Η Ιαπωνία ετοιμάζεται να επιχειρήσει ένα ακόμη σημαντικό βήμα στην εξερεύνηση του Διαστήματος, με μια αποστολή που θα ταξιδέψει στα δύο φεγγάρια του Άρη και θα επιχειρήσει να επιστρέψει στη Γη δείγματα από την επιφάνειά τους. Οι επιστήμονες της χώρας ελπίζουν ότι τα ευρήματα θα προσφέρουν νέα στοιχεία για τον σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος, αλλά και για τις συνθήκες που οδήγησαν στην εμφάνιση της ζωής στη Γη.
Η αποστολή Martian Moons Exploration (MMX) της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA) αναμένεται να εκτοξευθεί τους επόμενους μήνες από το Διαστημικό Κέντρο Τανεγκασίμα.
Προορισμός ο Φόβος – Δείγματα θα επιστρέψουν στη Γη
Το διαστημόπλοιο αναμένεται να παραμείνει στην περιοχή του Άρη για περίπου τρία χρόνια και να επιχειρήσει προσεδάφιση στον Φόβο, τον μεγαλύτερο από τους δύο φυσικούς δορυφόρους του πλανήτη.
Στόχος είναι να συλλεχθούν τουλάχιστον 10 γραμμάρια υλικού από την επιφάνεια του Φόβου. Παράλληλα, το γαλλο-ιαπωνικό ρόβερ IDEFIX θα πραγματοποιήσει επιτόπιες παρατηρήσεις και θα μελετήσει το έδαφος του δορυφόρου.
Το MMX θα εξετάσει επίσης τον Δείμο, τον δεύτερο δορυφόρο του Άρη, χωρίς ωστόσο να επιχειρήσει προσεδάφιση. Στη συνέχεια, ειδική κάψουλα θα μεταφέρει τα δείγματα πίσω στη Γη, με την επιστροφή να αναμένεται γύρω στο 2031 και την προσγείωση να έχει προγραμματιστεί στην Αυστραλία.
Πρόσκρουση ή «σύλληψη»; Το μεγάλο επιστημονικό ερώτημα
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέλει να απαντήσει η αποστολή αφορά την προέλευση του Φόβου και του Δείμου. Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο κυρίαρχες θεωρίες.
Η πρώτη υποστηρίζει ότι οι δύο δορυφόροι δημιουργήθηκαν από υλικά που εκτοξεύθηκαν στο Διάστημα μετά από μια τεράστια πρόσκρουση στον Άρη. Η δεύτερη θεωρία θέλει τον Φόβο και τον Δείμο να είναι αστεροειδείς που προέρχονταν από το εξωτερικό Ηλιακό Σύστημα και εγκλωβίστηκαν στη βαρυτική έλξη του Άρη.
Η επίλυση αυτού του γρίφου θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκαν οι βραχώδεις πλανήτες και πώς μεταφέρθηκαν νερό, οργανικές ενώσεις και άλλα πτητικά υλικά προς την εσωτερική περιοχή του Ηλιακού Συστήματος.
Τα ίχνη που μπορεί να συνδέονται με την εμφάνιση της ζωής
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα δείγματα από τον Φόβο ενδέχεται να διατηρούν πληροφορίες για τις διαδικασίες που μετέφεραν τα απαραίτητα συστατικά για τη δημιουργία κατοικήσιμων συνθηκών στους βραχώδεις πλανήτες.
Όπως έχει επισημάνει ο Γάλλος αστροφυσικός Πατρίκ Μισέλ, εάν ο Φόβος και ο Δείμος αποτελούν πράγματι κατάλοιπα αυτών των πρώιμων διαδικασιών μεταφοράς υλικών, θα μπορούσαν να προσφέρουν στοιχεία όχι μόνο για την προέλευση των δύο δορυφόρων, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο τα υλικά που ήταν απαραίτητα για την εμφάνιση της ζωής έφτασαν στους βραχώδεις πλανήτες.
Η αποστολή έχει, επομένως, ιδιαίτερη σημασία για την κατανόηση της εξέλιξης της Γης και των υπόλοιπων πλανητών που βρίσκονται κοντά στον Ήλιο.
«Σταθμός» για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές
Πέρα από την επιστημονική έρευνα, το MMX έχει και έναν δεύτερο στρατηγικό στόχο. Η JAXA θέλει να δοκιμάσει τεχνολογίες που θα μπορούσαν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν σε επανδρωμένες αποστολές στον Άρη.
Ο Φόβος εξετάζεται ως πιθανός «φυσικός διαστημικός σταθμός» που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ενδιάμεσο σημείο σε ένα ταξίδι προς και από τον Άρη. Η ανάπτυξη τεχνολογιών για ασφαλή μετάβαση, προσεδάφιση και επιστροφή θεωρείται κρίσιμη για την προοπτική μελλοντικής ανθρώπινης εξερεύνησης του κόκκινου πλανήτη.
Η JAXA διαθέτει σημαντική εμπειρία σε αποστολές επιστροφής υλικού από το Διάστημα. Το 2020, η αποστολή Hayabusa-2 επέστρεψε στη Γη 5,4 γραμμάρια βράχου και σκόνης που είχαν συλλεχθεί από αστεροειδή εκατοντάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά.
Η εμπειρία αυτή αναμένεται να αξιοποιηθεί και στο MMX, αν και η προσεδάφιση στον Φόβο παρουσιάζει ιδιαίτερες τεχνικές δυσκολίες λόγω της εξαιρετικά χαμηλής βαρύτητάς του.
Η Κίνα διεκδικεί την πρωτιά
Η ιαπωνική αποστολή δεν είναι η μοναδική που φιλοδοξεί να φέρει δείγματα από τον Άρη και το περιβάλλον του πίσω στη Γη. Η Κίνα έχει ανακοινώσει ότι σχεδιάζει να εκτοξεύσει το Tianwen-3 το 2028, με στόχο την επιστροφή δειγμάτων από τον Άρη περίπου το 2031.
Αυτό σημαίνει ότι το Πεκίνο ενδέχεται να προηγηθεί χρονικά της Ιαπωνίας στην επιστροφή αρειανών δειγμάτων στη Γη.
Την ίδια ώρα, το αμερικανικό ρόβερ Perseverance έχει ήδη συλλέξει δείγματα από την επιφάνεια του Άρη, τα οποία προορίζονται για μεταφορά στη Γη. Ωστόσο, ο σχεδιασμός της αμερικανικής αποστολής επιστροφής δειγμάτων έχει αντιμετωπίσει σημαντικές καθυστερήσεις και αναθεωρήσεις.
Η Κίνα έχει ήδη καταγράψει σημαντική επιτυχία στην εξερεύνηση του Άρη, καθώς το 2021 το ρόβερ Zhurong προσεδαφίστηκε στην επιφάνεια του πλανήτη στο πλαίσιο της αποστολής Tianwen-1.
Πηγή: AFP
