Ένα σήμα 10 δευτερολέπτων από ένα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία του σύμπαντος έχει ανιχνευθεί από την ανθρωπότητα και οι επιστήμονες εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν την προέλευσή του.
Δύο δορυφόροι έχουν επιβεβαιώσει ότι το μυστηριώδες σήμα προήλθε από ένα σημείο 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη, πιθανώς από μια σουπερνόβα που εξερράγη όταν το σύμπαν ήταν μόλις 730 εκατομμύρια ετών.
Όσο πιο μακριά βρίσκεται κάτι στο διάστημα, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται το φως (ή το σήμα) του για να φτάσει σε εμάς, οπότε όταν οι άνθρωποι βλέπουν μια πολύ μακρινή έκρηξη ή ένα αστέρι, στην πραγματικότητα βλέπουμε αυτό που συνέβη εκεί πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, σαν μια μηχανή του χρόνου που μας δείχνει το παρελθόν.
Σε αυτή την περίπτωση, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτή η έκρηξη ακτίνων γάμμα υψηλής ενέργειας, την οποία ονόμασαν GRB 250314A, προήλθε από την παλαιότερη σουπερνόβα που έχει καταγραφεί από την αυγή του χρόνου.
Οι ακτίνες γάμμα είναι αόρατες και εξαιρετικά ισχυρές μορφές φωτός. Είναι η πιο δυναμική πηγή ακτινοβολίας που είναι γνωστή στο σύμπαν, η οποία παράγεται από τεράστιες αστρικές εκρήξεις.
Οι επιστήμονες δεν είναι ακόμα σίγουροι για το γιατί αυτή η αρχαία σουπερνόβα από το πρώιμο σύμπαν μοιάζει σχεδόν ακριβώς με τα εκρηγνυόμενα αστέρια που βλέπουμε σήμερα στο κοντινό μας σύγχρονο σύμπαν.
Αν αυτή η έκρηξη είναι η πραγματική πηγή του σήματος, οι ερευνητές της NASA και της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) αναμένουν τα πρώιμα αστέρια να είναι μεγαλύτερα, θερμότερα και να παράγουν πολύ πιο ασταθείς εκρήξεις από ό,τι υποδηλώνει το μυστηριώδες σήμα.
Ο Άντριου Λέβαν, κύριος συγγραφέας μιας νέας μελέτης για το σήμα από το Πανεπιστήμιο Radboud στην Ολλανδία, δήλωσε: «Υπάρχουν μόνο λίγες εκρήξεις ακτίνων γάμμα τα τελευταία 50 χρόνια που έχουν ανιχνευθεί στο πρώτο δισεκατομμύριο χρόνια του σύμπαντος. Αυτό το συγκεκριμένο γεγονός είναι πολύ σπάνιο και πολύ συναρπαστικό».
Το σήμα ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στις 14 Μαρτίου 2025, όταν ο δορυφόρος Space Variable Objects Monitor (SVOM) το εντόπισε ως μια ξαφνική λάμψη υψηλής ενέργειας από το βαθύ διάστημα.
Ωστόσο, μόλις πρόσφατα δημοσιεύθηκαν δύο μελέτες σχετικά με την πιθανή πηγή αυτού του μακρινού σήματος.
Ο ανιχνευτής είναι ένα κοινό έργο επιστημόνων από τη Γαλλία και την Κίνα, σχεδιασμένο για να εντοπίζει αυτού του είδους τις εκρήξεις σε όλο το σύμπαν.
Το σήμα που κατέγραψαν οι επιστήμονες ήταν μια σύντομη, ισχυρή έκρηξη ακτίνων γάμμα, οι οποίες είναι αόρατα κύματα ενέργειας ισχυρότερα από τις ακτίνες Χ και ικανά να διαπερνούν το ανθρώπινο σώμα, προκαλώντας βλάβες στα κύτταρα, στο DNA και στους ιστούς.
Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτή η έκρηξη προήλθε πιθανώς από ένα αστέρι που εξερράγη 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη, οι ακτίνες γάμμα που έφτασαν στη Γη ήταν πολύ αδύναμες για να αποτελέσουν κίνδυνο για τους ανθρώπους.
Αυτή η έκρηξη διήρκεσε μόνο περίπου 10 δευτερόλεπτα, επειδή οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα είναι σαν γρήγορα πυροτεχνήματα στο διάστημα, που απελευθερώνουν μια τεράστια ποσότητα ενέργειας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα πριν σβήσουν.
Σε αντίθεση με τον τυχαίο θόρυβο ή το στατικό υπόβαθρο στο διάστημα, που είναι σταθερό και αδύναμο, αυτές οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα ξεχωρίζουν ως εξαιρετικά φωτεινές, εστιασμένες ακτίνες με ένα μοναδικό μοτίβο που οι ανθρώπινοι δορυφόροι έχουν κατασκευαστεί για να αναγνωρίζουν.
Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST) της NASA επιβεβαίωσε την ανακάλυψη περίπου τρεισήμισι μήνες αργότερα, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2025, λαμβάνοντας λεπτομερείς εικόνες και μετρήσεις της εξασθενημένης λάμψης της έκρηξης, η οποία ήταν ακόμα ορατή στο διάστημα.
«Μόνο το Webb μπορούσε να δείξει άμεσα ότι αυτό το φως προέρχεται από μια σουπερνόβα — ένα τεράστιο αστέρι που καταρρέει», πρόσθεσε ο καθηγητής Λέβαν σε μια ανακοίνωση της NASA.
Άλλες πηγές μυστηριώδους διαστημικού θορύβου όπως αυτός μπορεί να περιλαμβάνουν ηλιακές εκλάμψεις ή κοσμικές ακτίνες, αλλά οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα είναι πολύ πιο σπάνιες και προέρχονται από τεράστια γεγονότα όπως εκρήξεις αστεριών, τα οποία οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν δισεκατομμύρια χρόνια μετά την εμφάνισή τους.
Ο Λέβαν πρόσθεσε ότι το JWST είναι τόσο προηγμένο που οι επιστήμονες πιστεύουν ότι θα είναι σε θέση να εντοπίσει περισσότερα σήματα από την εποχή που το σύμπαν ήταν μόνο το 5% της σημερινής του ηλικίας, η οποία είναι περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια.
Μέχρι στιγμής, οι επιστήμονες γνωρίζουν πολύ λίγα για το πρώτο δισεκατομμύριο χρόνια του σύμπαντος, για το τι συνέβαινε στο διάστημα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ή για το πώς συμπεριφέρονταν και πέθαιναν τα αστέρια σε όλο το σύμπαν.
Μέχρι τώρα, πιστευόταν ότι μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, την τεράστια έκρηξη που θεωρείται ότι έδωσε την αρχή σε όλα όσα υπάρχουν, τα πρώτα αστέρια είχαν πολύ μικρότερη διάρκεια ζωής και περιείχαν λιγότερα στοιχεία από τα αστέρια όπως ο ήλιος μας σήμερα.
Ωστόσο, τον Δεκέμβριο του 2025, οι νέες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο Astronomy & Astrophysics ανέλυσαν λεπτομερείς παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο Webb και διαπίστωσαν ότι αυτή η σουπερνόβα, 730 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, είχε την ίδια φωτεινότητα και ακτινοβολία με τα αστέρια που εξερράγησαν δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα.
Πηγή: dailymail.co.uk
