Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Τετάρτη (3/9) την έναρξη της διαδικασίας επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας που υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2024 με τις χώρες της Mercosur – Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη, αλλά και με το Μεξικό. Η εμπορική συμφωνία με τις χώρες της Mercosur αποτελεί ένα ορόσημο για την Κομισιόν, καθώς χρειάστηκαν περισσότερα από 25 χρόνια διαρκών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Η κίνηση αυτή στοχεύει να κάμψει τις αντιστάσεις των πιο διστακτικών κρατών–μελών, με πρώτη τη Γαλλία, η οποία στο παρελθόν είχε τη στήριξη της Πολωνίας, της Ολλανδίας, της Αυστρίας και πιθανόν της Ιταλίας για να σχηματίσει μειοψηφία στο Συμβούλιο. Όμως, μετά από μήνες δύσκολων διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον για τους δασμούς, οι ισορροπίες φαίνεται να έχουν αλλάξει.
Η πλειονότητα των κρατών–μελών τάσσεται υπέρ της συμφωνίας, επιδιώκοντας να αντισταθμίσουν την επιδείνωση των εμπορικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για να ικανοποιήσει το Παρίσι, η Επιτροπή προσάρτησε στο κείμενο της συμφωνίας ειδική δήλωση, δεσμευόμενη να παρακολουθεί στενά πιθανές αναταράξεις στην ευρωπαϊκή αγορά για τους πιο «ευαίσθητους» κλάδους – όπως το βοδινό κρέας και τα πουλερικά. Η δήλωση αυτή, που θα λάβει τη μορφή νομικής πράξης, δεσμεύει μόνο την Κομισιόν και όχι τις χώρες της Mercosur, με στόχο να κατευναστούν οι ανησυχίες των Ευρωπαίων αγροτών για «αθέμιτο ανταγωνισμό».
Η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία ζώνης ελεύθερου εμπορίου με σταδιακή κατάργηση των δασμών στα περισσότερα προϊόντα, με εξαίρεση ορισμένα αγροτικά προϊόντα που θα υπόκεινται σε ποσοστώσεις. Στο κείμενο του 2024 υπάρχει ρήτρα ασφαλείας που επιτρέπει σε μια χώρα να περιορίσει εισαγωγές σε περίπτωση σοβαρής αναταραχής της αγοράς – ρήτρα που η Γαλλία είχε κρίνει ως «ανεπαρκώς αποτελεσματική».
Το Ελιζέ, εν μέσω πολιτικής πίεσης καθώς η κυβέρνηση αντιμετωπίζει επικείμενη ψήφο εμπιστοσύνης, δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί επί της ανακοίνωσης. Η συμφωνία παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα στο εσωτερικό της Γαλλίας, όπου μέχρι τώρα έχει ενώσει όλες τις βασικές πολιτικές δυνάμεις στην αντίθεσή τους.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η εφαρμογή της συμφωνίας είναι «δημοκρατική», καθώς θα εξεταστεί από τους εκλεγμένους ευρωβουλευτές. Με στόχο την ταχεία εφαρμογή, αποφάσισε να χωρίσει το κείμενο σε δύο μέρη: το εμπορικό σκέλος θα περάσει απευθείας από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ το δεύτερο μέρος θα σταλεί στα εθνικά κοινοβούλια για επικύρωση.
Σημειώνεται ότι οι συμφωνίες απαιτούν χωριστή έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη πριν από την έναρξη ισχύος τους. Οι προτάσεις της Επιτροπής για σύναψη και υπογραφή περιλαμβάνουν δύο παράλληλες νομικές πράξεις για κάθε συμφωνία:
-τη συμφωνία εταιρικής σχέσης Ε.Ε.-Mercosur (EMPA) και την εκσυγχρονισμένη συνολική συμφωνία Ε.Ε.-Μεξικού (MGA), με την επιφύλαξη χωριστής κύρωσης από όλα τα κράτη μέλη, και
-δύο ενδιάμεσες εμπορικές συμφωνίες (iTA), μία για τη Mercosur και μία για το Μεξικό, οι οποίες καλύπτουν μόνο τα τμήματα της EMPA και της MGA που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ε.Ε. και πρόκειται να εγκριθούν μέσω της διαδικασίας κύρωσης μόνο από την Ε.Ε. —δηλαδή, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ε.Ε. Οι iTA θα λήξουν όταν τεθούν σε ισχύ η EMPA και η MGA.
