Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, τάχθηκε υπέρ μιας ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στο εμπόριο με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη. Σε συνέντευξή της στους Irish Times, συνέκρινε την κατάσταση στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη με την κατοχή της Κριμαίας από τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να εφαρμόσει τις ίδιες αρχές και στις δύο περιπτώσεις.
Η τοποθέτηση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας αναμένεται να αναζωπυρώσει τη συζήτηση στις Βρυξέλλες για την επιβολή περιορισμών στο εμπόριο προϊόντων που προέρχονται από ισραηλινούς οικισμούς, οι οποίοι θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η Κάγια Κάλας για το εμπόριο με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς
«Μια απαγόρευση του εμπορίου με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς σε ολόκληρη την ΕΕ θα ήταν μια στάση αρχών», δήλωσε χαρακτηριστικά η Κάγια Κάλας. Αναφερόμενη στην πολιτική που ακολούθησε η Ένωση μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, εξήγησε ότι η ΕΕ δεν αναγνώρισε την παράνομη κατοχή και διέκοψε το εμπόριο με προϊόντα που προέρχονταν από την περιοχή.
«Όταν η Κριμαία κατελήφθη, ήταν σαφές ότι αυτό ήταν παράνομο. Δεν το αναγνωρίσαμε και σταματήσαμε το εμπόριο με οποιαδήποτε προϊόντα προέρχονταν από την Κριμαία. Θα πρέπει να έχουμε την ίδια στάση αρχών και να σταματήσουμε το εμπόριο με τα κατεχόμενα εδάφη», πρόσθεσε.
Η δήλωση αυτή αποτυπώνει την άποψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να εφαρμόζει ενιαία κριτήρια σε περιπτώσεις παράνομης κατοχής ή προσάρτησης εδαφών, ανεξάρτητα από το ποια πλευρά εμπλέκεται. Παράλληλα, όμως, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την ισραηλινή πλευρά, καθώς θεωρείται ότι εξισώνει διαφορετικές ιστορικές και πολιτικές πραγματικότητες.
Η αντίδραση του Ισραήλ
Η αποστολή του Ισραήλ στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ χαρακτήρισε τα σχόλια της Κάγια Κάλας «βαθιά ατυχή». Σε ανακοίνωσή της υποστήριξε ότι είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτή μια άμεση παραλληλία ανάμεσα στο Δυτικό Τείχος και την Εβραϊκή Συνοικία στην Ιερουσαλήμ και στην κατάσταση που επικρατεί στην Κριμαία.
«Ειδικά σήμερα, την παραμονή της Εβραϊκής Πρωτοχρονιάς, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι η Κάλλας θα έκανε μια άμεση παραλληλία μεταξύ του Δυτικού Τείχους και της Εβραϊκής Συνοικίας στην Ιερουσαλήμ με την κατάσταση στην Κριμαία, ανεξάρτητα από την προσωπική της κοσμοθεωρία», ανέφερε η ισραηλινή αποστολή.
Η αντίδραση υπογραμμίζει το βάθος της διαφωνίας γύρω από το καθεστώς των εδαφών και των οικισμών, αλλά και τον ευαίσθητο χαρακτήρα του ζητήματος για την ισραηλινή κοινωνία. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο εμπορικά μέτρα, αλλά συνδέεται άμεσα με τις διαφορετικές ερμηνείες για το διεθνές δίκαιο, την ασφάλεια και το ιστορικό δικαίωμα στην περιοχή.
Οι διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η Κάγια Κάλας έχει εδώ και καιρό εκφράσει την υποστήριξή της προς τα κράτη-μέλη που ζητούν να ασκηθεί πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να εξετάσει την απαγόρευση ή τον περιορισμό του εμπορίου με εδάφη που κατέχονται παράνομα από το Ισραήλ. Ωστόσο, η πρόταση έχει διχάσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και έχει προκαλέσει εντάσεις στις σχέσεις της με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Μέχρι στιγμής, η πολιτική υποστήριξη της Κάγια Κάλας δεν έχει οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην προώθηση συγκεκριμένων μέτρων. Τον Ιούλιο, μόνο μειοψηφία υπουργών Εξωτερικών τάχθηκε υπέρ της άμεσης κατάθεσης προτάσεων για ψηφοφορία.
Η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Σουηδία έχουν πιέσει για την επιβολή περιορισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Άλλες χώρες, ωστόσο, όπως η Τσεχία, έχουν προαναγγείλει ότι θα αντιταχθούν σε οποιεσδήποτε νέες κυρώσεις. Η απαίτηση για ομοφωνία σε τέτοιου είδους αποφάσεις καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την υιοθέτηση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής.
Νέα πρωτοβουλία για εμπορικές κυρώσεις
Παρά τις διαφωνίες, η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μέσα στην εβδομάδα, όταν οκτώ χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιρλανδία, συμφώνησαν με το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά να προχωρήσουν σε εμπορικές κυρώσεις για τους ισραηλινούς οικισμούς.
Η συμφωνία αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει διαμορφωθεί κοινή ευρωπαϊκή θέση, δείχνει όμως ότι αυξάνεται η πίεση για τη λήψη μέτρων. Οι χώρες που στηρίζουν τους περιορισμούς θεωρούν ότι η απαγόρευση εμπορικών συναλλαγών με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς θα αποτελούσε συνεπή εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στην παράνομη κατοχή εδαφών.
Από την άλλη πλευρά, οι χώρες που αντιδρούν φοβούνται ότι τέτοιες κυρώσεις θα επιβαρύνουν περαιτέρω τις σχέσεις της ΕΕ με το Ισραήλ και θα περιορίσουν τον ρόλο της Ένωσης ως πιθανού διαμεσολαβητή στην περιοχή. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν οι πιέσεις θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένη πρόταση της Κομισιόν ή αν οι εσωτερικές διαφωνίες θα μπλοκάρουν για ακόμη μία φορά τη διαδικασία.
Σε κάθε περίπτωση, η παρέμβαση της Κάγια Κάλας επαναφέρει στο επίκεντρο το ερώτημα αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα υιοθετήσει μια ενιαία στάση αρχών απέναντι στο εμπόριο με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς ή αν οι διαφορετικές θέσεις των κρατών-μελών θα συνεχίσουν να εμποδίζουν τη λήψη κοινών αποφάσεων.
