Όταν επιστήμονες του Εθνικού Κέντρου Άγριας Ζωής στη Σαουδική Αραβία ερευνούσαν σπηλιές αναζητώντας άγρια ζωή τη διετία 2022 – 2023, ανακάλυψαν κάτι απροσδόκητο: επτά φυσικά μουμιοποιημένα τσιτάχ σε πέντε σπήλαια κοντά στη βόρεια πόλη Αράρ. Τα λείψανα ήταν σε μεγάλο βαθμό άθικτα με καλοδιατηρημένους μαλακούς ιστούς και σκελετούς.
Τώρα, μια ανάλυση του DNA τριών από τις μούμιες αποκάλυψε κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει στην επιστροφή των τσιτάχ στην άγρια φύση της Αραβικής Χερσονήσου, υποστηρίζουν οι ερευνητές.
Τα τσιτάχ κάποτε κατοικούσαν σε μεγάλο μέρος της Αφρικής και σε διάφορα μέρη της Ασίας, ωστόσο τώρα βρίσκονται μόνο στο 9% της ιστορικής περιοχής τους. Προηγουμένως οι επιστήμονες πίστευαν ότι το ασιατικό τσιτάχ, που ονομάζεται Acinonyx jubatus venaticus, ήταν το μόνο υποείδος που έζησε ποτέ στη Σαουδική Αραβία. Πλέον έχει χαρακτηριστεί κρίσιμα απειλούμενο, με έναν μικρό άγριο πληθυσμό να παραμένει στο Ιράν. Σε όλη τη χερσόνησο, τα τσιτάχ θεωρήθηκαν τοπικά εξαφανισμένα τη δεκαετία του 1970.
Όταν όμως οι ερευνητές ανέλυσαν τρεις από τις μούμιες, διαπίστωσαν ότι δύο από τα παλαιότερα δείγματα ήταν γενετικά πιο κοντά στο υποείδος Acinonyx jubatus hecki, γνωστό ως τσιτάχ της Βορειοδυτικής Αφρικής.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν τον Ιανουάριο στο περιοδικό Communications Earth & Environment, αποκαλύπτουν ότι τουλάχιστον δύο υποείδη τσιτάχ κάποτε περιπλανιόντουσαν στην Αραβική Χερσόνησο. Η ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει στις προσπάθειες επανεισαγωγής, καθώς οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον ποιες γενεαλογίες τσιτάχ ζούσαν κάποτε στη χερσόνησο και έχουν στοιχεία για την ευημερία τους στην περιοχή.
«Ήταν εξαιρετικά εκπληκτικό», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Ahmed Al Boug, οικολόγος ερευνητής και αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Κέντρου Άγριας Ζωής στη Σαουδική Αραβία. «Αυτό το εύρημα αντιπροσωπεύει την πρώτη τεκμηριωμένη περίπτωση φυσικής μουμιοποίησης τσιτάχ και την πρώτη φυσική απόδειξη ότι το υποείδος τσιτάχ εμφανίστηκε στην Αραβική Χερσόνησο.
«Επιπλέον, η χρήση σπηλαίων από τα τσιτάχ είναι εξαιρετικά ασυνήθιστη συμπεριφορά, καθιστώντας τόσο την ίδια την ανακάλυψη, όσο και το πλαίσιο στο οποίο συνέβη εντελώς απροσδόκητα», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές εξετάζουν γιατί τα τσιτάχ εισήλθαν στις σπηλιές. Δεν πιστεύουν ότι ήταν τυχαίο ή για απομόνωση καθώς πλησίαζαν στο τέλος της ζωής τους. Παρ’ όλα αυτά, το περιβάλλον των σπηλαίων και οι υπεράνυδρες συνθήκες του συνέβαλαν στη μουμιοποίηση των τσιτάχ, δήλωσε ο Al Boug.
Η ανάκαμψη των τσιτάχ στη Σαουδική Αραβία
Παράλληλα με τις επτά μούμιες τσιτάχ, οι ερευνητές βρήκαν σκελετικά υπολείμματα 54 επιπλέον αιλουροειδών μέσα στις σπηλιές. Οι συγγραφείς της μελέτης χρονολόγησαν πέντε από αυτές και διαπίστωσαν ότι η παλαιότερη είναι περίπου 4.000 ετών. Δύο μούμιες που αναλύθηκαν χρονολογούνται από περίπου 130 έως 1.870 χρόνια πριν, σύμφωνα με τη μελέτη. Οι συγγραφείς σχεδιάζουν να διερευνήσουν περαιτέρω τις υπόλοιπες μούμιες και τα θραύσματα σκελετού για να εντοπίσουν ενδεχομένως το υποείδος πρόσθετων δειγμάτων, δήλωσε ο Al Boug.
«Αυτή η ανακάλυψη είναι σημαντική, καθώς αντιπροσωπεύει την ανατολικότερη καταγραφή ενός αφρικανικού υποείδους τσιτάχ και καταδεικνύει ότι η βόρεια Σαουδική Αραβία κατοικούνταν από πολλαπλές γενεαλογίες τσιτάχ για χιλιετίες», πρόσθεσε. «Μαζί, αυτά τα ευρήματα βελτιώνουν την κατανόησή μας για τη χρήση του τοπίου των τσιτάχ, διευκρινίζουν τα χρονοδιαγράμματα της περιφερειακής εξάλειψης και βελτιώνουν την ανάλυση των υποείδων που υπάρχουν ιστορικά σε αυτήν την περιοχή».
Για να εντοπίσουν τα υποείδη των μουμιοποιημένων τσιτάχ, οι συγγραφείς εξήγαγαν πλήρεις αλληλουχίες γονιδιώματος από τρία από τα επτά λείψανα. Ήταν η πρώτη φορά που εξήχθη DNA από φυσικά μουμιοποιημένα τσιτάχ ή μεγάλα αιλουροειδή.
Ο Adrian Tordiffe, κτηνίατρος ειδικός στην άγρια ζωή με έδρα την Ινδία, δήλωσε ότι είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι ορισμένα από τα λείψανα των τσιτάχ ήταν μόνο περίπου ενός αιώνα, καθώς αποκαλύπτει ότι αυτές οι γάτες ζούσαν στη Σαουδική Αραβία πολύ πιο πρόσφατα από ό,τι πίστευε ο κόσμος.
«Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι τα λείψανα δείχνουν ότι διαφορετικά υποείδη τσιτάχ ζούσαν εκεί σε διαφορετικές χρονικές στιγμές», υπογράμμισε, από την πλευρά του, ο Tordiffe, επίσης λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Πρετόρια στη Νότια Αφρική, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Αυτό μας λέει ότι η Αραβική Χερσόνησος ήταν κάποτε μια σημαντική φυσική γέφυρα για τα τσιτάχ, όχι ένα οικολογικό αδιέξοδο».
Ο Tordiffe πρόσθεσε ότι η ανακάλυψη αυτή παρέχει στους οικολόγους σαφείς ενδείξεις για το ποια είδη ζούσαν στην περιοχή σε ένα όχι και τόσο μακρινό παρελθόν. «Επειδή τώρα γνωρίζουμε ποιες γενεαλογίες τσιτάχ ζούσαν στην Αραβία, οι προσπάθειες επανεισαγωγής μπορούν να επικεντρωθούν σε ζώα που είναι οικολογικά κατάλληλα, αντί να φέρνουν τσιτάχ από εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα».
«Τα λείψανα περιλαμβάνουν επίσης νεαρά και ενήλικα ζώα, γεγονός που δείχνει ότι τα τσιτάχ δεν ήταν απλώς περαστικά, αλλά αναπαράγονταν και ευημερούσαν. Αυτό μας λέει ότι το τοπίο κάποτε υποστήριζε πλήρεις πληθυσμούς τσιτάχ, ειδικά παράλληλα με είδη θηραμάτων όπως οι γαζέλες, οι οποίες τώρα αποκαθίστανται με επιτυχία στη Σαουδική Αραβία. Αυτή η έρευνα μετατρέπει την επανεισαγωγή των τσιτάχ από μια ελπιδοφόρα ιδέα σε ένα καλά τεκμηριωμένο σχέδιο βασισμένο σε πραγματικά στοιχεία», ανέφερε ο Tordiffe.
Οι πληθυσμοί άγριας ζωής στην Αραβική Χερσόνησο ιστορικά μειώνονταν λόγω των επιπτώσεων των ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης της υπερβολικής θήρευσης και των αλλαγών στη χρήση γης, δήλωσε ο Al Boug. Αλλά τώρα, με μεγάλες, προστατευόμενες περιοχές στη Μέση Ανατολή, πολλές από τις κύριες απειλές για τα τσιτάχ, όπως η υποβάθμιση των οικοτόπων, η ανθρώπινη όχληση και ο ανταγωνισμός με τα λιοντάρια έχουν μειωθεί, πρόσθεσε. Ως αποτέλεσμα, ο Al Boug πιστεύει ότι η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε καλή θέση για να υποστηρίξει την ανάκαμψη ενός είδους που κάποτε ήταν ευρέως διαδεδομένο σε όλη την περιοχή.
«Η απόδειξη του χρόνου που έζησε το τσιτάχ στη Σαουδική Αραβία δείχνει ότι ήταν ένα σημαντικό μέρος του οικοσυστήματος και όχι απλώς περαστικό», δήλωσε η Λόρι Μάρκερ, ιδρύτρια και εκτελεστική διευθύντρια του Ταμείου Διατήρησης Τσιτάχ, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που δρα για την πρόληψη της εξαφάνισης των τσιτάχ. Η Μάρκερ δεν συμμετείχε στη νέα μελέτη, αλλά το ταμείο συνεργάζεται με το Εθνικό Κέντρο Άγριας Ζωής για τις προσπάθειες επανεισαγωγής των τσιτάχ στη Σαουδική Αραβία.
Τα τσιτάχ κι άλλα κορυφαία αρπακτικά παίζουν σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημα. Τα τσιτάχ είναι εξαιρετικοί κυνηγοί, ενώ αφού φάνε γρήγορα, αφήνουν υπολείμματα για να θρέψουν άλλα είδη. Επομένως, όπου βρίσκουμε κορυφαία αρπακτικά, υπάρχει μεγαλύτερη βιοποικιλότητα, καθώς τρέφουν τα άλλα μικρά θηλαστικά, πουλιά και έντομα», πρόσθεσε μέσω email.
«Καθώς οι Σαουδάραβες επαναφέρουν τα είδη άγριας ζωής τους, τα τσιτάχ θα αποτελέσουν μια σημαντική προσθήκη στην αναζωογόνηση της άγριας φύσης, επαναφέροντας για άλλη μια φορά ένα υγιές οικοσύστημα στην έρημο».
Πηγή CNN
