Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κρίσιμη απόφαση για την πορεία του πολέμου στο Ιράν, εξετάζοντας ακόμη και την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων, παρά τις έντονες επιφυλάξεις στο εσωτερικό της χώρας.
Για πολλούς συμμάχους του Τραμπ στην Ουάσιγκτον, η αποστολή χιλιάδων αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή θα σήμαινε το άμεσο τέλος της δημόσιας υποστήριξής τους στον πόλεμο- και πιθανώς θα απειλούσε την ικανότητα της κυβέρνησης να εξασφαλίσει τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε συμπληρωματική χρηματοδότηση που θα ζητήσει σύντομα ο Λευκός Οίκος.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, η επίτευξη των στρατηγικών του στόχων και ο περιορισμός των συνεπειών του πολέμου ενδέχεται να προϋποθέτουν την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων- μια επιλογή που μπορεί να καθορίσει την πολιτική του παρακαταθήκη και την οποία, αν και δεν απέκλεισε, επιχείρησε να υποβαθμίσει τις τελευταίες ημέρες. «Δεν στέλνω στρατεύματα πουθενά», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη (19/3) στο Οβάλ Γραφείο. «Αν το έκανα, σίγουρα δεν θα σας το έλεγα», δήλωσε.
Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν μπαίνει στην τέταρτη εβδομάδα, εντείνεται η ανάγκη για σαφέστερη εικόνα σχετικά με την έκβαση της σύγκρουσης. Οι οικονομικές επιπτώσεις έχουν οδηγήσει πολλούς από τους Ρεπουμπλικάνους συμμάχους του Τραμπ, που αντιμετωπίζουν έναν δύσκολο πολιτικό δρόμο μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, να τον παροτρύνουν να βρει μια διέξοδο.
Το πώς ακριβώς θα συμβεί αυτό παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο. Ο Τραμπ φάνηκε να αναγνωρίζει σιωπηρά τις επιφυλάξεις σχετικά με το τελικό στάδιο της επιχείρησής του την Παρασκευή (20/3) το βράδυ, όταν δήλωσε ότι θα «εξετάσει το ενδεχόμενο να τερματίσει» τον πόλεμο σύντομα, ακόμη και ενώ νέες μονάδες Πεζοναυτών κατευθύνονταν προς την περιοχή.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχουν παρουσιάσει δημόσια ο Ντόναλντ Τραμπ και οι σύμβουλοί του, η συμπλήρωση τεσσάρων εβδομάδων σηματοδοτεί το άνοιγμα ενός παραθύρου για τον σχεδιαζόμενο τερματισμό της στρατιωτικής εκστρατείας. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι η επιχείρηση «κινείται ταχύτερα από το προβλεπόμενο», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να ολοκληρωθεί νωρίτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις. Ωστόσο, μια εβδομάδα πριν από την εκπνοή αυτού του στόχου, οι φιλόδοξοι στόχοι που έθεσε στην αρχή του πολέμου παραμένουν σε εξέλιξη, ακόμη και καθώς οι επιπτώσεις του πολέμου συνεχίζουν να πληθαίνουν και το κόστος του- τόσο σε δολάρια όσο και σε ανθρώπινες ζωές- συνεχίζει να αυξάνεται.
Η απόφαση του Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ προκάλεσε οικονομικούς κραδασμούς σε όλο τον κόσμο και οδήγησε σε επικρίσεις ότι η απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν δεν ήταν πλήρως μελετημένη. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπαθούν πυρετωδώς να αποτρέψουν ένα ενδεχόμενο κλείσιμο του ζωτικού υδάτινου διαδρόμου για μήνες. Ιδιωτικά, αναγνωρίζουν ότι η επαναλειτουργία του είναι ένα πρόβλημα χωρίς σαφή λύση και εξαρτάται, τουλάχιστον εν μέρει, από το πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει ο Τραμπ για να πιέσει το ιρανικό καθεστώς, σύμφωνα με πολλούς κυβερνητικούς και μυστικούς αξιωματούχους που μίλησαν στο CNN.
Υπάρχει επίσης αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ των στόχων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με το ποιο τέλος οραματίζεται κάθε χώρα. Κεκλεισμένων των θυρών, το Ισραήλ αντιλαμβάνεται ότι το πολιτικό χρονοδιάγραμμα του Τραμπ είναι σαφώς βραχύτερο από αυτό του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Βενιαμίν Νετανιάχου για τη λήξη της σύγκρουσης.
Ο Τραμπ δήλωσε στο CNN την Παρασκευή ότι πιστεύει πως το Ισραήλ θα είναι έτοιμο να τερματίσει τον πόλεμο όταν είναι έτοιμος κι εκείνος.
«Κύρηξε νίκη και προχώρα»
Καθώς η σύγκρουση επεκτείνεται, ο Τραμπ εξοργίστηκε αυτήν την εβδομάδα με ό,τι θεωρεί αρνητική κάλυψη των επιτυχιών της επιχείρησης από τα ΜΜΕ, καταγγέλλοντας ότι οι ειδήσεις δίνουν έμφαση στο κόστος του πολέμου. Επίσης, επιτέθηκε στους συμμάχους του ΝΑΤΟ που θεώρησε πως δεν ήταν αρκετά ενθουσιώδεις στο να συμμετάσχουν στις περιπολίες στα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας ότι δεν χρειάζεται στην πραγματικότητα τη βοήθεια κανενός.
Πολλοί Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές είπαν στο CNN ότι μέχρι στιγμής είναι ικανοποιημένοι με τις απόρρητες ενημερώσεις της κυβέρνησης. Όμως, αρκετοί ανέφεραν ότι ο Τραμπ και η ομάδα του θα χρειαστεί σύντομα να παρουσιάσουν δημόσια τη στρατηγική τους- αλλιώς κινδυνεύουν να δεχτούν αντιδράσεις από τους ψηφοφόρους τους.
Ενώ ο Τραμπ συνεχίζει να εξετάζει επιλογές που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αποστολή στρατευμάτων στο Ιράν, έχει επίσης συζητήσει με Ρεπουμπλικάνους συμμάχους που τον ενθάρρυναν να ακολουθήσει διαφορετική πορεία: να κηρύξει «νίκη» και να προχωρήσει. Ορισμένοι επιφανείς Ρεπουμπλικάνοι στο Κογκρέσο είπαν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε ρεαλιστικά να παρουσιάσει τον πόλεμο ως επιτυχή εφόσον ο στρατός επιτύχει τους στόχους που περιέγραψε ο Πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου, Στρατηγός Νταν Κέιν: την καταστροφή του ναυτικού, των πυραυλικών δυνατοτήτων και των βιομηχανικών υποδομών του Ιράν. Αν και αυτό το σενάριο δεν θα εξουδετέρωνε πλήρως τις απειλές που σχετίζονται με τα πυρηνικά σχέδια και τις παραστρατιωτικές δυνάμεις του Ιράν, πολλοί πιστεύουν πως η εναλλακτική –δηλαδή η κλιμάκωση και η παρουσία πεζοναυτών στο έδαφος– θα ήταν καταστροφική.
Ωστόσο, ο βασικός στόχος που επικαλείται ο Ντόναλντ Τραμπ για την έναρξη του πολέμου παραμένει ανεκπλήρωτος: η οριστική αδυναμία του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Το πυρηνικό υλικό του εξακολουθεί να βρίσκεται βαθιά θαμμένο, ενώ η επιστημονική τεχνογνωσία της χώρας παραμένει ανέπαφη.
«Το θεμελιώδες πλεονέκτημα του Ιράν είναι ότι η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί», δήλωσε στο CNN Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Έχουν λαμπρούς επιστήμονες οι οποίοι εργάζονται δεκαετίες στο πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτή η γνώση δεν αφαιρείται με βομβαρδισμούς» σημείωσε.
Η πιθανότητα μιας χερσαίας επίθεσης
Υπάρχουν ενδείξεις ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα, παρότι ο Τραμπ δεν έχει αποφασίσει ακόμα για αποστολή στρατευμάτων στο Ιράν. Χιλιάδες ακόμη Αμερικανοί πεζοναύτες και ναύτες μετακινούνται προς τη Μέση Ανατολή.
Μεταξύ των σχεδίων που έχουν εξεταστεί ιδιωτικά, είναι η κατάληψη του νησιού Χαργκ-του σημείου όπου καταλήγουν οι αγωγοί από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του κεντρικού και δυτικού Ιράν- και η καταστροφή των πετρελαϊκών του εγκαταστάσεων. Η επίθεση στο νησί θεωρείται από την κυβέρνηση ως μοχλός πίεσης που θα μπορούσε να εξαναγκάσει το Ιράν να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Ορισμένοι αξιωματούχοι στο Λευκό Οίκο πιστεύουν ότι η κατάληψη του νησιού θα οδηγούσε στην οικονομική κατάρρευση των Φρουρών της Επανάστασης και πιθανόν στο γρήγορο τέλος του πολέμου, όμως άλλοι είναι επιφυλακτικοί, καθώς κάτι τέτοιο θα απαιτούσε μεγάλο αριθμό χερσαίων δυνάμεων. Ακόμη πιο επικίνδυνη θα ήταν μια επιχείρηση για την κατάσχεση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το οποίο πιστεύεται ότι βρίσκεται θαμμένο κάτω από τα χαλάσματα που άφησαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί τον Ιούνιο.
Οι επισκέπτες στην Ουάσιγκτον αρχηγός της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, είπε ότι τα «βαρέλια και οι κύλινδροι» θα μπορούσαν «θεωρητικά» να μετακινηθούν, αλλά αν είχαν δεχτεί άμεσο πλήγμα, θα υπήρχε κίνδυνος ραδιενεργής μόλυνσης.
Η πιθανότητα αποστολής στρατευμάτων στο Ιράν έχει προκαλέσει ανησυχία και στους Ρεπουμπλικάνους βουλευτές.
«Νομίζω ότι πρέπει να βρούμε μια στρατηγική εξόδου το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο βουλευτής Τιμ Μπέρτσετ από το Τενεσί. «Δεν θέλω να στείλω αμερικανικά στρατεύματα κανέναν τρόπο» τόνισε.
«Το βασικό πλεονέκτημα που διαθέτει το Ιράν είναι ότι η γνώση δεν μπορεί να καταστραφεί με βομβαρδισμούς», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Διαθέτουν πολλούς λαμπρούς επιστήμονες, τους οποίους η κυβέρνηση πληρώνει εδώ και δεκαετίες για να ασχολούνται αποκλειστικά με το πυρηνικό πρόγραμμα», πρόσθεσε.
Αποκλίνουσες στρατηγικές
Όταν ο Τραμπ έμαθε για πρώτη φορά αυτή την εβδομάδα για τα ισραηλινά σχέδια να επιτεθούν στο κρίσιμο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, αυτό δεν του προκάλεσε αμέσως ανησυχία. Αντίθετα, σύμφωνα με άτομα που έχουν γνώση των σχεδίων, Αμερικανοί αξιωματούχοι θεώρησαν την επίθεση ως μέσο για να ασκηθεί πίεση στο Ιράν ώστε να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Μόνο αργότερα- καθώς το Ιράν αντεπιτίθετο με πλήγματα σε εγκατάσταση φυσικού αερίου στο Κατάρ- ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν γνώριζαν τίποτα για τη συγκεκριμένη επίθεση». Το επόμενο πρωί, ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε απευθύνει προειδοποίηση στον Νετανιάχου να μην προχωρήσει σε περαιτέρω επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου μιλάνε σχεδόν καθημερινά από την έναρξη του πολέμου. Ενώ η κυβέρνηση Τραμπ προσπάθησε να θέσει συγκεκριμένους στρατιωτικούς στόχους, οι επιδιώξεις του Νετανιάχου φαίνονται πολύ πιο ανοιχτές, καθώς το Ισραήλ δολοφονεί έναν-έναν τους ηγέτες της Τεχεράνης.
Σε κατάθεσή της στο Κογκρέσο αυτή την εβδομάδα, η Διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ αναγνώρισε ότι οι στόχοι που έχουν τεθεί από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ για τον πόλεμο στο Ιράν «είναι διαφορετικοί», προσθέτοντας ότι δεν γνωρίζει αν το Ισραήλ θα υποστήριζε μια συμφωνία με το Ιράν.
«Μπορούμε να δούμε από τις επιχειρήσεις ότι η ισραηλινή κυβέρνηση έχει επικεντρωθεί στην εξουδετέρωση της ιρανικής ηγεσίας», δήλωσε η Γκάμπαρντ στην ακρόαση της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής για τις παγκόσμιες απειλές την Πέμπτη (19/3).
Αρκετοί Δυτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CNN ότι πιστεύουν πως οι στόχοι του Ισραήλ μέχρι στιγμής δείχνουν μια στρατηγική που αποσκοπεί στην κατάρρευση του ιρανικού κράτους, στραγγαλίζοντας τις οικονομικές του αρτηρίες και ανατρέποντας τις ηγετικές του δομές. Αυτό φαίνεται να διαφέρει από το πιο περιορισμένο σύνολο στρατιωτικών στόχων του Τραμπ.
«Το Ιράν δεν είναι Γάζα»
Ο Τραμπ ανησυχεί επίσης ότι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν θα μπορούσαν να προκαλέσουν περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας. Έχει πει ότι εικόνες από φλεγόμενα πετρελαϊκά πεδία στο Ιράν θα θυμίσουν στους Αμερικανούς ότι ο πόλεμος ανεβάζει τις τιμές των καυσίμων.
«Το Ιράν δεν είναι Γάζα. Είναι ένα τεράστιο κράτος με ανεξάντλητα αποθέματα ηγεσίας και διοίκησης. Η ανατροπή του καθεστώτος μπορεί να πάρει μήνες ή χρόνια», δήλωσε πρώην ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας. «Υπάρχει κίνδυνος τα σημερινά κέρδη να εξανεμιστούν σύντομα» πρόσθεσε.
«Μέρος της πρόκλησης», όπως ανέφερε ένας άλλος πρώην υψηλόβαθμος Ισραηλινός αξιωματούχος, «είναι ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ έχουν προετοιμαστεί για μια διαφορετική ηγεσία στο Ιράν».
«Η CIA και η Μοσάντ δεν έχουν επενδύσει πραγματικά σε αυτό τα τελευταία 15–20 χρόνια. Είχε περάσει σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με άλλες προτεραιότητες», ανέφερε. «Με την εστίαση στα πυρηνικά, τα πυραυλικά προγράμματα, το Ιράν, τη Χεζμπολάχ και την αλλαγή καθεστώτος, άλλοι στόχοι βρέθηκαν στην κορυφή της ατζέντας».
Σε άρθρο του στον Economist αυτή την εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν– ο οποίος είχε διατελέσει διαπραγματευτής στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν υποστήριξε ότι «η Αμερική έχει χάσει τον έλεγχο της ίδιας της εξωτερικής της πολιτικής».
Ανησυχία για πυρηνικό όπλο
Μια αυξανόμενη ανησυχία μεταξύ πολλών συμμάχων των ΗΠΑ είναι ότι ένα μελλοντικό ιρανικό καθεστώς θα επιχειρήσει να επισπεύσει την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, καθώς θεωρεί την τρέχουσα στρατιωτική εκστρατεία απειλή για την ύπαρξή του. Ακόμη κι αν ο Τραμπ αποφασίσει να στείλει χερσαία στρατεύματα στο Ιράν για να απομακρύνει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, η τεχνογνωσία για την ανάπτυξη ενός μελλοντικού πυρηνικού προγράμματος πιθανότατα θα συνεχίσει να υφίσταται.
Είτε σταλούν είτε όχι αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράν, το ενδεχόμενο η ιρανική ηγεσία να ξεκινήσει εκ νέου προσπάθειες για την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου μετά το τέλος του πολέμου προβληματίζει έντονα τους συμμάχους των ΗΠΑ.
Στην κατάθεσή του στο Κογκρέσο αυτή την εβδομάδα, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ δήλωσε ότι το Ιράν διαθέτει την ίδια ποσότητα εμπλουτισμένου ουρανίου όπως πριν από την Επιχείρηση «Σφυρί του Μεσονυκτίου», τον Ιούνιο. Η Γκάμπαρντ ανέφερε ότι το Ιράν δεν έχει προσπαθήσει να ξαναχτίσει εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου μετά από εκείνα τα πλήγματα.
«Οι είσοδοι στις υπόγειες εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν έχουν θαφτεί και σφραγιστεί με τσιμέντο. Συνεχίζουμε να παρακολουθούμε για τυχόν πρώιμες ενδείξεις σχετικά με τη στάση που θα λάβει η τρέχουσα ή οποιαδήποτε νέα ηγεσία στο Ιράν όσον αφορά την έγκριση ενός προγράμματος πυρηνικών όπλων», έγραψε η Γκάμπαρντ στις προετοιμασμένες δηλώσεις της.
Αυτές οι δηλώσεις- οι οποίες φαινόταν να υποβαθμίζουν την πιθανότητα το Ιράν να αποτελεί άμεση πυρηνική απειλή για τις ΗΠΑ ή τους συμμάχους τους πριν από την έναρξη των επιθέσεων πριν από 21 ημέρες- δεν συμπεριλήφθηκαν στη δήλωση που εξέδωσε η Γκάμπαρντ.
Όταν ρωτήθηκε για την παράλειψη, το απέδωσε σε θέμα χρόνου.
Πηγή: CNN
