Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ), του πρώτου δημόσιου πανεπιστημιακού ιδρύματος στην Ελλάδα αφιερωμένου στη δραματική, ορχηστική και μουσική τέχνη.
Όπως τονίστηκε στη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, η νέα σχολή έρχεται να δώσει «ουσιαστική απάντηση σε εκκρεμότητες δεκαετιών», θέτοντας για πρώτη φορά σαφές θεσμικό πλαίσιο για την καλλιτεχνική εκπαίδευση και αναγνωρίζοντας την ακαδημαϊκή και επαγγελματική της υπόσταση. Η μεταρρύθμιση, που στηρίχθηκε σε διετή διαβούλευση με τον καλλιτεχνικό κόσμο, φιλοδοξεί να δημιουργήσει ξεκάθαρες διαδρομές σπουδών και καριέρας, ενώ η λειτουργία της Σχολής αναμένεται να ξεκινήσει το ακαδημαϊκό έτος 2027–28.
Ουσιαστική απάντηση σε εκκρεμότητες δεκαετιών
Όπως σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, η ίδρυση της ΑΣΠΤ και η συνολική μεταρρύθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης βάζουν, για πρώτη φορά, σαφείς κανόνες σε ένα πεδίο που λειτουργούσε για δεκαετίες με θεσμικές ασάφειες ως προς τη διαβάθμιση των σπουδών, την ακαδημαϊκή τους συνέχεια και τη θέση των τίτλων σπουδών στο Δημόσιο.
«Είμαστε στην ευχάριστη θέση κάτι το οποίο αποτέλεσε μία δέσμευσή μας, να είμαστε πια σε θέση να το υλοποιήσουμε. Θυμάμαι από τότε που πρωτοπολιτεύτηκα να γίνεται αυτή η συζήτηση για μία καλλιτεχνική εκπαίδευση, η οποία λειτουργούσε ουσιαστικά χωρίς κανένα θεσμικό πλαίσιο, με χιλιάδες νέους ανθρώπους να επενδύουν χρόνο, κόπο, ταλέντο στο θέατρο, στον χορό, στη μουσική και να μην έχουν την αναγνώριση που τους άξιζε. Νομίζω ότι αυτό πια αλλάζει επιτέλους. Με αυτήν την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, οι παραστατικές τέχνες αποκτούν για πρώτη φορά αυτό που ήταν πάντα το ζητούμενο: Μία σοβαρή πανεπιστημιακή υπόσταση, με σπουδές, με δυνατότητα έρευνας, κυρίως με προοπτικές εξέλιξης», ανέφερε κατά την έναρξη της σύσκεψης ο πρωθυπουργός.
Στο πλαίσιο αυτό, αρχής γενομένης από την ακαδημαϊκή χρονιά 2027-28, το ΑΣΠΤ θα μπορεί να εγγράψει φοιτητές και να παράσχει μία πλήρη ακαδημαϊκή διαδρομή, από το προπτυχιακό έως το διδακτορικό επίπεδο, προσδίδοντας θεσμική κατοχύρωση και πανεπιστημιακή υπόσταση στις καλλιτεχνικές σπουδές.
Ο νέος νόμος λύνει επίσης τη χρόνια εκκρεμότητα ως προς την ασαφή σύνδεση των καλλιτεχνικών σπουδών με επαγγελματικά δικαιώματα στο Δημόσιο, μέσω της σύστασης νέας κατηγορίας προσωπικού στον δημόσιο τομέα με τίτλο «Καλλιτεχνική Εκπαίδευση», για εργαζόμενους που είτε ασκούν καλλιτεχνικό έργο είτε υπηρετούν ως εκπαιδευτικοί στον χώρο των τεχνών.
«Απαντούμε ουσιαστικά, με πράξεις, σε ένα αίτημα δεκαετιών», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. «Είναι μια μεταρρύθμιση ουσίας, όχι μια μεταρρύθμιση εντυπώσεων. Νομίζω ότι εδώ ουσιαστικά τραβάμε μία διαχωριστική γραμμή με το παρελθόν, λύνουμε εκκρεμότητες από το παρελθόν, αλλά κυρίως δίνουμε μια προοπτική στα νέα παιδιά τα οποία ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό, για τις παραστατικές τέχνες, να έχουν μία ξεκάθαρη ορατότητα για το πώς θα κινηθούν, ποια θα είναι η επαγγελματική τους διαδρομή, ποια θα είναι τα προσόντα τους, τι αξία θα έχει το πτυχίο το οποίο θα πάρουν από ένα ελληνικό πανεπιστήμιο».
Στενή συνεργασία με τον καλλιτεχνικό κόσμο
Χάρη στη μεταρρύθμιση, αξιοποιείται η συσσωρευμένη εμπειρία και γνώση στην καλλιτεχνική εκπαίδευση, καθώς υπό την πανεπιστημιακή στέγη του νέου ΑΕΙ θα λειτουργούν Τμήματα των πέντε ιστορικών δημόσιων φορέων του χώρου: Tο Τμήμα Δραματικής Τέχνης του Εθνικού Θεάτρου, το Τμήμα Ορχηστικής Τέχνης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, το Τμήμα Ορχηστικής Τέχνης Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης, το Τμήμα Δραματικής Τέχνης Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και το Τμήμα Μουσικής Τέχνης Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Πέραν της σύνδεσης με τον χώρο των τεχνών και τους ιστορικούς φορείς του, η νέα Σχολή θα διαφυλάσσει και τις ιδιαιτερότητες που υπάρχουν στη διδασκαλία των τεχνών έναντι άλλων γνωστικών πεδίων, μέσω λειτουργικών προνοιών που προβλέπει ο νόμος, οι οποίες προέκυψαν από διετή διαβούλευση με εκπροσώπους του καλλιτεχνικού κόσμου.
Για τον λόγο αυτό, η εισαγωγή στα Τμήματα της ΑΣΠΤ θα γίνεται μέσω ειδικών εξετάσεων, που περιλαμβάνουν υποχρεωτική ακρόαση των υποψηφίων για τη δια ζώσης αξιολόγησή τους. Η επιλογή του Ειδικού Καλλιτεχνικού Προσωπικού θα βασίζεται πρωτίστως στο έργο των καλλιτεχνικών προσωπικοτήτων που θα αναλάβουν τις θέσεις, αναγνωρίζοντας το κύρος τους. Επιπλέον, το νέο ίδρυμα θα διαθέτει 9μελές Καλλιτεχνικό Συμβούλιο που θα προσφέρει γνωμοδοτικές υπηρεσίες αμισθί, πέντε μέλη του οποίου θα υποδεικνύονται από τους πέντε ιστορικούς φορείς της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα επόμενα βήματα για την ταχεία συγκρότηση της μεταβατικής Διοικούσας Επιτροπής του νέου ΑΕΙ και την προετοιμασία για την κατάρτιση των προγραμμάτων σπουδών. Από όλες τις πλευρές τονίστηκε η σημασία της καλής συνεργασίας και συνεννόησης ανάμεσα στην κυβέρνηση και στον καλλιτεχνικό κόσμο, κάτι που αποτυπώθηκε στη νομοθέτηση για την ίδρυση της ΑΣΠΤ.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης επισημάνθηκε, ακόμη, η σημασία δημιουργικών δραστηριοτήτων στη ζωή των ανηλίκων, ειδικά στις μικρότερες ηλικίες. «Έχουμε τώρα μια πολύ μεγάλη συζήτηση για τα προβλήματα των παιδιών και των εφήβων μας, την εξάρτηση από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, τις εθιστικές συμπεριφορές που, δυστυχώς, όλοι αυτοί οι αλγόριθμοι συνειδητά προωθούν και σκεφτόμουν ότι, τελικά, η απάντηση κυρίως για τα νεότερα παιδιά δεν μπορεί να άλλη από τον αθλητισμό και την τέχνη», σημείωσε ο Πρωθυπουργός.
«Γι’ αυτό και νομίζω ότι θα πρέπει -το έχουμε συζητήσει και με την Υπουργό- και θα χρειαστούμε και τη βοήθειά σας και ως πρόσωπα, αλλά, πια και αύριο, ως Ανώτατη Σχολή, το πώς θα ξαναδούμε την καλλιτεχνική και τη μουσική εκπαίδευση», προσέθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. «Να ξέρουμε τουλάχιστον ότι υπάρχουν κάποιες απαντήσεις οι οποίες συνδέονται με τη διαχρονική ανθρώπινη φύση, τις οποίες ειδικά σε αυτή τη συγκυρία έχουμε έναν λόγο παραπάνω να τις υποστηρίξουμε».
Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε: Σας καλωσορίζουμε και ευχαριστούμε πάρα πολύ για την ευκαιρία να βρισκόμαστε εδώ. Η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών είναι πράγματι ιστορική τομή για την καλλιτεχνική εκπαίδευση στη χώρα μας και τώρα περνάμε από τη νομοθέτηση, που μας έφερε ιδιαίτερη χαρά, καθώς, όπως είδατε, είχαμε και ευρεία κοινοβουλευτική στήριξη και αυτό μας χαροποίησε ιδιαίτερα και τώρα από τη νομοθέτηση προχωράμε στην υλοποίηση και στη συγκρότηση.
Άρα, στην προτεραιοποίηση, προτεραιότητα για τη νέα σχολή είναι να αποκτήσει γρήγορα τη διοικητική βάση, ακαδημαϊκή ταυτότητα, σύγχρονα προγράμματα σπουδών και σταθερή διασύνδεση με τους ιστορικούς φορείς του χώρου.
Η Ανώτατη Σχολή είναι πράγματι το πρώτο μεγάλο βήμα -το έκανα σαφές και στη Βουλή ότι μιλάμε για τη βάση της συζήτησης, πολύ σημαντική αλλά είναι η βάση- και θα μιλήσουμε για μια ευρύτερη μεταρρύθμιση, που εντάσσεται πλέον για την καλλιτεχνική εκπαίδευση στο Υπουργείο Παιδείας μετά από την πολυετή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, με το οποίο υπήρξε αρμονική συνύπαρξη, στοχοθέτηση και οριοθέτηση των βασικών μας προνοιών στο νόμο.
Στη σημερινή συνάντηση με τον Πρωθυπουργό θα διαμορφώσουμε έναν σαφή οδικό χάρτη, συγκεκριμένα βήματα για τη συγκρότηση της Διοικούσας και τα επόμενα βήματα, έτσι ώστε η μεταρρύθμιση να προχωρήσει με σχέδιο, σοβαρότητα και να δούμε το 2027 πλέον την αρχή λειτουργίας της Σχολής και τους πρώτους εισακτέους με ειδικές εξετάσεις, καθώς μιλάμε για μια διακριτή και ξεχωριστή διαδικασία, την οποία πρέπει να σας πω ότι περιβάλλουμε με πολύ μέριμνα και πολύ σεβασμό.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σημείωσε: ότι « η ίδρυση της Ανωτάτης Σχολής Παραστατικών Τεχνών αποτελεί μια μείζονα μεταρρύθμιση στο πολιτιστικό γίγνεσθαι της πατρίδας μας. Μιας χώρας που έχει πολύ ισχυρό και διεθνές αποτύπωμα και στη σύγχρονη δημιουργία και η οποία μέχρι προχθές -στην κυριολεξία προχθές- δεν διέθετε τον σταθερό, δημόσιο, θεσμικό φορέα αναγνώρισης αυτής της πραγματικότητας» και πρόσθεσε: «Αυτό που είναι πάρα πολύ βασικό, εκτός από τη συνέχεια που τόνισε η Σοφία, είναι να πούμε ότι ακριβώς εξαιτίας της ισχυρής πολιτικής βούλησης, θεσμοθετήθηκε η κατηγορία «Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης» στο Δημόσιο, πράγμα το οποίο είναι εξαιρετικά σημαντικό, καθώς γίνεται με τον θεσμικά ορθότερο τρόπο: με σαφή κανονιστική αποτύπωση στις θέσεις των τίτλων της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στο διοικητικό και το υπηρεσιακό σύστημα του κράτους.Επομένως, κάτι που ήταν μέχρι προχθές σε μια «γκρίζα ζώνη», αυτή τη στιγμή αποκτά τη σωστή του θέση και πλήρη δικαιώματα».
Σε απόλυτη συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας προβλέπεται τον θεσμό των προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας, του Υπουργείου Πολιτισμού και των πέντε θεσμικών δημοσίων φορέων, που εξασφαλίζει τη συνέχεια και στη χρήση των υποδομών και στη χρήση πόρων, είτε υλικών είτε ανθρώπινων, πράγμα το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί δεν αποκόπτεται.
Οι εκπρόσωποι των φορέων της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης εξέφρασαν την ικανοποίηση, τη στήριξη και την αναγνώριση της σημασίας της ίδρυσης της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια ιστορική μεταρρύθμιση που λύνει εκκρεμότητες δεκαετιών.
Ο πρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Χαρίτων Σταυρόπουλος τόνισε ότι ο νόμος «βάζει ένα σωστό τέλος στην αναρχία που υπήρχε μέχρι τώρα» και ότι η Λυρική θα στηρίξει ενεργά τη νέα Σχολή.
Επίσης ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιώργος Κουμεντάκης χαρακτήρισε την απόφαση «ιστορική», σημειώνοντας ότι αναβαθμίζει το κύρος των παραστατικών τεχνών και «θωρακίζει το μέλλον του σύγχρονου πολιτισμού».
Από το Εθνικό Θέατρο η Έρση Πήττα εξέφρασε ικανοποίηση επειδή «όλες οι εισηγήσεις μας εισακούστηκαν», τονίζοντας ότι η Σχολή θα αναβαθμίσει τις καλλιτεχνικές σπουδές.
Η Καλλιτεχνική Διευθύντρια Εθνικού Θεάτρου, Αργυρώ Χιώτη μίλησε για «μια νέα εποχή» και διαβεβαίωσε ότι το Εθνικό Θέατρο θα στηρίξει τη μεταβατική περίοδο βήμα-βήμα.
Ο πρόεδρος Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης Κωνσταντίνος Ρήγος μίλησε για «πολλή δουλειά» και για μια «ιδανική ημέρα», τονίζοντας ότι τα επόμενα βήματα είναι κρίσιμα και απαιτούν προσοχή.
Στη σύσκεψη έλαβαν μέρος, από πλευράς κυβέρνησης, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Υφυπουργός αρμόδιος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση Νίκος Παπαϊωάννου, ο Υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσονας Φωτήλας, ο Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής και η Σύμβουλος του Πρωθυπουργού σε θέματα πολιτισμού Έλενα Μαυρομιχάλη.
