαν και αντιπρόσωποι πολλών χωρών στον ΟΗΕ, τονίστηκε ότι η ασφάλεια του θαλάσσιου εμπορίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για προσιτή και αξιόπιστη ενέργεια, σταθερές αγορές και βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση. Επισημάνθηκε, επίσης, ότι η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σε συνδυασμό με τη χρήση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones, η δορυφορική παρακολούθηση και το blockchain, μπορεί να μετατρέψει τους κινδύνους σε ευκαιρίες ανθεκτικότητας.
Πιο αναλυτικά, η κα Nesheiwat ανέδειξε τη στενή σύνδεση της ενεργειακής με τη θαλάσσια ασφάλεια, επισημαίνοντας ότι επηρεάζει άμεσα την αξιοπιστία, το κόστος και τη μετάβαση σε νέες ενεργειακές πηγές. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, οι οποίες ανάγκασαν δεξαμενόπλοια να παρακάμπτουν τις βασικές θαλάσσιες οδούς, αυξάνοντας τη διάρκεια των ταξιδιών και τα ναύλα κατά περίπου 25%, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές καυσίμων και αγαθών παγκοσμίως. Σημείωσε, επίσης, ότι το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική ανοίγει νέες θαλάσσιες διαδρομές που μειώνουν τον χρόνο μεταφοράς ενέργειας μεταξύ Ασίας και Ευρώπης κατά 40%, αλλά δημιουργούν νέες προκλήσεις ασφαλείας και περιβαλλοντικές απειλές.
Ο κ. Wills υπογράμμισε ότι η παγκόσμια θαλάσσια ασφάλεια επιδεινώνεται σε ορισμένες περιοχές, απαιτώντας συλλογική αντιμετώπιση, ενώ αναφέρθηκε ως επιτυχημένο παράδειγμα στη διεθνή αντίδραση κατά της πειρατείας την περίοδο 2008–2009 στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και στην Ερυθρά Θάλασσα. Τόνισε, επίσης, ότι οι σύγχρονες απειλές περιλαμβάνουν drones και πυραύλους υψηλής ακρίβειας, ικανούς να διακόψουν κρίσιμες θαλάσσιες οδούς απαιτώντας στρατηγική συνεργασία και τεχνολογία για παρακολούθηση και δρομολόγηση πλοίων.
Στη σημασία της προστασίας των λιμανιών, καθώς αυτά εξυπηρετούν εκατομμύρια ανθρώπους και διασφαλίζουν την τροφοδοσία τροφίμων και ενέργειας εστίασε ο κ. Ehrie τονίζοντας πως απαιτείται σήμερα μια πολυεπίπεδη στρατηγική, η οποία συνδυάζει φυσική ασφάλεια, κυβερνοασφάλεια, αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών, προετοιμασία για φυσικά και τεχνολογικά συμβάντα, καθώς και συνεργασία με εθνικά και διεθνή στρατεύματα.
Τέλος, ο κ. Ehrie εστίασε στη σημασία της προστασίας των λιμανιών, τα οποία εξυπηρετούν εκατομμύρια ανθρώπους και διασφαλίζουν την τροφοδοσία τροφίμων και ενέργειας, επισημαίνοντας την ανάγκη για μια πολυεπίπεδη στρατηγική που συνδυάζει φυσική ασφάλεια, κυβερνοασφάλεια, σύγχρονες τεχνολογίες και διεθνή συνεργασία.
