Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε την Παρασκευή (20/02) ότι ένα σημαντικό μέρος των δασμών που είχε επιβάλει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο ήταν παράνομοι, καταρρίπτοντας έναν βασικό πυλώνα του οικονομικού του προγράμματος.
Ακολούθως, ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι υπέγραψε διάταγμα με το οποίο επιβάλλει νέο παγκόσμιο δασμό 10%, ο οποίος θα τεθεί σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου για περίοδο 150 ημερών.
“Effective immediately, all National Security TARIFFS, Section 232 and existing Section 301 TARIFFS, remain in place, and in full force and effect. Today I will sign an Order to impose a 10% GLOBAL TARIFF, under Section 122, over and above our normal TARIFFS already being… pic.twitter.com/B3bv5f5KW1
— The White House (@WhiteHouse) February 20, 2026
Αποζημιώσεις
Η ετυμηγορία του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ουσιαστικά ακυρώνει τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς» δασμούς, οι οποίοι είχαν επιβληθεί σε σχεδόν όλα τα προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η απόφαση δεν επηρεάζει τους δασμούς που επιβάλλονται σε ορισμένους τομείς – όπως τα αυτοκίνητα, ο χάλυβας και το αλουμίνιο ή τα φαρμακευτικά προϊόντα.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της EY-Parthenon Γκρέγκορι Ντάκο, η άμεση συνέπεια θα είναι η μείωση του μέσου συντελεστή που εφαρμόζεται στα εισαγόμενα προϊόντα, ο οποίος αναμένεται να υποχωρήσει από 16,8% σε περίπου 9,5%.
Μια άλλη συνέπεια είναι ότι οι εταιρείες που κατέβαλαν αυτούς τους δασμούς μπορούν να αξιώσουν αποζημίωση. Ορισμένες από αυτές είχαν ήδη προβλέψει την εξέλιξη, ασκώντας έφεση.
Αν και παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί το ακριβές ποσό, οικονομολόγοι εκτιμούν πως τα έσοδα που θα προκύψουν από αυτούς τους ανταποδοτικούς δασμούς θα κυμανθούν μεταξύ 130 και 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025.
Στα μέσα Ιανουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει μια ζοφερή εικόνα, μιλώντας για αποζημιώσεις «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων» σε περίπτωση δυσμενούς απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου. Χθες Παρασκευή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκτίμησε πως αυτό θα κριθεί από τη δικαιοσύνη.
Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης του Ιλινόι έχει ήδη ζητήσει επιστροφή 1.700 δολαρίων ανά νοικοκυριό, βασισμένος σε εκτιμήσεις του πανεπιστημίου Γέιλ. Από την πλευρά του, ο Δημοκρατικός κυβερνήτης της Καλιφόρνιας τόνισε πως θεωρεί ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να αποζημιώσει τους καταναλωτές.
Διαπραγματεύσεις
Πέρα από τις άμεσες συνέπειες, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ενδέχεται να επηρεάσει την ικανότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να συνάψει εμπορικές συμφωνίες με τους εταίρους της – η βούληση των οποίων να μειώσουν το ύψος των δασμών έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έναρξη των διαπραγματεύσεων.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ παραδέχτηκε πρόσφατα ότι μια δυσμενής απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε να στερήσει από την κυβέρνηση την «ευελιξία» που προσφέρει η χρήση των δασμών ως διαπραγματευτικού μοχλού.
Ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε στο AFP πως οι χώρες που έχουν υπογράψει συμφωνίες υπόκεινται πλέον και στον πρόσθετο δασμό 10% που επέβαλε ο πρόεδρος Τραμπ.
Εναλλακτικές για την κυβέρνηση των ΗΠΑ
Το διάταγμα που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ βασίζεται σε έναν εμπορικό νόμο του 1974, που επιτρέπει στον πρόεδρο να εξισορροπήσει τις συναλλαγές μεταξύ των ΗΠΑ και των εταίρων τους όταν διαπιστώνεται σημαντική ανισορροπία στο ισοζύγιο πληρωμών.
Ωστόσο, υπάρχει το μειονέκτημα ότι ο νόμος αυτός παρέχει αυτήν τη δυνατότητα στον πρόεδρο των ΗΠΑ για διάστημα έως 150 ημερών. Ακολούθως, η κυβέρνηση θα πρέπει να εξασφαλίσει έγκριση από το Κογκρέσο, εφόσον θελήσει να διατηρήσει το μέτρο.
Η πιο προφανής λύση για την κυβέρνηση θα ήταν να καταθέσει προς ψήφιση στο Κογκρέσο νομοσχέδιο που θα της έδινε τη δυνατότητα για επαναφορά των δασμών.
Κάτι τέτοιο, όμως, θα μπορούσε να αποδειχθεί χρονοβόρο και δύσκολο να επιτευχθεί, ιδίως με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν και ορισμένους Ρεπουμπλικάνους να εκφράζουν επιφυλάξεις σχετικά με την εκτεταμένη χρήση δασμών από τον πρόεδρο Τραμπ.
Νέος γύρος αβεβαιότητας για τις ευρωπαϊκές εταιρείες
Από τους Ευρωπαίους οινοπαραγωγούς μέχρι τις εταιρείες χημικών προϊόντων και ποτοποιούς στην Ευρώπη, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να ακυρώσει μεγάλο μέρος των δασμών του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έρχεται ως μια απρόσμενη, δυσάρεστη ανατροπή. Και μια ακόμα πιο αβέβαιη προοπτική στο εμπόριο.
Η ετυμηγορία του Δικαστηρίου ουσιαστικά ακυρώνει τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς» δασμούς, οι οποίοι είχαν επιβληθεί σε σχεδόν όλα τα προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η απόφαση δεν επηρεάζει τους δασμούς που επιβάλλονται σε ορισμένους τομείς – όπως τα αυτοκίνητα, ο χάλυβας και το αλουμίνιο ή τα φαρμακευτικά προϊόντα.
Αλλά ενώ πολλές επιχειρήσεις επευφημούσαν μετά από χρονοβόρες νομικές μάχες κατά των δασμών, ευρωπαϊκοί εμπορικoί όμιλοι, εταιρείες και αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι η απόφαση της Παρασκευής μπορεί να κάνει τις εμπορικές σχέσεις ακόμα πιο χαοτικές μετά από εμπορικές συμφωνίες που με τεράστιο κόπο επιτεύχθηκαν πέρυσι.
«Αυτή η απόφαση… κινδυνεύει να λειτουργήσει ως μπούμερανγκ, προκαλώντας περαιτέρω αβεβαιότητα και πάγωμα παραγγελιών, ενώ φορείς εκμετάλλευσης περιμένουν ένα σαφέστερο κανονιστικό πλαίσιο», δήλωσε ο Πάολο Καστελέτι, γενικός γραμματέας του ιταλικού συνδέσμου οινοπαραγωγών UIV.
Οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη αγορά για τα ιταλικά κρασιά με περίπου 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ σε εξαγωγές το 2024, που αποτελούν σχεδόν το ένα τέταρτο των συνολικών αποστολών κρασιού της Ιταλίας παγκοσμίως.
Πολλές εταιρείες προειδοποιούν ότι ο Τραμπ πιθανότατα θα αναζητήσει άλλους τρόπους για να επιβάλει παρόμοιους δασμούς, μειώνοντας το όφελος των χαμηλότερων εισφορών, ενώ η κίνηση αυτή θα μπορούσε να πυροδοτήσει εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και των μεγαλύτερων εμπορικών εταίρων.
Αποζημιώσεις θα είναι επίσης δύσκολο να γίνουν.
Αντιδρώντας στην απόφαση, ο Τραμπ ανακοίνωσε νέους παγκόσμιους δασμούς 10% για μια αρχική περίοδο 150 ημερών, ενώ ερωτηθείς από δημοσιογράφους αν η Ουάσινγκτον θα πρέπει να επιστρέψει τα χρήματα που έλαβε εντός του 2025 από τους δασμούς, απάντησε ότι δεν είναι σαφές εάν θα υπάρξουν αποζημιώσεις και ότι «η κατάληξη θα είναι ότι θα βρισκόμαστε στα δικαστήρια για την επόμενη πενταετία».
Ο Στιβ Οβάρα, πρόεδρος της Ομάδας Πρακτικής Διεθνούς Εμποριού στην δικηγορική εταιρεία King & Spalding, δήλωσε ότι επιχειρήσεις που συμβουλεύει η εταιρεία του, από μεγάλους κατασκευαστές των ΗΠΑ έως ομίλους καταναλωτικών ή τεχνολογικών προϊόντων, αναμένουν κατά βάση ότι οποιαδήποτε ανακούφιση από τους δασμούς θα είναι βραχύβια.
«Το σημαντικότερο ζήτημα που θα αντιμετωπίσουν όλοι τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα είναι κάποια επιπλέον αβεβαιότητα», σημείωσε ο Οβάρα.
Ο Βόλφγκανγκ Γκρόσε Εντρουπ, διευθύνων σύμβουλος του γερμανικού λόμπι χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων VCI, το οποίο εκπροσωπεί εταιρείες όπως η BASF, η Bayer και η Evonik, συμφωνεί. «Για τις εταιρείες μας, αυτή δεν είναι η αρχή μιας φάσης σταθερότητας, αλλά ένας νέος γύρος αβεβαιότητας. Όποιος πιστεύει ότι αυτό σημαίνει ότι η δασμολογική σύγκρουση τελείωσε, κάνει λάθος», είπε. «Νέοι δασμοί βασισμένοι σε διαφορετική νομική βάση είναι πιθανοί ανά πάσα στιγμή».
Ο Πίτερ Σάντ, επικεφαλής αναλυτής στην πλατφόρμα τιμολόγησης εμπορευματικών μεταφορών Xeneta, δήλωσε ότι ο πολιτικός κίνδυνος παραμένει για μεταφορείς, με τάσεις για μείωση κινδύνου στις αλυσίδες εφοδιασμού να είναι μια «μη αναστρέψιμη τάση».
«Η ζημιά στις αλυσίδες εφοδιασμού πολλών μεταφορέων έχει σε μεγάλο βαθμό γίνει και πιθανότατα δεν θα αποκατασταθεί», είπε.
Καμία «μαγική λύση» για απαλλαγή από τους δασμούς
Η γαλλική ένωση καλλυντικών FEBEA, η οποία έχει ως μέλη εταιρείες όπως η L’Oreal, δήλωσε «πολύ επιφυλακτική» σχετικά με την απόφαση του αμερικανικού Ανώτατου Δικαστηρίου, τονίζοντας ότι θα παρακολουθεί πώς θα αντιδράσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ, όπως με επιβολή πιθανών νέων δασμών.
«Είμαστε όλοι συνηθισμένοι στις ανατροπές και στα στριφογυρίσματα σε αυτό το θέμα των τελωνειακών δασμών», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της FEBEA, Εμανουέλ Γκισάρ.
Ο Μασιμιλιάνο Τζιανσάντι, πρόεδρος της ιταλικής ένωσης αγροτών Confagricoltura, δήλωσε ότι η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ «καταργεί ολόκληρη τη νομική βάση» για τους δασμούς του Τραμπ, αλλά προειδοποίησε ότι περιπλέκει τα πράγματα για εξαγωγείς ακριβώς τη στιγμή που προσαρμόζονταν στους αμερικανικούς δασμούς.
«Όλα αυτά δημιουργούν έντονη αστάθεια σε μια περίοδο που χρειαζόμαστε βεβαιότητα και έχουμε ξεκινήσει μια διαδικασία μαζί με τους Αμερικανούς εισαγωγείς μας», είπε.
Στην Ιρλανδία, οι εξαγωγείς ουίσκι περιμένουν να δουν τι θα συμβεί στη συνέχεια πριν αναλάβουν δράση, δήλωσε ο Όιν Ο΄Κάταν, διευθυντής της Ιρλανδικής Ένωσης Ουίσκι, προσθέτοντας ότι οι πολιτικές διαπραγματεύσεις και η αποκλιμάκωση είναι πιο πιθανό να επιλύσουν τις δασμολογικές προκλήσεις.
«Αυτή δεν είναι μια μαγική λύση για να απαλλαγούμε από τους δασμούς», είπε. «Αυτή είναι απλώς μια ακόμη περιπλοκή, είναι μια ακόμη ανατροπή στην ιστορία».
Πηγή ΑΠΕ
