Η Ισλανδία εξετάζει το ενδεχόμενο να επισπεύσει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την επανεκκίνηση των ενταξιακών συνομιλιών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και μέσα στον Αύγουστο, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico που επικαλείται δύο πηγές που γνωρίζουν τις εν λόγω προετοιμασίες.
Αν και αρχικά το δημοψήφισμα αναμενόταν να πραγματοποιηθεί έως το 2027, η διαδικασία φαίνεται να επιταχύνεται σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Το Ρέικιαβικ είχε «παγώσει» τις διαπραγματεύσεις το 2013, ενώ τον Μάρτιο του 2015 ζήτησε να μη θεωρείται πλέον υποψήφια χώρα προς ένταξη.
Η συζήτηση για διεύρυνση της ΕΕ εντείνεται, με τις Βρυξέλλες να επεξεργάζονται σχέδιο που θα μπορούσε να δώσει μερική ένταξη στην Ουκρανία ακόμη και από το επόμενο έτος, ενώ το Μαυροβούνιο, που προηγείται στην ενταξιακή πορεία, έκλεισε πρόσφατα ακόμη ένα διαπραγματευτικό κεφάλαιο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το ισλανδικό κοινοβούλιο αναμένεται να ανακοινώσει την ημερομηνία της ψηφοφορίας εντός των επόμενων εβδομάδων. Αν οι πολίτες ψηφίσουν υπέρ, η Ισλανδία θα μπορούσε να ενταχθεί στην ΕΕ πριν από οποιαδήποτε άλλη υποψήφια χώρα.
Η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, μετά τη συνάντησή της στις Βρυξέλλες με την υπουργό Εξωτερικών της Ισλανδίας Πόργκερουρ Κάτριν Γκούναρσντοτιρ, δήλωσε ότι «η συζήτηση για τη διεύρυνση μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής σταθερότητας».
Παράλληλα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συναντήθηκε με την πρωθυπουργό της Ισλανδίας Κριστρούν Φροσταντότιρ, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία των δύο πλευρών «προσφέρει σταθερότητα και προβλεψιμότητα σε έναν ασταθή κόσμο».
Η επιτάχυνση των διαδικασιών αποδίδεται και στις εξελίξεις στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επιβολή δασμών από την Ουάσινγκτον και οι δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί προσάρτησης της Γροιλανδίας, καθώς και τα σχόλια του υποψήφιου πρέσβη των ΗΠΑ στην Ισλανδία Μπίλι Λονγκ ότι η χώρα θα μπορούσε να γίνει η 52η πολιτεία των ΗΠΑ, ενίσχυσαν το αίσθημα ανησυχίας.
Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, εν μέσω σοβαρής χρηματοπιστωτικής κρίσης που οδήγησε στην κατάρρευση των τριών μεγαλύτερων εμπορικών τραπεζών της. Ωστόσο, οι συνομιλίες ανεστάλησαν το 2013, καθώς η οικονομία ανέκαμπτε και υπήρχαν ανησυχίες για την ευρωζώνη.
Η χώρα, με στρατηγική θέση στον Βόρειο Ατλαντικό, δεν διαθέτει στρατό και βασίζεται στη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και σε διμερή αμυντική συμφωνία του 1951 με τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της. Δημοσκοπήσεις δείχνουν αυξανόμενη στήριξη της κοινής γνώμης υπέρ της ένταξης.
Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά εμπόδια, κυρίως στο ζήτημα της αλιείας, βασικού τομέα της ισλανδικής οικονομίας. Ο πρώην πρόεδρος της χώρας Γκούντνι Θορλάσιους Γιοχάνεσον προειδοποίησε ότι ενδέχεται να υπάρξουν σοβαρά εσωτερικά πολιτικά εμπόδια.
Κατά τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, η Ισλανδία είχε κλείσει 11 από τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια. Ως μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της ζώνης Σένγκεν, έχει ήδη ενσωματώσει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις επανεκκινήσουν και ολοκληρωθούν, η τελική ένταξη θα απαιτήσει νέο δημοψήφισμα.
Παρά τη γεωπολιτική διάσταση του ζητήματος, το υψηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ισλανδίας — το πέμπτο υψηλότερο παγκοσμίως — καθιστά τα οικονομικά οφέλη της ένταξης λιγότερο καθοριστικά σε σχέση με άλλες υποψήφιες χώρες.
