Η Γερμανία εξετάζει την επιβολή νέων οικονομικών και εμπορικών μέτρων κατά της Κίνας, σε μια προσπάθεια να προστατεύσει τη βιομηχανία της από τον εντεινόμενο ανταγωνισμό. Παράλληλα, το Βερολίνο επιδιώκει να πείσει και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υιοθετήσουν μια κοινή, αυστηρότερη στάση απέναντι στο Πεκίνο.
Στο τραπέζι δεν βρίσκονται μόνο νέοι δασμοί σε κινεζικά προϊόντα. Η γερμανική κυβέρνηση εξετάζει ένα ευρύτερο πακέτο μέτρων που περιλαμβάνει αυστηρότερους ελέγχους στις κινεζικές επενδύσεις, περιορισμούς στις εξαγωγές προηγμένων τεχνολογιών, πιθανές προϋποθέσεις για τη δημιουργία κοινοπραξιών και μέτρα για τη μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από την Κίνα σε κρίσιμες πρώτες ύλες και προϊόντα.
Η Γερμανία και τα οικονομικά μέτρα κατά της Κίνας
Τα γερμανικά υπουργεία έχουν ξεκινήσει να χαρτογραφούν τις οικονομικές και βιομηχανικές εξαρτήσεις της χώρας από την Κίνα. Στόχος είναι να εντοπιστούν οι ευάλωτοι τομείς και να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν από μια περαιτέρω ενίσχυση της κινεζικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, το Βερολίνο επιδιώκει να έχει ολοκληρώσει ένα αρχικό πακέτο προτάσεων έως τις 14 Οκτωβρίου. Στη συνέχεια, η γερμανική κυβέρνηση θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει τη στήριξη των υπόλοιπων κρατών-μελών της ΕΕ. Η Γερμανία συνεργάζεται ήδη με τη Γαλλία για τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής θέσης, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί ενόψει της συνόδου κορυφής της ΕΕ τον Οκτώβριο, αλλά και των επόμενων συνομιλιών της Ευρώπης με το Πεκίνο.
Ωστόσο, το πακέτο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η έγκρισή του από τη γερμανική κυβέρνηση δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς αρκετοί παράγοντες φοβούνται ότι μια απότομη σκλήρυνση της πολιτικής μπορεί να προκαλέσει αντίποινα από την Κίνα και να επιβαρύνει περαιτέρω τις γερμανικές επιχειρήσεις.
Γιατί αλλάζει στάση το Βερολίνο
Η στροφή της Γερμανίας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η χώρα υπήρξε για πολλά χρόνια ένας από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές των στενών οικονομικών σχέσεων με την Κίνα. Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, οι κατασκευαστές μηχανημάτων και άλλοι βιομηχανικοί κλάδοι εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από την κινεζική αγορά.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η ισορροπία έχει αλλάξει. Οι κινεζικές επιχειρήσεις ανεβαίνουν γρήγορα στην αλυσίδα αξίας και ανταγωνίζονται πλέον ευθέως τις γερμανικές εταιρείες, ακόμη και σε τομείς όπου η Γερμανία θεωρούσε ότι διατηρεί σαφές τεχνολογικό και παραγωγικό πλεονέκτημα.
Τα στοιχεία για το εμπόριο αποτυπώνουν αυτή τη μεταβολή. Οι γερμανικές εξαγωγές προς την Κίνα μειώθηκαν κατά 9,7% το 2025, στα 81,3 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές από την Κίνα αυξήθηκαν κατά 8,8%, φτάνοντας τα 170,6 δισ. ευρώ. Το εμπορικό ισοζύγιο γίνεται έτσι ολοένα πιο δυσμενές για τη Γερμανία, την ώρα που οι κινεζικές εταιρείες κερδίζουν μερίδια στην ευρωπαϊκή αγορά.
Τα κινεζικά plug-in υβριδικά αυτοκίνητα
Ένα από τα βασικά μέτρα που εξετάζει το Βερολίνο αφορά την επέκταση των ευρωπαϊκών δασμών και στα κινεζικής κατασκευής plug-in υβριδικά αυτοκίνητα. Η συζήτηση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την επιβράδυνση της ζήτησης, το υψηλό κόστος παραγωγής και την ταχεία ανάπτυξη των κινεζικών εμπορικών σημάτων.
Οι κινεζικές εταιρείες προσφέρουν φθηνότερα μοντέλα, γεγονός που ενισχύει την ελκυστικότητά τους σε μια περίοδο κατά την οποία τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος διαβίωσης. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, τον Ιούλιο περίπου ένα στα τρία plug-in υβριδικά αυτοκίνητα που ταξινομήθηκαν στην Ευρώπη ήταν κινεζικής μάρκας, με εταιρείες όπως η Chery να ενισχύουν σταθερά την παρουσία τους.
Ο αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, έχει ήδη υποστηρίξει την επέκταση των δασμών στα κινεζικής κατασκευής plug-in υβριδικά. Παράλληλα, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να απαιτείται από ορισμένες κινεζικές εταιρείες να δημιουργούν παραγωγικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη μέσω κοινοπραξιών, στις οποίες η πλειοψηφία θα ανήκει σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Τεχνητή νοημοσύνη, chips και κρίσιμες πρώτες ύλες
Η νέα γερμανική στρατηγική δεν περιορίζεται στην αυτοκινητοβιομηχανία. Το υπό εξέταση πακέτο καλύπτει τις εμπορικές άμυνες της ΕΕ, τις δημόσιες προμήθειες, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τον έλεγχο των επενδύσεων και την τεχνολογία.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στους αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και εξοπλισμού παραγωγής chips. Στο Βερολίνο υπάρχει ανησυχία ότι προϊόντα τα οποία δεν καλύπτονται σήμερα από τους υφιστάμενους περιορισμούς μπορούν να αξιοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς.
Παράλληλα, εξετάζονται αυστηρότεροι κανόνες για τις ξένες επενδύσεις στη Γερμανία. Η έννοια της «οικονομικής ανθεκτικότητας» και των «στρατηγικών εξαρτήσεων» αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα στις αποφάσεις για εξαγορές γερμανικών επιχειρήσεων από ξένους επενδυτές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο έλεγχος των γερμανικών επενδύσεων στην Κίνα. Ορισμένοι αξιωματούχοι προτείνουν τη δημιουργία μηχανισμού που θα μπορεί να εξετάζει ή ακόμη και να περιορίζει γερμανικές επενδύσεις σε ευαίσθητους κλάδους. Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή στη μέχρι σήμερα οικονομική σχέση των δύο χωρών.
Το ζητούμενο είναι η κοινή στάση της ΕΕ
Η γερμανική πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια γενικότερη αλλαγή της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής. Η ΕΕ αντιμετωπίζει πλέον εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα που ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ την ημέρα, ενώ η ευρωπαϊκή βιομηχανία δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση από κινεζικές επιχειρήσεις.
Για τη Γερμανία, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη, καθώς η οικονομία της βρίσκεται αντιμέτωπη με παρατεταμένη βιομηχανική αδυναμία και σημαντικές περικοπές θέσεων εργασίας. Εταιρείες όπως η Volkswagen αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ανταγωνισμό στις διεθνείς αγορές, ενώ η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση έχει ενισχύσει τη θέση κινεζικών κατασκευαστών.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει παραδεχθεί ότι η Ευρώπη «υποτίμησε τη δύναμη και την οικονομική ισχύ της Κίνας», χαρακτηρίζοντας την τρέχουσα περίοδο «μεγάλο στρατηγικό σημείο καμπής». Η Γερμανία φαίνεται πλέον να περνά από την προσπάθεια διατήρησης στενών οικονομικών δεσμών με το Πεκίνο σε μια πολιτική «μείωσης των εξαρτήσεων».
Το μεγάλο στοίχημα για το Βερολίνο είναι αν θα καταφέρει να μετατρέψει τη δική του αλλαγή στάσης σε κοινή ευρωπαϊκή πολιτική. Τα οικονομικά μέτρα κατά της Κίνας θα πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και την ανάγκη διατήρησης ανοιχτών εμπορικών διαύλων. Η τελική απόφαση θα δείξει αν η Γερμανία και η ΕΕ είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν συντονισμένα τη νέα οικονομική και γεωπολιτική πραγματικότητα.
