Σε νέα φάση αβεβαιότητας εισέρχεται η τροφοδοσία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου μετά την απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να αναστείλει προληπτικά τη λειτουργία του αγωγού East-West (Ανατολής-Δύσης).
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι έθεσε εκτός λειτουργίας έναν από τους σημαντικότερους πετρελαιαγωγούς της, μία ημέρα μετά την επίθεση με drones εναντίον του από το έδαφος του Ιράκ, ενώ οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι της Υεμένης κατέλαβαν στρατηγικής σημασίας νησί στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στον πόλεμο με το Ιράν.
Η εξέλιξη σημειώνεται καθώς οι Χούθι πραγματοποιούν τη σημαντικότερη εδαφική τους προέλαση εδώ και χρόνια στην περιοχή των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως. Η προέλαση ενδέχεται να ενισχύσει τη στρατηγική του Ιράν για αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, με στόχο την άσκηση πίεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε ότι ο αγωγός East-West Pipeline τέθηκε εκτός λειτουργίας ως «προληπτικό μέτρο», ενώ το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών απέδωσε την επίθεση σε αρκετά drones που, σύμφωνα με το Ριάντ, προήλθαν από το Ιράκ.
Σε ανακοίνωσή του, η οποία μεταδόθηκε από το κρατικό Saudi Press Agency, το βασίλειο ανέφερε ότι δεν θα προχωρήσει σε αντίποινα, προκειμένου να δώσει στην ιρακινή κυβέρνηση «την ευκαιρία να λάβει τα απαραίτητα μέτρα».
Ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Αλί αλ-Ζαΐντι, ο οποίος είναι και αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, διέταξε έρευνα στη διοίκηση επιχειρήσεων της επαρχίας Μαϊσάν και απομάκρυνε τον επικεφαλής της, αφού οι αρχές διαπίστωσαν ότι οι επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας εξαπολύθηκαν από σημείο στην περιοχή.
Τον Ιούλιο, η Σαουδική Αραβία και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν βομβαρδίσει φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, κατηγορώντας τες για επιθέσεις με drones εναντίον σαουδαραβικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, οι οποίες είχαν αποδοθεί στους Χούθι. Σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους, οι Χούθι είχαν βοηθήσει τις ιρακινές πολιτοφυλακές στον σχεδιασμό και την εκτέλεση των επιθέσεων.
Ο κρίσιμος ρόλος του αγωγού East-West
Ο αγωγός East-West κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 και έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας να εξάγει πετρέλαιο μετά τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξαιτίας του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν.
Το Ριάντ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως, έχει στραφεί ολοένα περισσότερο στην Ερυθρά Θάλασσα ως εναλλακτική οδό για τη μεταφορά του αργού προς τις διεθνείς αγορές, καθώς το Ιράν πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Μέχρι τις αρχές Ιουνίου, η Σαουδική Αραβία είχε υπερδιπλασιάσει τις εξαγωγές πετρελαίου από το λιμάνι της στην Ερυθρά Θάλασσα, στο οποίο καταλήγει ο αγωγός, ξεπερνώντας τα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ωστόσο, οι προσπάθειες των Χούθι να κλείσουν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το οποίο έχει πλάτος περίπου 28 χιλιόμετρα, έχουν καταστήσει και αυτή τη διαδρομή πιο δύσκολη.
Την ίδια ώρα, οι Χούθι κατέλαβαν το Μαγιούν, ένα μικρό, άγονο ηφαιστειακό νησί στο εσωτερικό των στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ, γνωστό και ως Περίμ.
Το Ιράν κάλεσε την Παρασκευή να τερματιστεί ο αποκλεισμός των περιοχών της Υεμένης που ελέγχονται από τους Χούθι, εκφράζοντας τη στήριξή του προς τον σύμμαχό του.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε επίσης την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι.
Ανησυχία στις αγορές
Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει νέα ανησυχία στις αγορές, ενώ οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τους Χούθι ιδιαίτερα απρόβλεπτους.
Οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξήθηκαν και πάλι αυτή την εβδομάδα, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια το βαρέλι, γεγονός που ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης σε οποιεσδήποτε συνομιλίες.
Η διέλευση πλοίων από τα στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είχε μειωθεί κατά περίπου 60% από τότε που οι Χούθι άρχισαν, στα τέλη του 2023, να επιτίθενται σε ορισμένα πλοία, δηλώνοντας αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους στη Γάζα.
