Χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν σήμερα, Σάββατο (29/8), την πλατεία μπροστά από το βασιλικό παλάτι στο Όσλο για να πουν το τελευταίο αντίο στον βασιλιά Χάραλντ Ε΄. Ο μακροβιότερος μονάρχης στην Ευρώπη απεβίωσε την Παρασκευή σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντας πίσω του μια παρακαταθήκη 35 χρόνων στον θρόνο και μια βαθιά αίσθηση ενότητας στους πολίτες της Νορβηγίας.
Σε μια βραδιά βροχής και σιωπηλής συγκίνησης, πλήθος κόσμου παρακολούθησε τη νεκρώσιμη πομπή από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο μέχρι το παρεκκλήσι του παλατιού, όπου τοποθετήθηκε η σορός του. Το κοινό θα μπορέσει να αποτίσει φόρο τιμής στον εκλιπόντα βασιλιά Χάραλντ εντός των επόμενων ημερών, όταν ανακοινωθεί η σχετική ημερομηνία από το παλάτι.
Εθνικό πένθος και σιωπηλή ενότητα
Σε όλη τη χώρα οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες, ενώ πορτρέτα του βασιλιά κοσμούν στάσεις λεωφορείων και τραμ, σταθμούς μετρό, δημόσιες υπηρεσίες και βιτρίνες καταστημάτων. Η κεντρική λεωφόρος Καρλ Γιόχαν στο κέντρο του Όσλο έσφυζε από κόσμο: οικογένειες, ηλικιωμένοι, νέοι και παιδιά κατευθύνονταν προς το παλάτι κρατώντας λουλούδια, χειρόγραφες κάρτες, ζωγραφιές και μικρές σημαίες. Πολλοί στάθηκαν για αρκετή ώρα μπροστά στα κιγκλιδώματα, αφήνοντας ένα σημείωμα ή ένα μπουκέτο, ψιθυρίζοντας μια προσωπική ευχή για τον βασιλιά Χάραλντ.
Σε αυτό που θα ήταν η 58η επέτειος γάμου του με τη βασίλισσα Σόνια, οι Νορβηγοί αναλογίστηκαν την ουσιαστική συμβολή του στο να καταστεί η μοναρχία σύγχρονο, συμπεριληπτικό σύμβολο. «Σήμαινε πολλά για εμάς τους μετανάστες… Νιώσαμε πραγματικά πολύ ενσωματωμένοι. Έτσι, χάρη σε αυτόν, νιώθω τόσο Νορβηγίδα», είπε στο Reuters η Βεσελίνα Βιτάνοβα, 43χρονη δασκάλα από τη Βουλγαρία, έξω από το παλάτι.
Η 32χρονη Μάρι Έιντσβααγκ φορούσε μπλουζάκι με τη φράση από την ομιλία του 2016 που έκανε τον γύρο του κόσμου: «Οι Νορβηγοί είναι κορίτσια που αγαπούν κορίτσια, αγόρια που αγαπούν αγόρια και κορίτσια και αγόρια που αγαπούν ο ένας τον άλλον». «Αυτό ενσάρκωνε τον τρόπο που ένιωθε για τους ανθρώπους και τον τρόπο που ήθελε να νιώθουμε εμείς οι Νορβηγοί ο ένας για τον άλλον», σημείωσε.
Η κληρονομιά του βασιλιά Χάραλντ
Ο βασιλιάς Χάραλντ έγινε συνώνυμο της ηρεμίας, της ψυχραιμίας και της οικειότητας. Με χιούμορ και ζεστασιά, μετέτρεψε τον θεσμικό του ρόλο σε γέφυρα εμπιστοσύνης ανάμεσα στο παλάτι και την κοινωνία. Η ακλόνητη πίστη του στους ανθρώπους της Νορβηγίας και στις δημοκρατικές αξίες αποτυπώθηκε στις στιγμές κρίσης αλλά και στις προσωπικές του παρεμβάσεις που άγγιζαν θέματα ταυτότητας και συμπερίληψης. Η ιστορική ομιλία του το 2016 υπήρξε σημείο αναφοράς για μια Νορβηγία ανοιχτή, ανεκτική και περήφανη για την ποικιλομορφία της.
Η παρακαταθήκη του δεν μετριέται μόνο σε χρόνια βασιλείας, αλλά και σε μικρές, ανθρώπινες στιγμές: επισκέψεις σε απομακρυσμένες κοινότητες, συναντήσεις με εθελοντές, κουβέντες με πολίτες σε δύσκολες περιόδους. Σε αυτές τις χειρονομίες, ο βασιλιάς Χάραλντ κατόρθωσε να διατηρήσει ζωντανό τον δεσμό της μοναρχίας με την κοινωνική πραγματικότητα.
Διαδοχή και τα επόμενα βήματα
Με τον θάνατο του πατέρα του, ο πρίγκιπας διάδοχος Χάακον ανέλαβε αμέσως τον θρόνο ως βασιλιάς Χάακον Η΄, σύμφωνα με το Σύνταγμα. Απόψε, ο νέος μονάρχης θα απευθύνει τηλεοπτικό διάγγελμα προς το έθνος στη μνήμη του βασιλιά Χάραλντ, τιμώντας μια ενωτική προσωπικότητα που σημάδεψε τρεισήμισι δεκαετίες. Την Τρίτη θα δώσει τον συνταγματικό όρκο ενώπιον του κοινοβουλίου, δεσμευόμενος να υπερασπιστεί το Σύνταγμα και τους νόμους της Νορβηγίας. Όπως προβλέπεται από την κατάργηση της στέψης το 1908, δεν θα τελεστεί στέψη.
«Μια εποχή τελείωσε. Μια νέα ξεκινά. Ο βασιλιάς πέθανε. Ζήτω ο βασιλιάς», είπε ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε, υπογραμμίζοντας τη συνέχεια του θεσμού. «Θα θυμόμαστε τον βασιλιά Χάραλντ για την αγάπη του για τον λαό του, το χιούμορ και τη ζεστασιά του, και για την ακλόνητη πίστη του σε εμάς», πρόσθεσε, δίνοντας το στίγμα μιας χώρας που προχωρά με σεβασμό προς το παρελθόν και αυτοπεποίθηση για το μέλλον.
Η πορεία προς την κηδεία
Η Νορβηγία εισέρχεται σε περίοδο εθνικού πένθους μέχρι την τέλεση της κηδείας του βασιλιά. Η νεκρώσιμος ακολουθία θα ψαλεί στον Καθεδρικό Ναό του Όσλο, με τη συμμετοχή της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας, εκπροσώπων από το εξωτερικό και πολιτών που θα επιδιώξουν να αποχαιρετήσουν τον εκλιπόντα μονάρχη. Στη συνέχεια, ο Χάραλντ θα ταφεί στο βασιλικό μαυσωλείο του φρουρίου Άκερσχους, το εμβληματικό κάστρο του 13ου αιώνα που δεσπόζει πάνω από το λιμάνι του Όσλο.
Εκεί θα αναπαυθεί δίπλα στη μητέρα του, πριγκίπισσα διάδοχο Μάρθα, στον πατέρα του, βασιλιά Όλαφ, στη γιαγιά του, βασίλισσα Μοντ, και στον παππού του, βασιλιά Χάακον. Η επιλογή αυτή, βαθιά ριζωμένη στην παράδοση, υπενθυμίζει τη συνέχεια της νορβηγικής μοναρχίας και την ιστορική της διαδρομή μέσα στους αιώνες.
