Η ικανότητα να οδηγείς μια χώρα στα πρόθυρα του πολέμου χωρίς να τη βυθίζεις στην άβυσσο, ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της διπλωματίας του ψυχρού πολέμου. Αλλά στις διαφορετικές, πιο ασταθείς εποχές μας – στις οποίες η διαχωριστική γραμμή μεταξύ κρατικών και μη κρατικών φορέων έχει θολώσει και οι επιλογές οπλικών συστημάτων έχουν πολλαπλασιαστεί – ο κόσμος ξαφνικά νοιώθει να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση.
Οι πρώτες έξι ημέρες του πολέμου στο Ιράν κόστισαν στις ΗΠΑ 12,7 δισεκατομμύρια δολάρια και τώρα το Πεντάγωνο επιδιώκει επιπλέον στρατιωτική χρηματοδότηση έως και 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη συνέχεια.
Το πετρέλαιο στα 125 δολάρια το βαρέλι δεν βρίσκεται πλέον μόνο στο πλαίσιο μιας ιρανικής ή ρωσικής φαντασίωσης.
Το στολίδι του Κατάρ, το Ρας Λαφάν – το μεγαλύτερο εργοστάσιο υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο – μπορεί να μην ανοίξει ξανά πλήρως για πέντε χρόνια, με κόστος 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
Άλλες αποθήκες εύφλεκτων ορυκτών καυσίμων στον Περσικό Κόλπο, από το Μπαχρέιν μέχρι το Άμπου Ντάμπι, είναι εκτεθειμένες στα χαμηλού κόστους μη επανδρωμένα αεροσκάφη του Ιράν, ενώ δεν θα πρέπει να παραβλέπεται και το ανθρώπινο κόστος των 18.000 τραυματιών πολιτών και των περισσότερων από 3.000 νεκρών μόνο στο Ιράν.
Το ισλαμικό καθεστώς στην Τεχεράνη, που αγωνίζεται για την επιβίωσή του, είχε προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι αν δεχόταν επίθεση, θα ανταπέδιδε στοχεύοντας αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε να εκπλήσσεται όταν πραγματοποίησε τις απειλές του. Ο εκλιπών ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, από τις αρχές Φεβρουαρίου είχε προειδοποιήσει ότι «οι Αμερικανοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι αν ξεκινήσουν πόλεμο, αυτή τη φορά θα είναι ένας περιφερειακός πόλεμος».
Το Ιράν είχε ξεκαθαρίσει επίσης ότι αν δέχονταν επίθεση οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της χώρας, τότε θα ξεκινούσε μια νέα φάση της σύγκρουσης. Ο Αλί Λαριτζανί, ο δολοφονημένος επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, το είχε θέσει ρητά στα κράτη του Κόλπου και προσπαθούσε να τα πείσει ότι το εθνικό τους συμφέρον δεν έγκειται στο να τάσσονται υπέρ του Ισραήλ.
Η Τεχεράνη δεν έχει καμία ενδοιασμό για την κλιμάκωση του πολέμου και ακριβώς αυτό αποτελεί το ισχυρότερο όπλο της. Ένας Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα: «Υπάρχουν και άλλοι άσσοι που θα φανούν στο τραπέζι την κατάλληλη στιγμή». Αυτή είναι πιθανώς μια αναφορά στις μονάδες αφαλάτωσης του Κόλπου, το κέντρο του εύθραυστου οικοσυστήματος της περιοχής.
Η ηγεσία του Ιράν, μη έχοντας τίποτα να χάσει, επωφελείται από ένα ασύμμετρο πλεονέκτημα φόβου. Για παράδειγμα, στη Ευρώπη, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι την επόμενη μέρα η κύρια ανησυχία θα είναι η ύφεση και η μαζική εισροή προσφύγων από ένα διαλυμένο Ιράν και προειδοποιεί ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προετοιμαστεί να κλείσει τα σύνορά της.
Ομοίως, η αποστολή πολεμικών πλοίων για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ φαίνεται γεμάτη πολιτικό κίνδυνο για τους Ευρωπαίους ηγέτες. Ο Τραμπ μπορεί να ζητά «ομαδική προσπάθεια» για να διασφαλιστεί η ασφάλεια της ζωτικής θαλάσσιας οδού, αλλά η Ευρώπη καλείται να συμμετάσχει στην κλιμάκωση ενός πολέμου για τον οποίο δεν ρωτήθηκε και τις συνέπειες του οποίου προέβλεπε.
Ακόμη και η απήχηση του Αμερικανού προέδρου στην λαϊκιστική ευρωπαϊκή δεξιά βρίσκεται υπό πίεση. Ο Τίνο Χρουπάλα, συν-ηγέτης του γερμανικού ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), σχολιάζει ότι «ο Τραμπ ξεκίνησε ως πρόεδρος ειρήνης και θα καταλήξει ως πρόεδρος πολέμου».
Στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ λέγεται ότι είναι «πιο θυμωμένος από ποτέ». Είναι έξω φρενών με τους Ευρωπαίους συμμάχους του, τους οποίους θεωρεί διστακτικούς και αχάριστους, αλλά και με τους εγχώριους επικριτές του. Είναι έξαλλος με την Τούλσι Γκάμπαρντ, τη διευθύντρια εθνικών πληροφοριών, επειδή κατέθεσε στο Κογκρέσο ότι το Ιράν δεν ανοικοδομούσε τις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου, αλλά και με τον Τζ. Ντ. Βανς, τον αντιπρόεδρο, του οποίου η σιωπή λέει πολλά.
Την ίδια ώρα, στην Τεχεράνη «έχει υπάρξει αλλαγή στο καθεστώς, όχι αλλαγή καθεστώτος, και αυτή η αλλαγή ήταν προς το χειρότερο, προς ένα σκληρότερο, πιο εθνικιστικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που λειτουργεί εντός μιας αποκεντρωμένης δομής διοίκησης» εξηγεί ο Ασλί Αϊντιντασμπάς, μέλος της δεξαμενής σκέψης Brookings Institution της Ουάσινγκτον.
Μεταρρυθμιστές, όπως ο πρώην πρόεδρος του Ιράν Μοχάμεντ Χαταμί, έχουν υποστηρίξει ότι η δολοφονία του Λαριτζανί έχει μειώσει τις πιθανότητες ειρήνης. «Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι όσοι δέχονται βάναυση επίθεση και δολοφονία είναι ακριβώς αυτοί που, εκτός από την γενναία υπεράσπιση της ουσίας του έθνους και της χώρας, είναι ικανοί και πρόθυμοι να επιφέρουν μια αξιοπρεπή ειρήνη, εάν υπάρχει μια τέτοια οδός», δήλωσε ο Χαταμί.
Οι χώρες του Περσικού ήταν διχασμένες ως προς το ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή για την περιοχή: το Ισραήλ ή το Ιράν. Όμως η προθυμία της Τεχεράνης να θυσιάσει τις οικονομίες του Κόλπου την φέρνει αντιμέτωπη με τις ηγεσίες των γειτονικών κρατών, ακόμη και στο Κατάρ και την Τουρκία, τις δύο χώρες που είναι το πιθανότερο ότι θα μπορούσαν να πείσουν την ιρανική ηγεσία να διαπραγματευτεί.
Ο πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε το Ιράν έκανε λάθος υπολογισμούς αν πίστευε ότι τα κράτη του Κόλπου ήταν ανίκανα να αντιδράσουν στις ενέργειές του. «Η λίγη εμπιστοσύνη που υπήρχε πριν έχει διαλυθεί εντελώς και μάλιστα σε πολλαπλά επίπεδα», είπε.
Πηγή: The Guardian
