Στην αυγή της δεύτερης εκατονταετίας της, η Ακαδημία Αθηνών επιχείρησε ένα βήμα ουσιαστικής εξωστρέφειας με σαφή διεθνή φιλοδοξία. Το Εναρκτήριο Συμπόσιο του «Διεθνούς Κοινού των Ακαδημιών», που πραγματοποιήθηκε στις 9 και 10 Φεβρουαρίου στο ιστορικό νεοκλασικό μέγαρο της οδού Πανεπιστημίου, ολοκληρώθηκε σηματοδοτώντας την επίσημη έναρξη ενός νέου θεσμού, ο οποίος φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σταθερό σημείο αναφοράς για τον παγκόσμιο διάλογο της γνώσης.
Το «Διεθνές Κοινόν των Ακαδημιών» συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία της Ακαδημίας Αθηνών και ήδη αριθμεί μέλη από 37 ακαδημίες του κόσμου. Η σύστασή του συνέπεσε με τη συμπλήρωση εκατό ετών από την ίδρυση της Ακαδημίας, προσδίδοντας στο εγχείρημα ισχυρό συμβολικό φορτίο. Η έμπνευση αντλείται από τις αξίες της Ακαδημίας του Πλάτωνος και η φιλοδοξία είναι σαφής. Να δημιουργηθεί ένας διαρκής, τετραετής κύκλος συναντήσεων που θα γεφυρώνει τις θετικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες με τις τέχνες και τα γράμματα.
Η θεματική του Συμποσίου κινήθηκε σε ένα ευρύ φάσμα που αντανακλά τις αγωνίες της εποχής. Η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η ανθεκτικότητα των κοινωνιών στο Ανθρωπόκαινο αποτέλεσαν βασικούς άξονες συζήτησης, επιβεβαιώνοντας τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της πρωτοβουλίας.
Διεπιστημονικός διάλογος για τις προκλήσεις του παρόντος
Στις εργασίες συμμετείχαν διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί, επιστήμονες και διανοούμενοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ των οποίων οι Λουκάς Παπαδήμος, Jeffrey D. Sachs, Άγγελος Συρίγος, Φοίβη Κουντούρη, Μανόλης Κορρές, Μιχάλης Κοσμόπουλος, Didier Viviers, Πασχάλης Κιτρομηλίδης, Χρήστος Ζερεφός, Petteri Taalas, Guy Brasseur, Ανδρέας Καραμάνος, David Holton, Θεόδωρος Παπαγγελής, Tim Whitmarsh, Xinwei Li, Άρης Ροζάκης, Κωνσταντίνος Συνολάκης, Γεωργία Δεστούνη, Ιωάννης Ηλιόπουλος, Εμμανουήλ Φλωράτος, Ελένη Κουντούρη και Νίκος Πετρόχειλος.
Οι παρεμβάσεις κινήθηκαν από την ανάλυση της καινοτομίας και των προοπτικών της ευρωπαϊκής οικονομίας έως τον ηθικό άξονα της βιώσιμης ανάπτυξης σε παγκόσμια κλίμακα. Συζητήθηκαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στον Εύξεινο Πόντο, οι μετασχηματισμοί προς τη βιωσιμότητα, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης τόσο στην αρχαιολογική έρευνα όσο και ευρύτερα στις επιστήμες, καθώς και η σχέση της τεχνολογικής προόδου με τον ανθρωπισμό.
Ιδιαίτερα, στο πλαίσιο της θεματικής ενότητας «Τεχνητή Νοημοσύνη, Ανθρώπινη Υγεία και Ευφυΐα», υπό την προεδρία του Σταμάτιου Κριμιζή, συμμετείχαν οι Michael I. Jordan, Prabhakar Raghavan, Χρίστος Η. Παπαδημητρίου και Στυλιανός Αντωναράκης. Οι εισηγήσεις επικεντρώθηκαν στις πολλαπλές διαστάσεις της τεχνητής νοημοσύνης, από την οικονομική και συλλογική της θεώρηση έως τη συμβολή της στην έρευνα της επιστήμης των υπολογιστών, τα όρια της μηχανικής μάθησης σε σχέση με τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου και τις προοπτικές της γονιδιωματικής ιατρικής στο μέλλον της υγείας.
Η κλιματική κρίση βρέθηκε επίσης στο προσκήνιο. Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Διεθνούς Κοινού των Ακαδημιών, κ. Χρήστος Ζερεφός, ανέπτυξε τις προσπάθειες που γίνονται για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στη Μεσόγειο.
Ζητήματα φυσικών καταστροφών και διαχείρισης κρίσεων συμπλήρωσαν την ατζέντα, ενώ οι εργασίες έκλεισαν με παρεμβάσεις που κινήθηκαν από την κλασική έως τη σύγχρονη φυσική και με την παρουσίαση της Ακαδημίας Πλάτωνος ως ζωντανού αρχαιολογικού και αστικού τοπίου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η δράση του «Διεθνούς Κοινού των Ακαδημιών» θα κορυφώνεται ανά τετραετία με τη διοργάνωση της Παγκόσμιας Ολυμπιάδας του Πνεύματος, με στόχο την ανάδειξη της Αθήνας και του χώρου της Ακαδημίας του Πλάτωνος ως διαχρονικών σημείων αναφοράς για τον διεθνή διάλογο της γνώσης. Σε μια περίοδο όπου οι παγκόσμιες προκλήσεις διαπερνούν σύνορα και επιστημονικά πεδία, το στοίχημα για τη νέα αυτή πρωτοβουλία δεν είναι μόνο η θεσμική της καθιέρωση, αλλά η ουσιαστική της συμβολή σε έναν διάλογο με πραγματικό αντίκτυπο.
