Η κατάθλιψη και το άγχος δεν επηρεάζουν μόνο την ψυχική υγεία, αλλά ενδέχεται να αυξάνουν σημαντικά και τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, ενεργοποιώντας χρόνιους μηχανισμούς στρες που επιδρούν τόσο στον εγκέφαλο όσο και στον οργανισμό. Σύμφωνα με νέα αμερικανική μελέτη, ο αυξημένος αυτός κίνδυνος οφείλεται στην εγκεφαλική δραστηριότητα που σχετίζεται με το στρες, στη δυσλειτουργία του νευρικού συστήματος και στη χρόνια φλεγμονή.
Σε μεγάλη ανάλυση δεδομένων από περισσότερους από 85.000 ενήλικες, διαπιστώθηκε ότι τα άτομα με κατάθλιψη ή άγχος — και ιδίως εκείνα που πάσχουν και από τις δύο καταστάσεις — παρουσίαζαν σημαντικά αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιακής ανεπάρκειας.
Σε ένα υποσύνολο των συμμετεχόντων καταγράφηκαν ενδείξεις αυξημένης δραστηριότητας της αμυγδαλής — ένδειξη υπερενεργοποίησης του συστήματος απόκρισης στο στρες — καθώς και αυξημένη φλεγμονή, παράγοντες που είναι γνωστό ότι συμβάλλουν σε μακροχρόνιες βλάβες των αιμοφόρων αγγείων. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η συναισθηματική υγεία είναι στενά συνδεδεμένη με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και η μείωση του στρες και συναφείς θεραπευτικοί στόχοι θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων.
«Τα ευρήματα αυτά μας δίνουν μια σαφέστερη βιολογική εικόνα για το πώς η συναισθηματική δυσφορία “διεισδύει” στον οργανισμό και επηρεάζει την καρδιαγγειακή υγεία», δήλωσε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Σέιντι Αμποχάσεμ, ερευνητής στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης και στο Ινστιτούτο Καρδιάς και Αγγείων του Mass General Brigham.
«Αυτά τα ευρήματα υπενθυμίζουν στους κλινικούς γιατρούς ότι η ψυχική υγεία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο κομμάτι της εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου. Για τους ασθενείς, το μήνυμα είναι ενθαρρυντικό: η αντιμετώπιση του χρόνιου στρες, του άγχους ή της κατάθλιψης δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ψυχικής ευεξίας, αλλά και ουσιαστική προτεραιότητα για την προστασία της καρδιαγγειακής υγείας» σημείωσε ο Δρ. Αμποχάσεμ.
Η νέα μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από 85.551 εθελοντές. Οι 14.934 εξ αυτών έπασχαν από άγχος και κατάθλιψη μαζί. Οι 15.819 είχαν διαγνωστεί μόνο με το ένα από τα δύο και οι υπόλοιποι δν έπασχαν από κανένα. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων κυμαινόταν από 56 έως 61 ετών. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάμεσο χρονικό διάστημα 3,4 ετών, κατά το οποίο 3.078 εξ αυτών υπέστησαν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο, ή παρουσίασαν καρδιακή ανεπάρκεια.
«Όπως και προηγούμενες μελέτες, έτσι και η δικής μας διαπίστωσε ότι τόσο η κατάθλιψη όσο και το άγχος συνδέονταν με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού», δήλωσε ο ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Αχμέντ Ταγουακόλ, διευθυντής Πυρηνικής Καρδιολογίας στο Ινστιτούτο Καρδιάς και Αγγείων του Mass General Brigham.
«Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο είναι ότι τα άτομα που είχαν διαγνωστεί τόσο με κατάθλιψη όσο και με άγχος διέτρεχαν περίπου 32% υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσους είχαν διαγνωστεί μόνο με μία από τις δύο καταστάσεις. Σημαντικό είναι επίσης ότι οι συσχετίσεις αυτές παρέμειναν ισχυρές ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση διαφορών στον τρόπο ζωής, κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου, όπως το κάπνισμα, ο διαβήτης και η υπέρταση» εξήγησε ο ερευνητής.
Για να διερευνήσουν αν η κατάθλιψη και το άγχος συνδέονται με την υγεία της καρδιάς μέσω συστηματικών αντιδράσεων στρες, οι ερευνητές ανέλυσαν επίσης προηγμένα δεδομένα απεικόνισης του εγκεφάλου, καθώς και βιοδείκτες δραστηριότητας του νευρικού συστήματος και φλεγμονής σε ένα υποσύνολο των συμμετεχόντων. Διαπίστωσαν ότι τα άτομα που είχαν διαγνωστεί με κατάθλιψη ή άγχος, εμφάνιζαν αυξημένη δραστηριότητα στην αμυγδαλή (περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με το στρες), μειωμένη μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού (ένδειξη υπερδραστηριότητας του νευρικού συστήματος) και υψηλότερα επίπεδα CRP στο αίμα (πρωτεΐνη που συνδέεται με τη φλεγμονή).
«Συνολικά, αυτές οι μεταβολές φαίνεται να συνθέτουν μια βιολογική αλυσίδα που συσχετίζει το συναισθηματικό στρες με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο», ανέφερε ο Δρ. Σέιντι Αμποχάσεμ.
«Όταν τα κυκλώματα του στρες στον εγκέφαλο υπερλειτουργούν, διεγείρουν επίμονα τον μηχανισμό που αποκαλείται “πάλεψε ή φύγε”- η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δηλαδή, στην οποία μπαίνει ο οργανισμός όταν αντιλαμβάνεται μια απειλή. Η διέγερση του μηχανισμού αυτού οδηγεί σε αυξημένο καρδιακό ρυθμό, αρτηριακή πίεση και χρόνια φλεγμονή. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και να επιταχύνουν την εμφάνιση καρδιοπάθειας. Αυτό υπογραμμίζει το γεγονός ότι η προστασία της καρδιαγγειακής υγείας δεν αφορά μόνο τη διατροφή ή την άσκηση, αλλά και τη συναισθηματική υγεία» εξήγησε ο ερευνητής.
Επειδή η μελέτη βασίστηκε σε παρατηρησιακά δεδομένα, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν η κατάθλιψη και το άγχος προκαλούν καρδιαγγειακή νόσο ή αν απλώς σχετίζονται με αυτήν.
Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον κατά πόσο παρεμβάσεις όπως θεραπείες μείωσης του στρες, αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να συμβάλουν στην ομαλοποίηση αυτών των εγκεφαλικών και ανοσολογικών δεικτών και, κατ’ επέκταση, στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Circulation: Cardiovascular Imaging.
