Οι ηγέτες των αυτονομιστικών κινημάτων στη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία συναντώνται τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου στο Κάρντιφ, με στόχο να ενισχύσουν τον συντονισμό τους και να προωθήσουν την υπόθεση της ανεξαρτησίας ή της συνταγματικής αυτονόμησης των περιοχών τους από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Σύνοδος Κορυφής Κελτών για ανεξαρτησία πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ του Λονδίνου και των αποκεντρωμένων κυβερνήσεων παραμένουν τεταμένες, ενώ τα αιτήματα για μεγαλύτερη αυτοδιάθεση αποκτούν νέα δυναμική.
Σύμφωνα με κοινή δήλωση που δημοσιεύθηκε την Κυριακή και την οποία επικαλείται το AFP, ο πρώτος υπουργός της Σκωτίας και επικεφαλής του Εθνικού Κόμματος της Σκωτίας (SNP), Τζον Σουίνι, ο πρώτος υπουργός της Ουαλίας και ηγέτης του Plaid Cymru, Ρουν απ Ιόργουερθ, καθώς και η πρώτη υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας και αντιπρόεδρος του Sinn Féin, Μισέλ Ο’Νιλ, αναμένεται να υπογράψουν κοινό μνημόνιο συνεργασίας.
Σύνοδος Κορυφής Κελτών για ανεξαρτησία και συνταγματική αλλαγή
Το μνημόνιο θα ζητά από τη βρετανική κυβέρνηση να «προετοιμάσει, να σχεδιάσει και να διευκολύνει» τη διαδικασία συνταγματικής αλλαγής στη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Οι ηγέτες των τριών περιοχών επιδιώκουν να ανοίξει ο δρόμος για δημοψηφίσματα σχετικά με το μέλλον τους, είτε αυτά αφορούν την πλήρη ανεξαρτησία είτε μια διαφορετική μορφή πολιτικής σχέσης με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η πρωτοβουλία αυτή αυξάνει την πίεση προς το Λονδίνο, το οποίο εξακολουθεί να απορρίπτει τη διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας. Το προηγούμενο δημοψήφισμα πραγματοποιήθηκε το 2014 και κατέληξε υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, το SNP υποστηρίζει ότι οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει σημαντικά έκτοτε, ιδιαίτερα μετά το Brexit, και ότι οι πολίτες της Σκωτίας θα πρέπει να έχουν ξανά τη δυνατότητα να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής αρνηθεί να εγκρίνει ένα νέο δημοψήφισμα, θεωρώντας ότι η ψηφοφορία του 2014 αποτέλεσε μια γενεαλογική και πολιτική δέσμευση που δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε λίγα χρόνια. Η στάση αυτή, όμως, τροφοδοτεί την αντιπαράθεση με την κυβέρνηση της Σκωτίας και ενισχύει το επιχείρημα των αυτονομιστών ότι το Γουέστμινστερ δεν ανταποκρίνεται στις πολιτικές επιθυμίες των επιμέρους εθνών του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η Βόρεια Ιρλανδία στο επίκεντρο των εξελίξεων
Στα τέλη Αυγούστου, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ απέκλεισε επίσης το ενδεχόμενο διεξαγωγής ψηφοφορίας για την επανένωση της Ιρλανδίας. Το ζήτημα, ωστόσο, επανήλθε στο προσκήνιο μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανέφερε το Σάββατο ότι μια «ενωμένη» Ιρλανδία θα ήταν «φανταστική».
Το Λονδίνο επιμένει μέχρι σήμερα στην εφαρμογή των ειρηνευτικών συμφωνιών του 1998, γνωστών ως Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής. Οι συμφωνίες προβλέπουν ότι μπορεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα για την επανένωση της Ιρλανδίας, εφόσον η βρετανική κυβέρνηση κρίνει ότι υπάρχει πιθανότητα η πλειοψηφία των ψηφοφόρων στη Βόρεια Ιρλανδία να στηρίξει την ενοποίηση.
Η Μισέλ Ο’Νιλ έχει καλέσει τις πολιτικές δυνάμεις να είναι προετοιμασμένες για συνταγματική αλλαγή «όταν αυτή έρθει». Η θέση αυτή αντανακλά την πεποίθηση του Sinn Féin ότι οι δημογραφικές, πολιτικές και εκλογικές ισορροπίες στη Βόρεια Ιρλανδία μεταβάλλονται σταδιακά. Παράλληλα, αποτυπώνει την προσπάθεια του κόμματος να διατηρήσει την προοπτική της ιρλανδικής επανένωσης στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.
Οι αυτονομιστές ενισχύουν τη θέση τους
Τα αυτονομιστικά κόμματα αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας. Πρόκειται για μια εξέλιξη χωρίς προηγούμενο από το 1999, όταν η διαδικασία αποκέντρωσης δημιούργησε τα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας. Οι δύο θεσμοί λειτουργούν παράλληλα με τη Συνέλευση της Βόρειας Ιρλανδίας, όπου το Sinn Féin είναι το μεγαλύτερο κόμμα από τις εκλογές του 2022.
Η εκλογική επιτυχία των Ουαλών αυτονομιστών στο περιφερειακό κοινοβούλιο χαρακτηρίστηκε από τον Ρουν απ Ιόργουερθ ως «σημείο καμπής για την Ουαλία». Όπως αναφέρεται στην κοινή δήλωση, καταγράφεται «μια αυξανόμενη επίγνωση ότι το μοντέλο του Γουέστμινστερ δεν λειτουργεί πλέον». Η κριτική αυτή αφορά τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις στο κεντρικό βρετανικό πολιτικό σύστημα, συχνά χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι διαφορετικές ανάγκες και προτεραιότητες των επιμέρους εθνών.
Τα περιφερειακά κοινοβούλια διαθέτουν σημαντικές αρμοδιότητες στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, της στέγασης, των μεταφορών και της προστασίας του περιβάλλοντος. Παράλληλα, ασκούν ορισμένες δημοσιονομικές εξουσίες, αν και οι αυτονομιστές υποστηρίζουν ότι το εύρος των αρμοδιοτήτων και των οικονομικών εργαλείων τους παραμένει περιορισμένο.
