Μια ακόμη υπενθύμιση του πόσο δύσκολα αλλάζει στην πράξη η βρετανική γραμμή στο θέμα των Γλυπτών του Παρθενώνα φέρνει σήμερα δημοσίευμα των Financial Times (FT), στο οποίο ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα, εμφανίζεται να απομακρύνεται από την πολύ πιο καθαρή θέση που είχε διατυπώσει στο παρελθόν υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα.
Στη συνέντευξή του στους FT, ο Μπέρναμ υποστηρίζει ότι το ζήτημα αφορά τους επιτρόπους του Βρετανικού Μουσείου και όχι τη βρετανική κυβέρνηση. Η τοποθέτηση αυτή διαφοροποιείται αισθητά από όσα είχε πει το 2023, όταν είχε δηλώσει χωρίς ιδιαίτερες επιφυλάξεις ότι το Βρετανικό Μουσείο θα έπρεπε να στείλει τα Γλυπτά πίσω στην Ελλάδα «χωρίς όρους».
Η μετατόπιση αυτή δεν είναι άγνωστη σε όσους παρακολουθούν το θέμα επί χρόνια. Η επίσημη βρετανική θέση παραμένει σταθερή: η κυβέρνηση δεν προτίθεται να αλλάξει τον Νόμο περί Βρετανικού Μουσείου του 1963 (British Museum Act 1963), ο οποίος περιορίζει τη δυνατότητα οριστικής απομάκρυνσης αντικειμένων από τη συλλογή του Μουσείου. Με άλλα λόγια, το πολιτικό μήνυμα είναι ότι οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να αναζητηθεί μέσα στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και όχι μέσω νομοθετικής παρέμβασης της κυβέρνησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συνομιλίες έχουν σταματήσει. Το αντίθετο. Οι επαφές ανάμεσα στην ελληνική πλευρά και το Βρετανικό Μουσείο συνεχίζονται, με τον όρο πολιτιστική συνεργασία (cultural partnership) να παραμένει στο επίκεντρο. Πρόκειται για μια φόρμουλα που θα μπορούσε να επιτρέψει την παρουσία των Γλυπτών στην Αθήνα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, με σημαντικές ελληνικές αρχαιότητες να εκτίθενται αντίστοιχα στο Λονδίνο.
Είναι, ωστόσο, ακριβώς εδώ που βρίσκεται και η γνωστή δυσκολία του θέματος: άλλο η αναζήτηση μιας πρακτικής συμφωνίας και άλλο η αποδοχή της πάγιας ελληνικής θέσης περί οριστικής επανένωσης των Γλυπτών στην Αθήνα. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο αυτές έννοιες εξακολουθεί να είναι η ουσία της διαπραγμάτευσης.
Πηγή του Βρετανικού Μουσείου, την οποία επικαλούνται οι FT, σημειώνει ότι σε μια διαμάχη που διαρκεί σχεδόν δύο αιώνες προέχει να βρεθεί η σωστή λύση και όχι μια γρήγορη λύση, αφήνοντας σαφές ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται, χωρίς όμως χρονοδιάγραμμα και χωρίς ένδειξη άμεσης συμφωνίας.
Την απογοήτευσή του για τη νέα στάση του πρωθυπουργού εξέφρασε ο λόρδος Εντ Βέιζι, πρόεδρος του Parthenon Project και πρώην υπουργός Πολιτισμού των Συντηρητικών. Υπενθύμισε ότι ο Μπέρναμ είχε στο παρελθόν μιλήσει ανοιχτά για τα οφέλη που θα μπορούσε να έχει και η ίδια η Βρετανία από μια συμφωνία για την επιστροφή των Γλυπτών.
Οι FT επισημαίνουν ακόμη ότι η βρετανική κοινή γνώμη εμφανίζεται πιο θετική από την πολιτική ηγεσία στο ζήτημα της επιστροφής. Σε δημοσκόπηση της JL Partners για το Parthenon Project, το 56% δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα, έναντι 22% που θα προτιμούσε την παραμονή τους στη Βρετανία.
Η ελπίδα, πάντως, ότι ο Άντι Μπέρναμ θα μπορούσε να διαφοροποιηθεί από την πάγια βρετανική γραμμή, στηριζόμενη και στις σαφείς τοποθετήσεις του υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στο παρελθόν, φαίνεται προς το παρόν να διαψεύδεται. Και επαναβεβαιώνεται ένα γνώριμο μοτίβο δεκαετιών: πολλοί Βρετανοί πολιτικοί εμφανίζονται πιο ανοιχτοί στην επιστροφή των Γλυπτών όσο βρίσκονται μακριά από την Ντάουνινγκ Στριτ· όταν όμως περνούν το κατώφλι του αριθμού 10, η θέση τους γίνεται αισθητά πιο προσεκτική και επιστρέφει στο γνώριμο «η απόφαση ανήκει στο Βρετανικό Μουσείο».
Το θέμα, λοιπόν, παραμένει ανοιχτό. Οι συνομιλίες συνεχίζονται, οι προσδοκίες αναπροσαρμόζονται και η τελική έκβαση εξακολουθεί να εκκρεμεί.
