Η κατανάλωση πολύ ζεστών ροφημάτων μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του οισοφάγου, σύμφωνα με μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν εξετάσει μέχρι σήμερα τη συγκεκριμένη σχέση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η θερμοκρασία στην οποία πίνουμε τον καφέ ή το τσάι, αλλά και η συχνότητα κατανάλωσης, ενδέχεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν ένα εκατομμύριο ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που δήλωναν πως καταναλώνουν τα ροφήματά τους «πολύ ζεστά» αντιμετώπιζαν περίπου 1,7 φορές υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του οισοφάγου σε σύγκριση με εκείνους που τα έπιναν σε χαμηλότερη θερμοκρασία. Παρότι ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει σχετικά χαμηλός, τα αποτελέσματα ενισχύουν τις ενδείξεις ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση του οισοφάγου σε καυτά υγρά μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις.
Πολύ ζεστά ροφήματα και καρκίνος του οισοφάγου
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα πολύ ζεστά ροφήματα μπορεί να προκαλούν επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς ή ερεθισμούς στην κυτταρική επένδυση του οισοφάγου, καθώς περνούν από τον λαιμό προς το στομάχι. Με την πάροδο του χρόνου, η συνεχής θερμική επιβάρυνση ενδέχεται να προκαλεί φλεγμονή και βλάβες στα κύτταρα, αυξάνοντας θεωρητικά την πιθανότητα να αναπτυχθούν προκαρκινικές αλλοιώσεις.
Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν σημαίνει ότι κάθε ζεστό ρόφημα είναι επικίνδυνο ούτε ότι η κατανάλωση ενός καφέ ή τσαγιού οδηγεί άμεσα στην εμφάνιση καρκίνου. Η πιθανή επίδραση φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με τη συστηματική κατανάλωση ροφημάτων σε πολύ υψηλή θερμοκρασία, ιδιαίτερα όταν αυτή η συνήθεια συνδυάζεται με άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου.
Η μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από περίπου 980.000 ενήλικες, τα οποία προέρχονταν από τη UK Biobank και τη μελέτη Million Women. Οι ερευνητές του Oxford Population Health, στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ανέλυσαν τις απαντήσεις των συμμετεχόντων σχετικά με τις συνήθειες κατανάλωσης ροφημάτων και τις συνέκριναν με τις διαγνώσεις καρκίνου κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης.
Η συχνότητα κατανάλωσης μπορεί να επηρεάζει τον κίνδυνο
Εκτός από τη θερμοκρασία, σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και ο αριθμός των ζεστών ροφημάτων που καταναλώνονται καθημερινά. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα άτομα που έπιναν έξι ή περισσότερα ζεστά ροφήματα την ημέρα παρουσίαζαν υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν λιγότερα από έξι.
Η συσχέτιση αυτή χρειάζεται να ερμηνεύεται με προσοχή, καθώς οι παρατηρητικές μελέτες δεν μπορούν να αποδείξουν από μόνες τους ότι η θερμοκρασία των ροφημάτων προκαλεί καρκίνο. Είναι πιθανό να εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η διατροφή, το σωματικό βάρος και ο συνολικός τρόπος ζωής. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα συμφωνούν με προηγούμενες επιστημονικές ενδείξεις για τη σχέση μεταξύ πολύ θερμών υγρών και καρκίνου του οισοφάγου.
Ποια θερμοκρασία θεωρείται υπερβολικά υψηλή;
Η μελέτη δεν κατέγραψε με ακρίβεια τη θερμοκρασία των ροφημάτων που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες. Αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς περιορισμούς της, καθώς οι χαρακτηρισμοί «χλιαρό», «ζεστό» ή «πολύ ζεστό» μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Το 2016, ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο χαρακτήρισε την κατανάλωση πολύ ζεστών ροφημάτων, δηλαδή σε θερμοκρασία άνω των 65°C, ως «πιθανώς καρκινογόνο». Σύμφωνα με τη νεότερη μελέτη, η θερμοκρασία στην οποία καταναλώνεται συνήθως ο καφές και το τσάι στους δυτικούς πληθυσμούς υπολογίζεται περίπου στους 60°C. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη έρευνα προκειμένου να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποιο επίπεδο θερμοκρασίας συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο.
Η Δρ. Κέρεν Πάπιερ, από το Oxford Population Health, τόνισε ότι χρειάζονται νέες μελέτες που θα καταγράφουν με αντικειμενικό τρόπο τη θερμοκρασία των ροφημάτων και τη διάρκεια της έκθεσης του οισοφάγου στη θερμότητα.
Απλές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες
Οι ειδικοί προτείνουν να αφήνουμε τον καφέ, το τσάι ή οποιοδήποτε άλλο ζεστό ρόφημα να κρυώσει για λίγα λεπτά πριν το καταναλώσουμε. Η προσθήκη μικρής ποσότητας κρύου γάλακτος μπορεί επίσης να μειώσει τη θερμοκρασία του ροφήματος. Στόχος δεν είναι η πλήρης αποφυγή του καφέ ή του τσαγιού, αλλά η αποφυγή της κατανάλωσής τους όταν είναι καυτά ή προκαλούν αίσθημα καψίματος στον λαιμό.
Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι σημαντικότεροι τρόποι μείωσης του κινδύνου καρκίνου του οισοφάγου παραμένουν η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ. Η υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και η αναζήτηση ιατρικής συμβουλής όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα, όπως δυσκολία στην κατάποση, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή επίμονος πόνος, είναι επίσης σημαντικές.
