Η πάπια Πεκίνου βρίσκεται ξαφνικά στο κέντρο μιας κλιμακούμενης εμπορικής σύγκρουσης ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κίνα, με το διακύβευμα να ξεπερνά κατά πολύ ένα «εξωτικό» προϊόν στα ράφια. Το ζήτημα αγγίζει την επιβίωση ευρωπαϊκών εκτροφείων, τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου και, τελικά, το ποιος μπορεί να πουλάει φθηνότερα και γιατί.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ύστερα από έντονες καταγγελίες πέντε ευρωπαίων παραγωγών, ενεργοποίησε διαδικασία που συνήθως προορίζεται για περιπτώσεις σοβαρής στρέβλωσης της αγοράς: έρευνα αντιντάμπινγκ.
Με απλά λόγια, οι Βρυξέλλες θα εξετάσουν αν η πάπια Πεκίνου εισάγεται στην Ευρώπη σε τιμές που δεν αντανακλούν το πραγματικό κόστος παραγωγής της, αλλά στηρίζονται σε κρατική ενίσχυση και πρακτικές που «σπάνε» τον ανταγωνισμό.
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι οι Κινέζοι παραγωγοί μπορούν να διαθέτουν το κρέας πάπιας σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές, ακόμη και κάτω από το κόστος, με στόχο να κατακτήσουν την αγορά και να οδηγήσουν τους τοπικούς παίκτες σε συρρίκνωση ή έξοδο. Η κατηγορία είναι βαριά, γιατί αν αποδειχθεί, ανοίγει τον δρόμο για επιβολή διορθωτικών δασμών, δηλαδή πρόσθετων επιβαρύνσεων στις εισαγωγές, ώστε να επανέλθει η «ισορροπία» στην αγορά.
Τι ερευνά η ΕΕ και γιατί
Η έρευνα των Βρυξελλών δεν αφορά ένα στενό κομμάτι της αγοράς, αλλά σχεδόν όλο το φάσμα προϊόντων που σχετίζονται με την πάπια Πεκίνου. Στο πεδίο θα μπουν εισαγωγές που καλύπτουν ολόκληρα πτηνά, τεμάχια κρέατος και διάφορες μορφές επεξεργασίας, είτε πρόκειται για νωπά είτε για κατεψυγμένα προϊόντα.
Στόχος είναι να χαρτογραφηθεί η πραγματική εικόνα: σε ποιες τιμές εισάγονται τα προϊόντα, πώς διαμορφώνεται η τελική τους τιμή στην ευρωπαϊκή αγορά και κατά πόσο οι τιμές αυτές μπορούν να δικαιολογηθούν από κανονικές συνθήκες παραγωγής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το χρονικό εύρος που εξετάζεται. Η Επιτροπή θα «ξεσκονίσει» τις εισαγωγές του 2025, αναζητώντας μοτίβα που δείχνουν επιθετική τιμολόγηση, απότομη αύξηση όγκων ή συμπίεση της κερδοφορίας των ευρωπαίων παραγωγών.
Σε αντίστοιχες υποθέσεις, τα στοιχεία που μετρούν είναι η εξέλιξη των τιμών, τα μερίδια αγοράς, οι πιέσεις στο κόστος, αλλά και το αν οι τοπικές επιχειρήσεις έχασαν πωλήσεις ή αναγκάστηκαν να μειώσουν την παραγωγή.
Δεν είναι τυχαίο ότι η απόφαση προκάλεσε άμεση ικανοποίηση στην AVEC, την ένωση που εκπροσωπεί τον κλάδο των πουλερικών στην Ευρώπη.
Η AVEC υποστηρίζει πως, χωρίς μέτρα, η ευρωπαϊκή παραγωγή θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει ανταγωνισμό που δεν βασίζεται στην αποδοτικότητα ή στην ποιότητα, αλλά σε ένα σύστημα κρατικών ενισχύσεων που μετατρέπει τις τιμές σε «όπλο».
Το κόλπο με τις ζωοτροφές και τα πενταετή πλάνα
Στην καρδιά των καταγγελιών βρίσκεται ένα συγκεκριμένο σενάριο. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ισχυρίζονται ότι το Πεκίνο αξιοποιεί το 14ο και το 15ο Πενταετές Πρόγραμμα Αγροτικού Εκσυγχρονισμού για να διοχετεύει επιδοτήσεις και να στηρίζει στοχευμένα την παραγωγή. Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η κινεζική κυβέρνηση ενισχύει οικονομικά τη βιομηχανία επεξεργασίας σόγιας, κάτι που μπορεί να ρίχνει το κόστος των ζωοτροφών για τους εκτροφείς.
Για όποιον δεν γνωρίζει τον κλάδο, οι ζωοτροφές αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα κομμάτια του κόστους στην πτηνοτροφία. Άρα, αν το κόστος αυτό μειωθεί τεχνητά, ο παραγωγός αποκτά τεράστιο πλεονέκτημα.
Έτσι, η πάπια Πεκίνου μπορεί να φτάνει στην Ευρώπη με τιμές που μοιάζουν «απίθανες» για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, δημιουργώντας πίεση σε όσους λειτουργούν με υψηλότερα εργασιακά κόστη, αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και διαφορετικά πρότυπα συμμόρφωσης.
Το κρίσιμο ερώτημα για την έρευνα αντιντάμπινγκ είναι αν πρόκειται για ανταγωνιστικότητα που προκύπτει από κλίμακα και τεχνολογία ή για ανταγωνιστικότητα που «χτίζεται» με κρατική παρέμβαση. Η διαφορά αυτή είναι που καθορίζει αν δικαιολογούνται δασμοί και, κυρίως, σε ποιο ύψος.
Αντίποινα και το επόμενο crash test στα τρόφιμα
Η υπόθεση της πάπιας Πεκίνου δεν εξελίσσεται σε ουδέτερο πεδίο. Έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη φορτισμένη ατμόσφαιρα, όπου το Πεκίνο έχει απαντήσει με δικές του έρευνες και επιβαρύνσεις σε ευρωπαϊκά προϊόντα όπως το χοιρινό, τα γαλακτοκομικά και το μπράντι.
Μέχρι πρόσφατα, οι βασικές τριβές ΕΕ–Κίνας συχνά συγκεντρώνονταν σε πιο «τεχνικούς» τομείς, όπως τα βιομηχανικά αγαθά ή τα χημικά. Τώρα, όμως, το μέτωπο μεταφέρεται για τα καλά στο καλάθι του καταναλωτή και στα ράφια των τροφίμων, εκεί όπου οι πολιτικές αποφάσεις γίνονται άμεσα ορατές.
Σαν να μην αρκούσε η εμπορική ένταση, στο κάδρο μπαίνει και ένα δεύτερο, εξίσου ευαίσθητο επίπεδο: η ασφάλεια τροφίμων. Πρόσφατοι ευρωπαϊκοί έλεγχοι, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ανέδειξαν σημαντικές ελλείψεις στα συστήματα ασφάλειας τροφίμων της Κίνας για τα πουλερικά.
Οι εισαγωγές δεν ανεστάλησαν, καθώς η κινεζική πλευρά δεσμεύτηκε για διορθωτικές κινήσεις, όμως έχει ήδη προγραμματιστεί νέος αιφνιδιαστικός έλεγχος για το φθινόπωρο του 2026. Αυτό το επόμενο «crash test» αναμένεται να κρατήσει ψηλά την ένταση και να τροφοδοτήσει εκ νέου συζητήσεις για πρότυπα, ελέγχους και ισότιμους όρους πρόσβασης στην αγορά.
