Οι ελλείψεις φαρμάκων εξακολουθούν να δοκιμάζουν ασθενείς και φαρμακοποιούς στη Μαγνησία, παρά τη σχετική ομαλοποίηση που καταγράφεται σε ορισμένα σκευάσματα. Ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Μαγνησίας, Γιώργος Βογιατζής, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου και στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου, περιέγραψε ένα πρόβλημα που αλλάζει συνεχώς μορφή, αλλά δεν εξαφανίζεται. Παράλληλα εξήγησε τον μηχανισμό που, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται πίσω από σημαντικό μέρος των ελλείψεων στην ελληνική αγορά.
«Το πρόβλημα δεν τελειώνει ποτέ»
«Η αλήθεια είναι ότι το πρόβλημα με τις ελλείψεις είναι διαχρονικό», τόνισε ο κ. Βογιατζής. Όπως εξήγησε, αυτή την περίοδο παρατηρείται σχετική ομαλοποίηση σε κάποια φάρμακα, την ίδια ώρα όμως εμφανίζονται προβλήματα σε άλλα, με αποτέλεσμα η πρόσβαση σε αναγκαίες θεραπείες να παραμένει δύσκολη για μέρος των ασθενών. Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο τη Μαγνησία ή την Ελλάδα. Ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου αναφέρθηκε στον χρόνο που αναγκάζονται να διαθέτουν οι φαρμακοποιοί στην αναζήτηση σκευασμάτων που δεν είναι άμεσα διαθέσιμα.
Το στοιχείο επιβεβαιώνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Pharmaceutical Group of the European Union (PGEU), που εκπροσωπεί τους κοινοτικούς φαρμακοποιούς, είχε καταγράψει για το 2024 περίπου 11 ώρες εργασίας την εβδομάδα ανά φαρμακείο για τη διαχείριση των ελλείψεων. Ακόμη πιο ανησυχητικά, στην τελευταία έκθεση της PGEU, η οποία βασίζεται σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2026 σε 27 χώρες της ΕΕ και της EFTA, ο αντίστοιχος μέσος χρόνος έχει πλέον αυξηθεί στις 12 ώρες εβδομαδιαίως.
Γιατί δημιουργούνται οι ελλείψεις φαρμάκων
Ο Γιώργος Βογιατζής περιέγραψε δύο βασικούς μηχανισμούς. Ο πρώτος αφορά προβλήματα στην ίδια την παραγωγική αλυσίδα, δυσκολίες στην παραγωγή πρώτων υλών ή του τελικού φαρμάκου μπορούν να προκαλέσουν ελλείψεις που δεν περιορίζονται στην Ελλάδα, αλλά εμφανίζονται ταυτόχρονα σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές.
Ο δεύτερος, τον οποίο χαρακτήρισε σημαντικότερο για την ελληνική πραγματικότητα, αφορά τις ποσότητες που διοχετεύονται στη χώρα και τις παράλληλες εξαγωγές.
Όπως ανέφερε, σε ορισμένα σκευάσματα οι πολυεθνικές εταιρείες διαθέτουν μικρότερες ποσότητες στην ελληνική αγορά σε σχέση με άλλες χώρες. Στη συνέχεια, μέρος των φαρμάκων που έχουν εισαχθεί στην Ελλάδα μπορεί να επανεξαχθεί σε αγορές του εξωτερικού. «Καταλήγουμε στο οξύμωρο», σημείωσε, φάρμακα που εισάγονται για τις ανάγκες των Ελλήνων ασθενών να καταλήγουν σε ασθενείς άλλων χωρών.
Η ευρωπαϊκή εικόνα δείχνει πάντως ότι οι ελλείψεις είναι πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Στην τελευταία έκθεση της PGEU, το 63% των χωρών που συμμετείχαν ανέφερε ως μία από τις συχνότερες αιτίες προβλήματα ή διακοπές στην παραγωγή, το 56% την απροσδόκητη αύξηση της ζήτησης, το 41% εθνικές πολιτικές τιμολόγησης και προμηθειών και το 37% ποσοστώσεις που επιβάλλονται από τους κατασκευαστές. Οι παράλληλες εξαγωγές καταγράφονται ως αιτία στο 19% των χωρών.
Στη Μαγνησία: Άλλοτε υπάρχουν, άλλοτε «εξαφανίζονται»
Στο ερώτημα εάν οι ασθενείς στη Μαγνησία καταφέρνουν σήμερα να προμηθεύονται τα φάρμακά τους, η απάντηση του προέδρου του Φαρμακευτικού Συλλόγου ήταν σαφής: εξαρτάται από το σκεύασμα. Υπάρχουν, όπως είπε, φάρμακα που παρουσιάζουν διαχρονικά πρόβλημα προμήθειας και για τα οποία οι φαρμακοποιοί αναζητούν κάθε μήνα τις ποσότητες που χρειάζονται. Σε άλλες περιπτώσεις η εικόνα μεταβάλλεται: για ένα διάστημα το σκεύασμα βρίσκεται σχετικά εύκολα και αργότερα σχεδόν εξαφανίζεται από την αγορά.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι φαρμακοποιοί βρίσκονται σε μια διαρκή διαδικασία αναζήτησης, προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι οι ασθενείς θα συνεχίσουν χωρίς διακοπή τη θεραπεία τους.
Η «ασπίδα» του ΕΟΦ και η νέα απόφαση της 27ης Αυγούστου
Ένα από τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποιεί ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων είναι η προσωρινή απαγόρευση παράλληλων εξαγωγών και ενδοκοινοτικής διακίνησης συγκεκριμένων φαρμάκων. Η τελευταία σχετική απόφαση του ΕΟΦ εκδόθηκε στις 27 Αυγούστου 2026. Προβλέπει απαγόρευση εξαγωγής για συγκεκριμένο κατάλογο φαρμάκων για τρεις μήνες, έως και τις 27 Νοεμβρίου 2026, ενώ ο Οργανισμός υπογραμμίζει ότι η διάθεση στους ασθενείς στην Ελλάδα πρέπει να έχει προτεραιότητα.
Η απόφαση δεν είναι τυπική διαδικασία. Στην επίσημη γνωστοποίηση της Ελλάδας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρεται ότι ο ΕΟΦ αξιολόγησε δεδομένα αποθεμάτων, ελλείψεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, τη δυνατότητα αντικατάστασης των φαρμάκων και αναφορές από ασθενείς, επαγγελματίες Υγείας και φαρμακοποιούς. Από την επανεξέταση προέκυψε ότι για αρκετά σκευάσματα η επάρκεια δεν είχε αποκατασταθεί, ενώ ορισμένα αφαιρέθηκαν και άλλα προστέθηκαν στη νέα λίστα.
Αυτό ακριβώς το σύστημα περιέγραψε και ο Γιώργος Βογιατζής: όταν ένα φάρμακο εντάσσεται στην απαγόρευση εξαγωγών, η κατάσταση στην εγχώρια αγορά συνήθως βελτιώνεται. Όταν βγαίνει από τη λίστα, όπως υποστήριξε, μπορεί να εμφανιστεί ξανά πρόβλημα επάρκειας.
Η χαρακτηριστική περίπτωση του Ozempic
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, τα οποία χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη, ενώ ορισμένα έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της τεράστιας ζήτησης που έχει δημιουργηθεί διεθνώς γύρω από την απώλεια βάρους. Ο κ. Βογιατζής ανέφερε ότι μετά την τελευταία αναθεώρηση της λίστας ορισμένα από αυτά τα σκευάσματα έπαψαν να καλύπτονται από την απαγόρευση εξαγωγών και ότι ήδη οι φαρμακοποιοί αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξασφάλισή τους.
Η σύγκριση των επίσημων αποφάσεων του ΕΟΦ προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το Ozempic 1 mg, με δραστική ουσία τη semaglutide, περιλαμβανόταν ρητά στη λίστα απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών της 27ης Μαΐου 2026. Στη νέα λίστα της 27ης Αυγούστου δεν εμφανίζεται πλέον, στον κατάλογο των αντιδιαβητικών φαρμάκων ο ΕΟΦ περνά από τις ινσουλίνες και την alogliptin στα επόμενα θεραπευτικά πεδία χωρίς τη semaglutide. Πρόκειται για στοιχείο που ενισχύει το σημείο που έθεσε ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Μαγνησίας σχετικά με το πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η διαθεσιμότητα ενός σκευάσματος μετά την αλλαγή του καθεστώτος εξαγωγών.
Γιατί η Ελλάδα είναι ελκυστική για τις παράλληλες εξαγωγές
Ο Γιώργος Βογιατζής συνέδεσε το φαινόμενο και με τη χαμηλή τιμή πολλών φαρμάκων στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι η διαφορά τιμών δημιουργεί ισχυρό οικονομικό κίνητρο για εξαγωγές προς χώρες όπου τα ίδια προϊόντα πωλούνται ακριβότερα. Η βασική οικονομική λογική του επιχειρήματος επιβεβαιώνεται και από ανεξάρτητες αναλύσεις της ελληνικής φαρμακευτικής αγοράς: οι σχετικά χαμηλές ελληνικές τιμές σε σύγκριση με αρκετές ευρωπαϊκές αγορές έχουν αναγνωριστεί ως παράγοντας που ευνοεί το παράλληλο εμπόριο. Η ελληνική τιμολόγηση των φαρμάκων αναφοράς συνδέεται άλλωστε με τις χαμηλότερες τιμές της Ευρωζώνης.
«Τα φάρμακα είναι δημόσιο αγαθό»
Ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Μαγνησίας έκλεισε τη συνέντευξή του θέτοντας το ζήτημα πέρα από τους αριθμούς και την εμπορική λειτουργία της αγοράς. «Τα φάρμακα είναι δημόσιο αγαθό», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με τους όρους ενός συνηθισμένου εμπορικού προϊόντος και ότι απαιτούνται κανόνες που θα εγγυώνται ισότιμη πρόσβαση όλων των ασθενών στη θεραπεία τους.
Το κρίσιμο ζήτημα, όπως επισήμανε, είναι ότι πίσω από κάθε «έλλειψη» υπάρχει ένας ασθενής. Και για ορισμένους ανθρώπους με σοβαρά ή χρόνια προβλήματα υγείας, ακόμη και μία ημέρα χωρίς την απαραίτητη αγωγή μπορεί να έχει πραγματικές συνέπειες για την υγεία και την ποιότητα της ζωής τους.
«Πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι όλοι οι Έλληνες ασθενείς θα μπορούν ανά πάσα στιγμή να βρουν το φάρμακό τους για να συνεχίσουν τη θεραπεία τους», υπογράμμισε.
