Οι Ελβετοί ψηφοφόροι θα προσέλθουν στις κάλπες στις 27 Σεπτεμβρίου για να αποφασίσουν εάν η χώρα θα πρέπει να υιοθετήσει μια πιο αυστηρή μορφή ουδετερότητας, η οποία θα περιόριζε επίσης την ικανότητα επιβολής οικονομικών κυρώσεων ή συνεργασίας με το ΝΑΤΟ, αναφέρει το Reuters.
Το δημοψήφισμα πραγματοποιείται εν μέσω μιας ολοένα και πιο έντονης συζήτησης σχετικά με το καθεστώς ουδετερότητας της Ελβετίας, αφότου η Βέρνη ευθυγραμμίστηκε με τις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022.
Αφίσες με περιστέρια ειρήνης και μηνύματα που προτρέπουν τους ψηφοφόρους να απορρίψουν τον πόλεμο έχουν εμφανιστεί σε πολλά μέρη της χώρας κατά τη διάρκεια της εκστρατείας για το δημοψήφισμα.
Η εκστρατεία υποστηρίζεται από το Κρεμλίνο, σύμφωνα με το Reuters και οι επικριτές προειδοποιούν ότι η υιοθέτηση αυστηρότερων κανόνων για την ουδετερότητα θα μπορούσε να αποξενώσει την Ελβετία από τους Ευρωπαίους γείτονές της.
Οι δημοσκοπήσεις μέχρι στιγμής δείχνουν απόρριψη της πρότασης. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 62% των ψηφοφόρων αντιτάχθηκε στην πρωτοβουλία, ενώ το 36% την υποστήριξε. Αλλά το χάσμα θα μπορούσε να μειωθεί καθώς η εκστρατεία εντείνεται ενόψει του δημοψηφίσματος.
Η ουδετερότητα της Ελβετίας έχει αναγνωριστεί διεθνώς από το 1815 και αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Το καθεστώς αυτό έχει κρατήσει την Ελβετία έξω από δύο παγκόσμιους πολέμους τον 20ό αιώνα. Ωστόσο, οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι η παραδοσιακή ουδετερότητα έχει διαβρωθεί από αποφάσεις που έλαβαν οι αρχές της Βέρνης από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Κρίστοφ Μπλόχερ, ένας βετεράνος πολιτικός και υποστηρικτής του Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος (SVP), το οποίο υποστηρίζει την εκστρατεία για αυστηρότερη ουδετερότητα, λέει ότι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση το παραδοσιακό καθεστώς της χώρας. «Η Ελβετία δεν έχει κάνει πόλεμο εδώ και 200 χρόνια επειδή ήταν πάντα ένοπλη και ουδέτερη», δήλωσε ο Blocher στο Reuters.
Η Ελβετία έχει επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, σε μεγάλο βαθμό σύμφωνα με τα μέτρα που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τους υποστηρικτές της αυστηρής ουδετερότητας, η απόφαση αποτελεί απόκλιση από την παραδοσιακή πολιτική της χώρας.
Οι όροι της ελβετικής ουδετερότητας δεν ορίζονται ρητά στο Σύνταγμα. Το νομικό πλαίσιο ορίζεται, μεταξύ άλλων, από τις Συμβάσεις της Χάγης του 1907, οι οποίες καθορίζουν τις υποχρεώσεις των ουδέτερων κρατών, συμπεριλαμβανομένης της μη χρήσης του εδάφους τους για στρατιωτικούς σκοπούς και της διατήρησης της αμεροληψίας έναντι των κρατών που βρίσκονται σε σύγκρουση.
Ο Μπλόχερ, ο οποίος έχει ηγηθεί στο παρελθόν της εκστρατείας κατά των στενότερων δεσμών της Ελβετίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζει ότι η τρέχουσα πολιτική της κυβέρνησης υπονομεύει την ουδετερότητα. Κατά την άποψή του, η Ρωσία ήδη θεωρεί την Ελβετία μέρος του δυτικού στρατοπέδου λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Μόσχα.
«Από νομικής άποψης, η «ευέλικτη ουδετερότητα» σημαίνει απολύτως καμία ουδετερότητα», δήλωσε η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, η οποία επέκρινε την ευθυγράμμιση της Ελβετίας με τις κυρώσεις που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της Ρωσίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Από την άλλη πλευρά, ειδικοί στην εξωτερική πολιτική προειδοποιούν ότι η μετατροπή της ουδετερότητας σε έναν άκαμπτο συνταγματικό κανόνα θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιδρά στις διεθνείς εξελίξεις.
Ο Λοράν Γκότσελ, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, πιστεύει ότι τα μηνύματα που χρησιμοποιούνται στην εκστρατεία του δημοψηφίσματος μπορεί να είναι ελκυστικά για τους ψηφοφόρους που δεν γνωρίζουν λεπτομερώς πώς λειτουργεί η ελβετική ουδετερότητα. «Η ουδετερότητα δεν είναι δόγμα. Για την Ελβετία, δικαιολογείται να είναι ουδέτερη, αλλά το πώς θα το διαχειρίζεται αυτό θα πρέπει να είναι στη διακριτική ευχέρεια της κυβέρνησης και όχι να ορίζεται στο Σύνταγμα», εξήγησε ο Γκότσελ.
Το δημοψήφισμα της 27ης Σεπτεμβρίου θα δείξει επομένως εάν η πλειοψηφία των Ελβετών πιστεύει ότι η παραδοσιακή ουδετερότητα της χώρας θα πρέπει να προστατεύεται από αυστηρότερους συνταγματικούς περιορισμούς ή εάν θα πρέπει να διατηρηθεί το ισχύον σύστημα, το οποίο αφήνει στην κυβέρνηση ένα ορισμένο βαθμό ελευθερίας λήψης αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική.
