Η εμμηνόπαυση φαίνεται να συνδέεται με αλλαγές στον εγκέφαλο παρόμοιες με εκείνες που παρατηρούνται στη νόσο Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση ότι η απώλεια ορμονών κατά την εμμηνόπαυση μπορεί να παίζει ρόλο στο γεγονός ότι οι γυναίκες εμφανίζουν γενικά μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας σε σχέση με τους άνδρες.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, βασίστηκε σε δεδομένα σχεδόν 125.000 γυναικών, εκ των οποίων περίπου 11.000 υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Η χρήση ορμονικής υποκατάστασης (HRT) δεν φάνηκε να εμποδίζει την απώλεια φαιάς ουσίας.
Η καθηγήτρια Barbara Sahakian, επικεφαλής συγγραφέας από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε: «Οι περιοχές του εγκεφάλου όπου παρατηρήσαμε αυτές τις διαφορές είναι αυτές που τείνουν να επηρεάζονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ».
«Η εμμηνόπαυση θα μπορούσε να κάνει αυτές τις γυναίκες ευάλωτες αργότερα. Αν και δεν αποτελεί ολόκληρη την ιστορία, μπορεί να εξηγήσει γιατί βλέπουμε σχεδόν διπλάσιες περιπτώσεις άνοιας στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες».
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι εγκεφαλικές αλλαγές εντοπίστηκαν:
- στον ιππόκαμπο, περιοχή με καθοριστικό ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη
- στον ενδορινικό φλοιό, ο οποίος είναι απαραίτητος για τον σχηματισμό αναμνήσεων και τον χωρικό προσανατολισμό
- στον πρόσθιο προσαγωγό φλοιό, που συμβάλλει στην προσοχή και στη ρύθμιση των συναισθημάτων
Η φαιά και η λευκή ουσία αποτελούν βασικά συστατικά του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Η φαιά ουσία περιλαμβάνει τα σώματα των νευρικών κυττάρων και τους δενδρίτες τους, που επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ γειτονικών νευρώνων. Η λευκή ουσία αποτελείται από μακριούς άξονες νευρώνων, οι οποίοι μεταφέρουν σήματα σε πιο απομακρυσμένες περιοχές του νευρικού συστήματος.
Όσον αφορά την ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT), η μελέτη δεν έδειξε ότι η χρήση της προλαμβάνει την απώλεια φαιάς ουσίας. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του NHS, η HRT μπορεί να χορηγηθεί για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις και τα προβλήματα ύπνου. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η κατανόηση των επιπτώσεων της εμμηνόπαυσης και της HRT στον εγκέφαλο, τη μνήμη και τη διάθεση παραμένει περιορισμένη.
Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι γυναίκες που λάμβαναν HRT είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίζουν κακή ψυχική υγεία. Παρ’ όλα αυτά, πολλές από αυτές παρουσίαζαν ήδη ψυχικές δυσκολίες πριν τους χορηγηθεί η θεραπεία. Η συν-ερευνήτρια Dr Christelle Langley υπογράμμισε τη σημασία της αναγνώρισης των πολλαπλών προκλήσεων που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο. «Δεν πρέπει να ντρέπεσαι να ενημερώνεις τους άλλους για το τι περνάς και να ζητάς βοήθεια», σημείωσε.
Η καθηγήτρια Channa Jayasena από το Imperial College London δήλωσε: «Η επίδραση της ορμονοθεραπείας (HRT) στην υγεία του εγκεφάλου κατά την εμμηνόπαυση εξακολουθεί να αποτελεί θέμα συζήτησης και παλιές κλινικές δοκιμές, όπως η Πρωτοβουλία για την Υγεία των Γυναικών, δεν έχουν καταφέρει να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια σημαντική επιπλοκή που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο, επομένως αξίζει ιδιαίτερης προσοχής στο μέλλον».
Η Michelle Dyson από την Alzheimer’s Society υπενθύμισε ότι οι γυναίκες αποτελούν περίπου τα δύο τρίτα των ατόμων που ζουν με τη νόσο Αλτσχάιμερ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αν και οι λόγοι αυτής της αυξημένης ευαλωτότητας δεν είναι πλήρως κατανοητοί, θεωρείται ότι οι ορμόνες παίζουν σημαντικό ρόλο. Όπως ανέφερε: «Αυτή η μεγάλη μελέτη προσθέτει σε στοιχεία που δείχνουν πώς η εμμηνόπαυση επηρεάζει τον εγκέφαλο, συμπεριλαμβανομένων των σωματικών αλλαγών όπως η απώλεια όγκου του εγκεφάλου».
«Ωστόσο, χωρίς μακροπρόθεσμη παρακολούθηση των συμμετεχόντων, για να ελέγξουμε εάν αργότερα αναπτύξουν άνοια, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι αυτές οι αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο άνοιας».
Τέλος, επεσήμανε ότι υγιεινές συνήθειες, όπως η τακτική σωματική άσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου άνοιας.
