Η έλλειψη νάφθας, που προκλήθηκε από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, διαταράσσει τη βιομηχανική παραγωγή και την αγορά καταναλωτικών αγαθών στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Οι χώρες της Ασίας αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις νάφθας, ενός πετρελαϊκού παραγώγου που χρησιμοποιείται σε πολλά προϊόντα- από την οικιακή πλαστική μεμβράνη μέχρι τα βιομηχανικά μελάνια και τις ιατρικές συσκευές.
Αρχικά, η παγκόσμια ανησυχία για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή επικεντρώθηκε στην εκτίναξη των τιμών του αργού πετρελαίου και των καυσίμων. Στην Ανατολική Ασία, όμως, η έλλειψη νάφθας αναδείχθηκε στην πρώτη μεγάλη βιομηχανική κρίση. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές νάφθας από το Κατάρ και το Κουβέιτ, οι οποίες έχουν διακοπεί λόγω του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ που διαρκεί περισσότερο από δύο μήνες. Ακόμη και η νάφθα που παράγεται σε ασιατικά διυλιστήρια προέρχεται συχνά από αργό πετρέλαιο που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Οι οικονομικές συνέπειες είναι ήδη ορατές. Στην Ιαπωνία, εταιρείες τροφίμων που αδυνατούν να εξασφαλίσουν σταθερές προμήθειες νάφθας, στρέφονται σε ασπρόμαυρες συσκευασίες προκειμένου να εξοικονομήσουν μελάνι. Παράλληλα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας ενόψει του Ιουνίου, όταν- σύμφωνα με ειδικούς- οι ελλείψεις ενδέχεται να επηρεάσουν ευρύτερα τη βιομηχανική παραγωγή.
Σύμφωνα με τον Τόμπι Γουίτινγκτον, επικεφαλής οικονομολόγο της εταιρείας συμβούλων Oxford Economics, η νάφθα αποτελεί πλέον «τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου οι κρίσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα- εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή- επηρεάζουν ήδη ολόκληρη την οικονομία». Όπως εξηγεί στους New York Times, «επηρεάζει τα πάντα» και γι’ αυτό αρχίζει να πλήττει τόσο σκληρά τις οικονομίες».
Τι είναι η νάφθα και γιατί υπάρχει έλλειψη;
Η νάφθα είναι προϊόν διύλισης αργού πετρελαίου. Όταν θερμαίνεται σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, διασπάται σε βασικές πετροχημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πλαστικού, συνθετικού καουτσούκ, εξειδικευμένων μελανιών και διαλυτών. Επειδή αποτελεί θεμελιώδες υλικό για αναρίθμητα χημικά προϊόντα, συχνά αποκαλείται το «αλεύρι» ή το «ρύζι» της βιομηχανίας.
Η Ασία εξαρτάται εδώ και δεκαετίες από τη Μέση Ανατολή για τον εφοδιασμό της. Η Ιαπωνία εισάγει το μεγαλύτερο μέρος της νάφθας που καταναλώνει και περίπου τα τρία τέταρτα αυτών των εισαγωγών προέρχονται από χώρες της Μέσης Ανατολής. Ακόμη και η εγχώρια παραγωγή της βασίζεται σε αργό πετρέλαιο, του οποίου πάνω από το 90% προέρχεται επίσης από τη Μέση Ανατολή.
Από τότε που έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, περισσότερο από το 80% των παραδοσιακών γραμμών εφοδιασμού της Ιαπωνίας για τελικά προϊόντα νάφθας έχουν διαταραχθεί απότομα. Σύμφωνα με την Oxford Economics, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι σήμερα οι πιο ευάλωτες χώρες στις διαταραχές αυτές.
Ποιες επιπτώσεις προκαλούν οι ελλείψεις;
Στην Ιαπωνία, οι επιχειρήσεις προσπαθούν να περιορίσουν την κατανάλωση νάφθας όσο το δυνατόν περισσότερο. Μεγάλες εταιρείες τροφίμων έχουν ήδη επανασχεδιάσει τις συσκευασίες τους ώστε να χρησιμοποιούν λιγότερο μελάνι. Ορισμένα σούπερ μάρκετ αναφέρουν ελλείψεις σε καθημερινά είδη όπως η πλαστική μεμβράνη. Παράλληλα, αυξάνονται οι τιμές στις βρεφικές πάνες και καθυστερούν κατασκευαστικά έργα λόγω έλλειψης ρητινών και δομικών υλικών που παράγονται από νάφθα.
Στη Νότια Κορέα, οι πετροχημικές βιομηχανίες έχουν μειώσει σημαντικά την παραγωγή τους. Ορισμένες εταιρείες αδυνατούν να τηρήσουν συμβόλαια προμήθειας προς αυτοκινητοβιομηχανίες και εταιρείες ηλεκτρονικών. Έχουν επίσης αναφερθεί περιπτώσεις καταναλωτών που συσσωρεύουν καθημερινά αγαθά όπως πλαστικές σακούλες.
Μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο η κρίση να επεκταθεί σε ευαίσθητους τομείς, όπως ο ιατρικός εξοπλισμός. Σε αντίθεση με τις απλές πλαστικές συσκευασίες, τα ιατρικά πλαστικά δεν μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα. Τον προηγούμενο μήνα, ομάδες ασθενών και γιατρών στην Ιαπωνία ζήτησαν από το υπουργείο Υγείας να εντοπίσει ποιες αλυσίδες προμήθειας ιατρικού εξοπλισμού κινδυνεύουν περισσότερο.
Πώς αντιδρούν οι κυβερνήσεις;
Οι κυβερνήσεις της Ασίας προσπαθούν να καθησυχάσουν την κοινή γνώμη, ενώ ταυτόχρονα αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας εκτός Μέσης Ανατολής.
Η Νότια Κορέα αύξησε τις εισαγωγές νάφθας από τη Ρωσία, ενώ η Ιαπωνία στράφηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, Ιάπωνες αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι έχουν εξασφαλιστεί οι απαραίτητες ποσότητες και ότι οι αναφερόμενες διακοπές εφοδιασμού απλώς αντικατοπτρίζουν σημεία συμφόρησης στο εγχώριο δίκτυο διανομής. Παρ’ όλα αυτά, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η κυβέρνηση υποβαθμίζει τον κίνδυνο για άλλους κλάδους της οικονομίας. Τα ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης δημοσιεύουν πλέον εκτενή ρεπορτάζ που εξηγούν τι είναι η νάφθα και πώς η έλλειψή της μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα των πολιτών. Μάλιστα, δημοσκόπηση της Kyodo News έδειξε ότι περισσότερο από το 70% των πολιτών ανησυχεί για τις διαταραχές στον εφοδιασμό νάφθας.
Ο σύμβουλος της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Φυσικών Πόρων και Ενέργειας, Χαρουχίκο Σακάι, δήλωσε ότι υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις πως η χώρα έχει εξασφαλίσει επαρκείς εναλλακτικές προμήθειες εν μέσω ενός εντεινόμενoυ παγκόσμιου ανταγωνισμού για νάφθα. Σύμφωνα με στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Οικονομικών, οι εισαγωγές νάφθας μειώθηκαν τον Απρίλιο κατά 79% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
«Αν ο πόλεμος παραταθεί, είναι πολύ πιθανό μέχρι τον Ιούνιο να εκτοξευθεί ο αριθμός των επιχειρήσεων που θα βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρές διακοπές στην παραγωγή», δήλωσε.
«Προς το παρόν», είπε, «δεν βλέπω κανέναν άλλο τρόπο ανάκαμψης από την τρέχουσα κατάσταση της Ιαπωνίας εκτός από την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ».
Επηρεάζεται η δημοτικότητα της ιαπωνικής κυβέρνησης;
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η χώρα αναζητά εναλλακτικές πηγές πετρελαίου και αντιστάθηκε στις εκκλήσεις για μείωση της κατανάλωσης που έχουν αναγκαστεί να κάνουν ορισμένες ασιατικές χώρες.
Τα ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης αναφέρει ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης, οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού γίνονται ήδη αισθητές σε τομείς όπως οι κατασκευές, το στεγνό καθάρισμα, η επεξεργασία τροφίμων και η παραγωγή χρωμάτων.
Η δημοτικότητα της κυβέρνησης της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι σημείωσε πτώση 2,5 ποσοστιαίων μονάδων, φτάνοντας στο 61,3%, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Kyodo News. Παρότι η μείωση αυτή έρχεται μετά την πολύ υψηλή στήριξη που είχε καταγραφεί αμέσως μετά τη σαρωτική εκλογική της νίκη τον Φεβρουάριο, η κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να επηρεάζει ολοένα περισσότερο το πολιτικό κλίμα.
