Η ιστορία του Έμπολα αρχίζει το 1976, όταν ο Ζαν-Ζακ Μουγιέμπε, ένας νεαρός επιδημιολόγος από το Κονγκό, στάλθηκε να διερευνήσει μια νέα και μυστηριώδη ασθένεια κοντά σε μια καθολική ιεραποστολή στο Ζαΐρ.
Όταν έφτασε στο απομονωμένο χωριό Γιαμπούκου, κοντά στον ποταμό Έμπολα, αντίκρισε μια τραγική εικόνα: οι κάτοικοι πέθαιναν από πυρετό, αιμορραγίες και πολυοργανική ανεπάρκεια.
Το χωριό φαινόταν έρημο, και οι περισσότεροι εργαζόμενοι στο ιεραποστολικό νοσοκομείο είχαν προσβληθεί ή πεθάνει από την ασθένεια.
Τα πρώτα βήματα στον αγώνα κατά του Έμπολα
Ο Μουγιέμπε, γιος αγροτών και κάτοχος διδακτορικού στην ιολογία, θυμάται πώς οι πιο πολλοί ασθενείς είχαν αποδεκατιστεί. Μοναδικές σχεδόν εξαιρέσεις ήταν μια μητέρα και το παιδί της, με το τελευταίο να πεθαίνει την ίδια νύχτα. Το επόμενο πρωί, χωρικοί κατέκλυσαν το νοσοκομείο, ελπίζοντας για θεραπεία.
Κατά τη συλλογή αιματολογικών δειγμάτων, ο Μουγιέμπε πρόσεξε ότι οι στοχευμένες περιοχές αιμορραγούσαν υπερβολικά. Η έλλειψη γαντιών και ειδικών στολών βιολογικής προστασίας δεν του επέτρεψε να προσφέρει τη φροντίδα που ήθελε, όμως η προσοχή του στην υγιεινή κατάφερε να τον προστατεύσει.
Έστειλε δείγματα αίματος σε εργαστήριο στην Αμβέρσα, όπου ο μικροβιολόγος Πίτερ Πιοτ ανακάλυψε τον ιό, που τελικά ονομάστηκε Έμπολα.
Ο φόβος και η επικινδυνότητα του Έμπολα
Σήμερα, ο Μουγιέμπε είναι 84 ετών και εξακολουθεί να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στον αγώνα κατά των επιδημιών Έμπολα. Ο ιός δεν μεταδίδει μόνο θανατηφόρες ασθένειες, αλλά και φόβο. Ειδικά από την εμφάνιση της τρέχουσας επιδημίας στο Κονγκό, χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και οι Μπαχάμες έχουν επιβάλει ταξιδιωτικούς περιορισμούς.
Ωστόσο, οι ειδικοί διαβεβαιώνουν ότι είναι απίθανο ο Έμπολα να προκαλέσει την επόμενη πανδημία, καθώς δρα πολύ γρήγορα, με θανάτους που εκδηλώνονται εντός λίγων ημερών ή εβδομάδων.
Τα διδάγματα από τις επιδημίες
Η πρόσφατη επιδημία Έμπολα μας προειδοποιεί για κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον. Ο Τόμας Μπόλικι, διευθυντής του Προγράμματος Παγκόσμιας Υγείας, υπογραμμίζει ότι η τρέχουσα επιδημία αποκαλύπτει τις αδυναμίες του παγκόσμιου συστήματος υγείας, ειδικά μετά την πανδημία Covid-19.
Οι δημόσιες και διεθνείς προσφορές υγείας πλήττονται από έλλειψη χρηματοδότησης και κλονισμένη εμπιστοσύνη στην επιστήμη.
Η επιδημία σε εμπόλεμη ζώνη
Δυστυχώς, οι νυχτερίδες είναι η κύρια δεξαμενή του ιού Έμπολα και ο ιός εξακολουθεί να μεταπηδά στους ανθρώπους σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου. Η τρέχουσα επιδημία αφορά το στέλεχος Bundibugyo, το οποίο έχει εμφανιστεί μόνο σε δύο προηγούμενες περιπτώσεις.
Η κατάσταση στην επαρχία Ιτούρι, υποκείμενη σε ένοπλες συγκρούσεις και μετακινήσεις πληθυσμών, καθιστά την αποτροπή της εξάπλωσης εξαιρετικά δύσκολη. Οι αξιωματούχοι υγείας σημειώνουν ότι πολλά ύποπτα κρούσματα βρίσκονται σε περιοχές που ελέγχονται από ένοπλες ομάδες, γεγονός που εμποδίζει την πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα.
Η απειλή της «Νόσου Χ»
Οι συστάσεις των ειδικών για την επόμενη πανδημία είναι ανησυχητικές. Οι ΗΠΑ, υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ, έχουν απομακρυνθεί από τον παραδοσιακό ρόλο τους στην παγκόσμια δημόσια υγεία, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να υποφέρει από σοβαρές χρηματοδοτικές ελλείψεις. Στο Κονγκό, οι δαπάνες υγείας είναι εξαιρετικά χαμηλές, με λιγότερα από 25 δολάρια ανά κάτοικο ετησίως.
