Σε μια ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, που εδρεύει στην Τρίπολη, προχώρησε σε επίσημη Ρηματική Διακοίνωση προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, με την οποία αμφισβητεί ευθέως την οριοθέτηση της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) νοτίως της Κρήτης. Η Διακοίνωση, που φέρει αριθμό A/79/860 και επιδόθηκε στις 20 Ιουνίου, δημοσιεύθηκε στις 3 Ιουλίου, και συνοδεύεται από χάρτες όπου αποτυπώνονται οι λιβυκές διεκδικήσεις, ως φυσική συνέχεια του παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου του 2019.
Η λιβυκή πλευρά χαρακτηρίζει ως «λιβυκές θαλάσσιες περιοχές» τα ελληνικά Οικόπεδα που έχουν χαραχθεί όχι μόνο δυτικά αλλά και νοτίως της Κρήτης, και τα οποία προσφέρθηκαν για ερευνητική εκμετάλλευση. Στο ίδιο κείμενο, επισημαίνεται ότι η ελληνική δραστηριότητα συνιστά «απόπειρα δημιουργίας τετελεσμένων» σε βάρος των «κυριαρχικών συμφερόντων της Λιβύης», τα οποία –όπως αναφέρεται– «δεν είναι αποδεκτά».
Αν και η Διακοίνωση αναφέρει ότι οι συγκεκριμένες περιοχές αποτελούν «αντικείμενο άλυτης διαφοράς μεταξύ Λιβύης και Ελλάδας», η γλώσσα που χρησιμοποιείται επιδιώκει να επιβάλει την τουρκολιβυκή ανάγνωση της κατάστασης, αμφισβητώντας ευθέως το ισχύον δίκαιο της θάλασσας. Ειδικά στον επισυναπτόμενο χάρτη, η οριοθέτηση της ΑΟΖ που προτείνει η Λιβύη, εξαφανίζει σχεδόν ολοκληρωτικά την ελληνική ΑΟΖ νοτίως της Κρήτης, υιοθετώντας πλήρως την τουρκική θέση περί «μη ύπαρξης επήρειας» των ελληνικών νησιών.
Στη Διακοίνωση, η Τρίπολη κατηγορεί την Αθήνα ότι προχωρά σε ενέργεια που «συνιστά σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου», επικαλούμενη μάλιστα τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) – την ίδια σύμβαση που η Τουρκία δεν έχει υπογράψει και το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει κατάφωρα.
Η λιβυκή κυβέρνηση καλεί τη διεθνή κοινότητα, και ιδίως τα Ηνωμένα Έθνη, «να εκπληρώσουν την ευθύνη τους για τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στη Μεσόγειο» και να αποθαρρύνουν «οποιαδήποτε ενέργεια που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κλιμάκωση». Ουσιαστικά, η Λιβύη επιχειρεί να αντιστρέψει τους ρόλους, εμφανίζοντας την Ελλάδα ως πλευρά που προκαλεί, όταν η ίδια αμφισβητεί εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα βασισμένα σε διεθνώς αποδεκτές αρχές.
Η Διακοίνωση περιλαμβάνει επίσης έκθεση της Λιβυκής Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίου, στην οποία γίνεται λόγος για παραβίαση της «οριοθετικής γραμμής» της Λιβύης – δηλαδή της χάραξης που αποτελεί προέκταση του παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου, το οποίο δεν έχει αναγνωριστεί από κανέναν διεθνή οργανισμό, ούτε από τη Βουλή της Λιβύης με έδρα την ανατολική χώρα.
Η εξέλιξη αυτή εγγράφεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο τουρκολιβυκής στρατηγικής πίεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, ενόψει και των ελληνικών σχεδίων για ερευνητικές γεωτρήσεις στην περιοχή νότια και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει ήδη παραχωρήσει άδειες έρευνας σε διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς, ενώ ο Πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Η νέα πρόκληση της Τρίπολης έρχεται να προστεθεί στη μακρά λίστα των γεωπολιτικών εντάσεων που υποθάλπει η συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η λιβυκή πλευρά διατυπώνει επισήμως στον ΟΗΕ τόσο σαφείς διεκδικήσεις κατά της Ελλάδας, δημιουργώντας ένα νέο επεισόδιο στην ήδη τεταμένη εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου.
